Gây tiếng ồn vượt chuẩn: Đề xuất xử lý hình sự

Theo Bộ Công an, quá trình triển khai thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 đạt được nhiều kết quả, song thực tiễn vẫn còn những bất cập và thách thức nhất định.

Tiếng ồn quá mức gây bức xúc

Một số vấn đề tiêu cực tiếp tục diễn ra, đã và đang gây nên phản ứng gay gắt của một bộ phận không nhỏ người dân, trong đó có ô nhiễm môi trường. Bên cạnh đó hiện cũng chưa có quy định về hành vi gây ra trái phép tiếng ồn, độ rung và mùi vượt chuẩn nên chưa có cơ chế xử lý hình sự đối với người thực hiện các hành vi này.

Tình trạng gây tiếng ồn và độ rung vượt quy chuẩn vốn là vấn đề gây bức xúc, được phản ánh rất nhiều trong thời gian qua. Hiện nay giới hạn tối đa các mức ồn tại các khu vực có con người sinh sống, hoạt động và làm việc được quy định tại Quy chuẩn quốc gia về tiếng ồn (QCVN 26:2025).

Về chế tài xử phạt vi phạm trong lĩnh vực này, nghị định 45/2022 quy định mức phạt cảnh cáo với hành vi gây tiếng ồn vượt quy chuẩn kỹ thuật dưới 2 dBA, phạt tiền 140 - 160 triệu đồng với hành vi gây tiếng ồn vượt quy chuẩn kỹ thuật từ 40 dBA trở lên. 

Tương tự, với các vi phạm về độ rung, mức phạt thấp nhất là cảnh cáo, cao nhất phạt đến 170 triệu đồng, tùy thuộc vi phạm trong hoạt động xây dựng hoặc trong hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ.

Nghiên cứu cơ chế xác định thiệt hại do vi phạm tiếng ồn gây ra

Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại biểu Phạm Văn Hòa, thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, cho hay thực tế thời gian qua cử tri, nhân dân ở nhiều nơi, nhất là các thành phố lớn, phản ánh tình trạng dùng loa kéo, hát karaoke… gây tiếng ồn rất lớn, làm mất an ninh trật tự. 

"Nhiều trường hợp hàng xóm cạnh bên nhà hát karaoke, dùng loa kéo bật hết cỡ bất kể giờ giấc trưa tối, cuối tuần thường tụ tập bạn bè hát tới tận đêm khuya… gây ảnh hưởng rất lớn. Nhiều khi sang nhắc nhở nhưng cứ ra về là đâu lại vào đó", ông Hòa nêu.

Ông cũng chỉ ra trước đây việc xử lý gặp nhiều khó khăn do cơ quan quản lý lĩnh vực, địa phương cho rằng muốn biết tiếng ồn vượt quá hay không phải tiến hành đo đạc bằng máy móc, thiết bị chuyên dụng. 

Việc đo và phân tích âm thanh phải do một đơn vị được Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường thực hiện. Vì vậy các cơ quan chức năng cấp xã, phường chưa đủ thẩm quyền để đo và phân tích âm thanh, từ đó không có căn cứ để xử lý vi phạm.

Còn tại nghị định 282/2025 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội, phòng, chống tệ nạn xã hội… đã sửa đổi, bổ sung quy định hành vi tụ tập hát karaoke gây tiếng ồn, làm ảnh hưởng đến sinh hoạt của người khác có thể bị xử phạt tiền lên đến 2 triệu đồng. 

Bên cạnh đó, cơ quan chức năng sẽ tịch thu tang vật vi phạm, không phân biệt thời gian ngày hay đêm. Việc không cần đo tiếng ồn theo quy định của nghị định 282 rất quan trọng và đã giúp lực lượng chức năng chủ động hơn trong xử lý các trường hợp vi phạm tiếng ồn này.

Tuy nhiên, theo ông Hòa, chế tài với hành vi gây ô nhiễm tiếng ồn hiện mới chỉ dừng ở xử phạt hành chính nên chưa đủ sức răn đe dẫn đến nhiều trường hợp còn cố tình tái diễn vi phạm. Do vậy việc đề xuất bổ sung xử lý hình sự với hành vi này của Bộ Công an là cần thiết. 

Song ông Hòa đề nghị cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng khi xây dựng cấu thành tội phạm của hành vi gây tiếng ồn vượt quy chuẩn. Chẳng hạn nên xem xét xử lý với những trường hợp đã bị xử phạt hành chính nhưng vẫn còn cố tình vi phạm, thể hiện sự coi thường pháp luật, hoặc phải có thiệt hại vật chất xảy ra về tính mạng, sức khỏe hoặc tài sản…

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị quá trình nghiên cứu cần chú ý về cơ chế xác định tiếng ồn vượt chuẩn. Bà nói hiện đã có quy chuẩn về tiếng ồn, nhưng để xác định chính xác tiếng ồn ở ngưỡng nào, vượt bao nhiêu không hề dễ dàng. 

Thực tế để xác định phải có thiết bị chuyên dụng của cơ quan chuyên môn, kiểm định được cấp phép. Đồng thời phải đo ở thời điểm phát tiếng ồn. Tuy nhiên, nhiều trường hợp, khi cơ quan chức năng có mặt thì tiếng ồn đã kết thúc, và khi cơ quan chức năng rời đi thì tiếng ồn lại phát ra.

Thêm vào đó, để có căn cứ để xử lý hình sự, việc xác định thiệt hại do vi phạm tiếng ồn gây ra rất quan trọng. Nhưng so với các loại vi phạm khác thì thiệt hại do tiếng ồn gây ra lại rất khác, không dễ dàng có thể quan sát, thấy bằng mắt thường. 

Trong khi lại ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe, nhất là về tinh thần, thậm chí nhiều trường hợp bị ảnh hưởng tâm lý, stress nặng do tiếng ồn gây ra nhưng không xảy ra ngay tại thời điểm có tiếng ồn. Do đó bà Nga đề nghị cơ quan chức năng nên có nghiên cứu để xây dựng cách thức trong tính toán hậu quả, thiệt hại do tiếng ồn gây ra, từ đó có căn cứ để quy kết trách nhiệm và xử lý hành vi.

Cùng với việc đề xuất bổ sung xử lý hình sự, đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng cần phải tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật với người dân và doanh nghiệp có ý thức chấp hành. Đặc biệt cần thông tin rõ về ngưỡng vi phạm tiếng ồn là bao nhiêu để người dân và doanh nghiệp biết, không vi phạm.