8 hours ago
3
Tại TP.HCM, cháu bé 2 tuổi may mắn thoát chết nhờ một chuỗi can thiệp diễn ra đúng lúc khi người hàng xóm phát hiện dấu hiệu bất thường rồi báo cơ quan công an. Viện kiểm sát đã giải quyết nguồn tin về tội phạm, phê chuẩn các quyết định tố tụng cần thiết, đồng thời kiến nghị chính quyền địa phương làm thủ tục khai sinh, hỗ trợ điều trị và bố trí nơi chăm sóc an toàn cho cháu bé.
Còn cháu bé 4 tuổi ở Hà Nội thì không may mắn như vậy. Khi xe cứu thương đến nơi thì sự sống đã không còn. Cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và tòa án rồi phải tuyên một bản án nghiêm khắc, nhưng pháp luật khi đó chỉ còn thực hiện được chức năng trừng phạt, ghi nhận công lý sau cùng. Một bản án dù nghiêm đến đâu cũng không trả lại được cơ hội sống cho đứa trẻ đã bị bỏ lại quá lâu trong bạo lực gia đình.
Chế tài hình sự là điều cần thiết và phải nghiêm khắc. Bộ luật Hình sự đã quy định các tội hành hạ người khác, cố ý gây thương tích và giết người để xử lý những hành vi tàn nhẫn như thế. Pháp luật không thiếu quy định. Vấn đề nằm ở thời điểm những quy định ấy được kích hoạt. Nếu chỉ chờ đến khi thương tích đã nặng hoặc đã có người chết mới hành động bảo vệ cho trẻ thì quá muộn.
Luật Trẻ em 2016 ghi rõ trẻ em có quyền sống, quyền được khai sinh, quyền được chăm sóc sức khỏe và được bảo vệ khỏi mọi hình thức bạo lực. Cũng chính luật này định nghĩa bạo lực trẻ em bao gồm hành hạ, ngược đãi, đánh đập, xâm hại thân thể và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần. Luật còn buộc cơ quan, tổ chức, cơ sở giáo dục, gia đình và cá nhân phải thông tin, thông báo, tố giác hành vi xâm hại trẻ em đến cơ quan có thẩm quyền. Quy định đã đầy đủ. Điều thiếu là một cơ chế thực thi đủ nhanh nhạy để đưa quy định ấy vào thực tế trước khi thảm kịch xảy ra.
Với trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ sống lệ thuộc hoàn toàn vào người lớn, mỗi dấu hiệu bất thường đều phải được coi là tín hiệu cảnh báo, không thể xem là chuyện riêng của gia đình. Một vết bầm khó lý giải, tiếng khóc kéo dài, không được đến trường, không có giấy khai sinh, không được chăm sóc y tế... Mỗi tình huống ấy đều cần người lớn dừng lại, quan sát và lên tiếng.
Hai vụ việc đặt cạnh nhau cho thấy điều mà các bản án không thể nói thay. Đó chính là bảo vệ trẻ em không chỉ là chuyện của tòa án, công an hay viện kiểm sát sau khi sự việc đã xảy ra. Nó bắt đầu từ một cuộc gọi của người hàng xóm, một lần gõ cửa của tổ dân phố, một câu hỏi của thầy cô khi thấy trò vắng học, một lần thăm khám của cán bộ y tế cơ sở. Mỗi mắt xích ấy chậm trễ đều có thể khiến một đứa trẻ mất cơ hội được cứu.
Thước đo của một xã hội văn minh không nằm ở mức độ phẫn nộ sau mỗi cái chết của trẻ em mà nằm ở khả năng ngăn cho cái chết ấy đừng xảy ra. Có những đứa trẻ còn sống vì xã hội xung quanh đã không im lặng. Có những đứa trẻ đã ra đi vì pháp luật chỉ còn có thể đến sau cùng. Sự khác biệt giữa hai số phận, đôi khi chỉ là một cuộc gọi.
