Giá lươn lao dốc, nông dân Miền Tây 'đau đầu' vì bán thì lỗ nặng giữ lại càng lỗ hơn

Nông dân "neo" lươn chờ giá

Ngày 20-4, ghi nhận của Tuổi Trẻ Online tại nhiều địa phương ở An Giang như Ngọc Chúc, An Biên, Thạnh Hưng… cho thấy không khí ảm đạm bao trùm các trại nuôi lươn. Giá thu mua hiện chỉ dao động 35.000-40.000 đồng/kg, thấp hơn nhiều so với giá thành sản xuất, khiến người nuôi "đứng ngồi không yên".

Tại xã Long Thạnh, ông Phạm Hoàng Giáp đang duy trì khoảng 20 bồn nuôi với gần 80.000 con lươn. Trong đó khoảng 20.000 con đã đến kỳ thu hoạch nhưng phải "neo" lại hơn 2 tháng vì giá quá thấp. Mỗi ngày, chi phí thức ăn công nghiệp lên đến khoảng 2 triệu đồng, tạo áp lực lớn về tài chính.

"Nuôi khoảng 6 tháng là bán được, nhưng giữ lại càng lâu càng tốn kém. Giá này bán là lỗ nên đành chờ, nhưng chờ cũng như đánh cược", ông Giáp chia sẻ.

Tương tự, anh Nguyễn Minh Hải (xã Ngọc Chúc) cho biết với tổng vốn đầu tư hơn 200 triệu đồng, nếu bán lươn ở mức giá hiện tại, gia đình có thể lỗ gần 150 triệu đồng. Trước nguy cơ thua lỗ, nhiều hộ buộc phải chuyển sang bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng với giá 80.000-90.000 đồng/kg. Tuy nhiên lượng tiêu thụ rất hạn chế, chỉ mang tính cầm cự.

Trong bối cảnh đó, người nuôi lươn đang mắc kẹt giữa hai lựa chọn khó: bán ra để cắt lỗ hoặc tiếp tục "neo" hàng với hy vọng giá phục hồi. Tuy nhiên càng kéo dài, chi phí thức ăn, điện, nhân công càng tăng, khiến rủi ro tài chính ngày càng lớn.

Hàng ngàn tấn lươn tồn đọng

Không chỉ An Giang, nhiều địa phương trong khu vực cũng đang đối mặt với tình trạng lươn tồn đọng số lượng lớn. Tại Cần Thơ, theo Hội Nông dân, hiện có khoảng 4.000 tấn lươn quá lứa chưa tiêu thụ được, tập trung ở các địa phương như Vị Thủy, Vĩnh Thuận Đông, Lương Tâm, Long Bình, Tân Thạnh, Tân Long…

Ông Phạm Thanh Hoài - Phó chủ tịch Hội Nông dân TP Cần Thơ - cho biết lươn tồn đọng chủ yếu do giá giảm sâu và xuất khẩu gặp khó, khiến người dân không bán mà tiếp tục giữ lại chờ giá. Tuy nhiên điều này lại làm lươn vượt kích cỡ thị trường ưa chuộng, càng khó tiêu thụ.

Bà Quách Thị Thanh Bình - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ - cho hay ngành đang phối hợp với các địa phương rà soát sản lượng, kết nối doanh nghiệp thu mua nhằm hỗ trợ tiêu thụ.

Về lâu dài, bà Bình cho rằng nếu xác định lươn là đối tượng nuôi chủ lực, cần tổ chức lại sản xuất theo hướng có đăng ký và liên kết tiêu thụ, tránh tình trạng phát triển tự phát.

Tại An Giang, theo Chi cục Thủy sản, toàn tỉnh hiện có hơn 250ha nuôi lươn, với sản lượng tồn đọng khoảng 400 tấn. Giá lươn loại 3-5 con/kg hiện chỉ còn 40.000-50.000 đồng/kg, giảm mạnh so với mức 115.000-120.000 đồng/kg cùng kỳ trước đó.

Tương tự tại Đồng Tháp, nơi sản lượng lươn tồn đọng hơn 35 tấn. Giá lươn dao động 35.000-40.000 đồng/kg, thấp hơn hoặc xấp xỉ giá thành sản xuất, khiến nhiều hộ nuôi không có lợi nhuận, thậm chí thua lỗ.

Nguyên nhân chính là giai đoạn 2023-2025 giá lươn cao, người dân ồ ạt chuyển sang nuôi lươn không bùn theo hướng tự phát, dẫn đến nguồn cung tăng nhanh, vượt xa nhu cầu thị trường.

Bên cạnh đó, đầu ra lươn phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc. Khi thị trường này chậm lại do cạnh tranh từ các nguồn cung khác, lượng lươn bị dồn ứ tại nội địa.

Cần tổ chức lại sản xuất, thị trường tiêu thụ

Lãnh đạo Chi cục Thủy sản An Giang và Đồng Tháp khuyến cáo người nuôi cần thay đổi phương thức sản xuất, tránh nuôi tự phát. Việc "neo" lươn chờ giá không phải là giải pháp bền vững, bởi khi lươn vượt kích cỡ (400-500g/con) sẽ khó tiêu thụ và giá không cao.

Ngành thủy sản khuyến nghị người dân nên thu hoạch đúng thời điểm, nuôi rải vụ để giảm áp lực cung cùng lúc. Đồng thời cần ưu tiên xuất bán theo kích cỡ có giá tốt nhất theo từng thời điểm thị trường.

Một hướng đi khác là tăng cường chế biến, đa dạng hóa sản phẩm như lươn sơ chế, lươn đông lạnh, lươn khô… nhằm nâng cao giá trị gia tăng, thay vì chỉ tiêu thụ tươi sống như hiện nay.

Đặc biệt, việc liên kết sản xuất theo chuỗi được xem là giải pháp then chốt. Khuyến khích người nuôi tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã, ký kết hợp đồng bao tiêu với doanh nghiệp để đảm bảo đầu ra ổn định.

"Cần phát triển thêm các thị trường tiềm năng như Hàn Quốc, Nhật Bản, không phụ thuộc quá nhiều vào một thị trường duy nhất", đại diện Chi cục Thủy sản An Giang khuyến nghị.

Ngoài ra, các địa phương cũng cần tăng cường quản lý quy hoạch vùng nuôi, kiểm soát sản lượng và định hướng sản xuất phù hợp với nhu cầu thị trường.

Thực tế cho thấy khi giá lươn tăng cao, người dân ồ ạt đầu tư nuôi mà thiếu liên kết tiêu thụ, đã dẫn đến "bài toán thừa" như hiện nay....