Giải bài toán áp lực học đường cho học sinh

Giới chuyên gia giáo dục cho rằng nên ưu tiên xây dựng môi trường học tập tích cực thay vì áp lực điểm số, giúp trẻ nuôi dưỡng động lực và phát triển bền vững.

Bức tranh giáo dục hiện nay vẫn ghi nhận thực trạng nhiều gia đình lấy điểm số, bảng vàng thành tích và danh tiếng của ngôi trường làm thước đo hàng đầu. Áp lực học tập ngày nay không còn là câu chuyện cá biệt của một vài gia đình mà trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng báo động. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính khoảng 10% đến 20% trẻ em và thanh thiếu niên trên toàn cầu đang gặp các vấn đề về sức khỏe tâm lý. Cơ quan này chỉ rõ áp lực từ việc học tập và thi cử đóng vai trò là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

Tại Việt Nam, báo cáo của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) cũng phản ánh thực trạng tương tự. Cơ quan này chỉ ra trạng thái căng thẳng học đường gia tăng rõ rệt ở các giai đoạn thi cử trọng điểm, đặc biệt là các kỳ thi chuyển cấp. Học sinh phải đối mặt với khối lượng kiến thức khổng lồ cùng áp lực kỳ vọng cao từ gia đình, thầy cô. Nhiều nghiên cứu giáo dục quốc tế chứng minh căng thẳng học tập kéo dài làm tăng nguy cơ lo âu, dẫn đến hội chứng kiệt sức học đường và để lại những hệ lụy sâu sắc với sức khỏe tinh thần của trẻ trong dài hạn.

Tiết học Tiếng Anh với người nước ngoài của học sinh khối tiểu học tại Phenikaa School. Ảnh: Phenikaa

Giáo dục hiện đại đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình truyền thụ kiến thức một chiều sang chú trọng phát triển năng lực, phẩm chất. Trong bối cảnh đó, giới chuyên môn khẳng định: hạnh phúc học đường không phải là một đích đến xa xôi, chính là điều kiện tiên quyết để học sinh phát triển tối đa tiềm năng. Một học sinh chỉ có thể học tập hiệu quả, phát triển toàn diện từ năng lực trí tuệ, cảm xúc xã hội đến cách định hình lựa chọn cuộc sống khi các em cảm thấy an toàn và hạnh phúc trong môi trường của mình.

PGS, TS. Chu Cẩm Thơ, chuyên gia Lý luận và Phương pháp dạy học, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiến tạo một môi trường học tập tích cực. Theo chuyên gia, một không gian giáo dục lý tưởng là nơi học sinh luôn được lắng nghe tiếng nói cá nhân và nhận sự tôn trọng từ thầy cô, bạn bè. Chính môi trường an toàn về mặt tâm lý này sẽ tạo bệ phóng vững chắc, giúp trẻ xây dựng sự tự tin và nuôi dưỡng năng lực tự học tập suốt đời.

Nhìn nhận từ góc độ tìm kiếm và bồi dưỡng nhân tài, PGS, TS. Chu Cẩm Thơ phân tích thêm những học sinh duy trì trạng thái cảm xúc tích cực thường sở hữu năng lực thích ứng cao. Các em mang trong mình động lực nội tại bền vững, không dễ dàng bỏ cuộc trước những bài toán khó hay những thất bại đầu đời. "Trong bối cảnh thế giới hiện đại luôn biến động không ngừng với sự trỗi dậy của công nghệ và trí tuệ nhân tạo, khả năng thích ứng linh hoạt, động lực tự thân mới là yếu tố quyết định sự thành công của một cá nhân, chứ không phải một bảng điểm hoàn hảo", bà Thơ cho biết.

Giờ học tại Phenikaa School. Ảnh: Phenikaa

Các mô hình giáo dục hiện đại đang tập trung kiến tạo môi trường học tập cân bằng giữa tri thức, trải nghiệm và cảm xúc. Việc xây dựng một không gian học tập tích cực, nơi học sinh tự do thử nghiệm và phát triển theo nhịp độ riêng, trở thành yếu tố then chốt. Nắm bắt xu hướng này, Hệ thống Trường Phổ thông liên cấp Phenikaa (Phenikaa School) lựa chọn định hướng "giáo dục hạnh phúc" làm kim chỉ nam hoạt động.

Bà Nguyễn Thị Hương, Tổng giám đốc Phenikaa School, cho biết nhà trường không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức sách vở. Mục tiêu cốt lõi của đơn vị là nuôi dưỡng những công dân toàn cầu phát triển toàn diện, sở hữu khả năng thích ứng cao cùng ý thức trách nhiệm với môi trường và cộng đồng. Lãnh đạo nhà trường kỳ vọng một nền giáo dục hiệu quả giúp học sinh hiểu rõ ý nghĩa của việc học, từ đó tự đánh thức và hiện thực hóa tiềm năng bản thân. "Các em có không gian để vận dụng kiến thức vào đời sống, từng bước hình thành năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn và tạo ra những giá trị bền vững cho tương lai", bà Hương nói rõ.

Bà Nguyễn Thị Hương, Tổng giám đốc Phenikaa School. Ảnh: Phenikaa

Để hiện thực hóa mục tiêu này, hệ thống giáo dục Phenikaa thiết kế các hoạt động học tập gắn kết chặt chẽ giữa học thuật và trải nghiệm, giữa tri thức và thực tiễn. Đội ngũ giáo viên đóng vai trò truyền cảm hứng, khuyến khích học sinh dám đặt câu hỏi, dám khám phá và dám thử nghiệm những ý tưởng mới. Tại đây, quá trình học tập tuân thủ nguyên lý: học để biết, học để hiểu, học để làm và học để trở thành hình mẫu bản thân mong muốn. Phương pháp này giúp người học phát triển đồng thời tư duy, kỹ năng và phẩm chất. Đây cũng là bệ phóng để nhà trường nuôi dưỡng tư duy đổi mới sáng tạo, khả năng thích ứng linh hoạt và tinh thần trách nhiệm - những năng lực thiết yếu giúp thế hệ trẻ tự tin bước vào kỷ nguyên toàn cầu hóa.

"Việc tháo gỡ áp lực, chuyển hướng giáo dục từ ép buộc sang đồng hành và truyền cảm hứng đang trở thành xu thế tất yếu. Lựa chọn một ngôi trường đề cao giá trị hạnh phúc là nền tảng vững chắc nhất phụ huynh có thể trang bị cho con đường phát triển dài hạn của con trẻ", bà Nguyễn Thị Hương khẳng định.

Thanh Thư