1 hour ago
7
Axios dẫn ba nguồn thạo tin cho biết, Giám đốc CIA John Ratcliffe đã cảnh báo với Tổng thống Donald Trump và một số quan chức cấp cao khác, rằng bằng chứng do các cơ quan tình báo Mỹ thu thập làm dấy lên những nghi ngờ về thiện chí của Iran trong việc đưa ra những nhượng bộ hạt nhân mà Mỹ đang tìm kiếm trong bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào.
Ông Ratcliffe không phải là người duy nhất bày tỏ sự hoài nghi trong đội ngũ an ninh quốc gia của Tổng thống Trump. Hai nguồn tin cho biết Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cũng đã đặt câu hỏi về hiệu quả của bản ghi nhớ hợp tác được công bố hôm Chủ nhật (14/6). Trong khi đó, Phó Tổng thống J.D. Vance cùng các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner được cho là ủng hộ thỏa thuận này.
Trước khi công bố bản ghi nhớ, Tổng thống Trump đã tổ chức một loạt cuộc họp với các cố vấn cấp cao để đánh giá những thông tin tình báo liên quan.
Giám đốc CIA John Ratcliffe.
Theo hai nguồn tin, các cơ quan tình báo Mỹ thu thập được dữ liệu cho thấy những gì quan chức Iran trao đổi nội bộ không nhất quán với các cam kết mà họ đưa ra với những nhà trung gian và phía Mỹ.
Dựa trên những đánh giá đó, ông Ratcliffe và ông Rubio được cho là nghi ngờ khả năng Tehran sẽ chấp nhận những yêu cầu then chốt của Washington về chương trình hạt nhân. Một nguồn tin nhận định: "Thông tin tình báo cho thấy ý định thực sự của Iran không phù hợp với các cam kết mà họ đưa ra trong thỏa thuận".
Phản hồi trước các thông tin trên, một quan chức Nhà Trắng khẳng định Tổng thống Trump đã xem xét mọi quan điểm trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. Quan chức này nhấn mạnh bản ghi nhớ hiện nay đáp ứng các "lằn ranh đỏ" mà chính quyền Mỹ đặt ra, bao gồm việc ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, không cho phép nước này duy trì kho uranium làm giàu ở mức cao và bảo đảm an ninh năng lượng toàn cầu.
CIA và Bộ Ngoại giao Mỹ từ chối bình luận, trong khi Lầu Năm Góc không phản hồi về các thông tin trên.
Theo Axios, các điều khoản hạt nhân trong bản ghi nhớ chỉ mang tính tạm thời và phụ thuộc vào việc Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận chi tiết hơn trong vòng 60 ngày tới.
Dự kiến vào thứ Sáu (19/6), Phó Tổng thống Vance cùng các đặc phái viên Mỹ sẽ gặp Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, Ngoại trưởng Abbas Araghchi và các nhà trung gian Pakistan, Qatar để thảo luận giai đoạn đàm phán tiếp theo.
Toàn văn bản ghi nhớ gồm 14 điều khoản vẫn chưa được công bố. Tuy nhiên, một nguồn tin am hiểu nội dung văn kiện cho rằng Iran hiện được hưởng nhiều lợi ích hơn trong giai đoạn đầu, trừ khi nước này chấp nhận ký kết một thỏa thuận hạt nhân toàn diện đáp ứng các yêu cầu của Mỹ.
Bản ghi nhớ được thiết kế nhằm duy trì lệnh ngừng bắn hiện tại và mở ra 60 ngày đàm phán, với khả năng gia hạn nếu hai bên đồng thuận. Trong thời gian này, Iran tái khẳng định cam kết không phát triển hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân.
Theo nội dung được tiết lộ, Tehran và Washington sẽ tìm giải pháp xử lý lượng uranium đã làm giàu của Iran, đồng thời thảo luận về tương lai của hoạt động làm giàu uranium trong khuôn khổ một thỏa thuận cuối cùng. Iran cũng cam kết giữ nguyên hiện trạng chương trình hạt nhân trong thời gian đàm phán, còn Mỹ sẽ không áp đặt thêm các lệnh trừng phạt mới hoặc tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực.
Nếu một thỏa thuận cuối cùng được ký kết, Mỹ sẽ rút các lực lượng được triển khai trong cuộc xung đột và từng bước dỡ bỏ toàn bộ các biện pháp trừng phạt đối với Iran theo lộ trình đã được thống nhất.
Những người hoài nghi về thỏa thuận này cho rằng Iran khó có thể ký một thỏa thuận hạt nhân theo các điều khoản của Mỹ, và trong thời gian đó, Iran sẽ được hưởng lợi nhiều hơn Mỹ từ bản ghi nhớ này.
Tuy nhiên, hai quan chức cấp cao của Mỹ khẳng định rằng tất cả lợi ích dành cho Iran đều phụ thuộc vào việc nước này thực hiện các bước đi có ý nghĩa.
Một quan chức cấp cao Mỹ cho biết Washington sẽ đánh giá mức độ nghiêm túc của Iran trong vòng hai đến ba tuần tới. Nếu không xuất hiện các tín hiệu tích cực, tiến trình đàm phán có thể bị đình chỉ trước khi Tehran nhận được những lợi ích đáng kể.
Ngoài vấn đề hạt nhân, bản ghi nhớ còn đề cập đến việc khôi phục hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz. Theo một nguồn tin, Iran cam kết tạo điều kiện cho tàu thương mại lưu thông an toàn trong 60 ngày đầu mà không thu phí, trong khi Mỹ sẽ từng bước dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa và hoàn tất quá trình này trong vòng 30 ngày.
Văn kiện cũng đề cập đến các cuộc đối thoại giữa Iran, Oman và các quốc gia vùng Vịnh nhằm xây dựng cơ chế quản lý lâu dài đối với eo biển Hormuz phù hợp với luật pháp quốc tế và chủ quyền của các quốc gia liên quan.
Một nội dung gây tranh cãi khác là vấn đề giải phóng tài sản và nguồn tiền bị phong tỏa của Iran. Theo các nguồn tin, Mỹ sẽ áp dụng cơ chế "trả tiền theo hiệu quả", nghĩa là việc giải ngân sẽ phụ thuộc vào mức độ thực hiện cam kết của Tehran.
Bản ghi nhớ cũng nêu rõ rằng, bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào cũng sẽ bao gồm một "kế hoạch cụ thể và được hai bên nhất trí" về việc thành lập một quỹ trị giá 300 tỷ USD nhằm phục vụ tái thiết và phát triển kinh tế Iran trong trường hợp hai bên đạt được một thỏa thuận toàn diện trong tương lai.
