Gói đầu tư châm ngòi nỗi bất bình của ông Trump với Hàn Quốc

Việc Tổng thống Trump giảm quy mô tập trận Mỹ - Hàn có thể không chỉ vì vấn đề chi phí hay Triều Tiên, mà còn do chậm trễ trong cam kết đầu tư 350 tỷ USD của Seoul.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi tháng 9/2025 thông báo Hàn Quốc sẽ cung cấp khoản đầu tư 350 tỷ USD "ngay lập tức" cho nước Mỹ dưới dạng các khoản cho vay, bảo lãnh tín dụng cũng như góp vốn cổ phần, để đổi lấy việc Mỹ giảm thuế nhập khẩu từ mức 25% xuống 15%.

Nhưng 4 tháng sau, ông Trump tức giận cáo buộc Hàn Quốc "không thực hiện đúng" thỏa thuận và đe dọa tăng thuế. Điều này khiến Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc hôm 27/1 phải lên tiếng trấn an rằng nước này tuân thủ thỏa thuận thương mại đã đạt được với Mỹ.

Tổng thống Donald Trump (phải) gặp người đồng cấp Hàn Quốc Lee Jae-myung tại Nhà Trắng ngày 25/8/2025. Ảnh: AP

Khoản đầu tư chậm trễ

Hàn Quốc là một trong số ít quốc gia đưa ra cam kết đầu tư khổng lồ nhằm đổi lấy mức thuế quan ưu đãi hơn cho hàng hóa của mình trước hàng loạt biện pháp thuế quan từ Tổng thống Trump.

Tuy nhiên, đây dường như là tính toán sai lầm của Seoul về thương mại với Mỹ. Cố vấn an ninh quốc gia Hàn Quốc Wi Sung-lac từng cảnh báo rằng việc Tổng thống Trump kiên quyết yêu cầu Seoul trả trước 350 tỷ USD có thể đẩy nền kinh tế lớn thứ tư châu Á rơi vào khủng hoảng tài chính. Ông nhấn mạnh Hàn Quốc "không thể chi trả 350 tỷ USD tiền mặt".

Tiến trình đàm phán để triển khai cam kết đầu tư của Hàn Quốc đến nay vẫn chậm trễ, điều khiến ông Trump trở nên bức xúc.

Đội Đặc nhiệm (SWAT) Hàn Quốc tham gia cuộc tập trận chung Lá chắn Tự do Ulchi (UFS) giữa quân đội nước này và quân đội Mỹ tại Seoul hồi tháng 8/2024. Ảnh: Reuters

Để so sánh, Mỹ và Nhật Bản đã phê chuẩn 6 dự án sẽ nhận vốn từ cam kết đầu tư trị giá 550 tỷ USD của Tokyo, đồng thời hàng loạt dự án tiềm năng khác đang chờ duyệt. Nhiều dự án trong số này được công bố hồi tháng 10 năm ngoái.

Trong khi đó, gần một năm sau khi đưa ra cam kết đầu tư, Hàn Quốc vẫn chưa xác định được bất kỳ dự án cụ thể nào và thời gian thực hiện lời hứa trước thời hạn chót vào tháng 1/2029 của thỏa thuận đang cạn dần.

Dù 150 tỷ USD trong cam kết đã được dành riêng cho hợp tác đóng tàu, Hàn Quốc vẫn chưa công bố sẽ đầu tư 200 tỷ USD còn lại vào Mỹ như thế nào.

Một nguồn tin am hiểu các cuộc thảo luận cho hay các cuộc đàm phán với Hàn Quốc diễn ra chậm hơn so với kỳ vọng của chính quyền Trump và đến nay vẫn chưa ngã ngũ. Nỗi bức xúc của ông Trump liên quan đến các khoản đầu tư được coi là gánh nặng lớn phủ bóng lên mối quan hệ hai nước.

"Họ là những nhà đàm phán chậm chạp chưa từng thấy", nguồn tin nói.

Báo Korea Herald đưa tin Bộ trưởng Thương mại Hàn Quốc hôm 16/8 cho biết hai nước đang cân nhắc công bố các cam kết đầu tư mới vào cuối tháng 8 hoặc đầu tháng 9, tuy nhiên "khi tiến dần đến giai đoạn cuối, nhiều vấn đề cụ thể bắt đầu nảy sinh".

Ông đưa ra phát biểu với báo giới tại Dallas trong chuyến đi được truyền thông Hàn Quốc mô tả là chuyến công tác Mỹ khẩn cấp giữa lúc Washington liên tục bất mãn về việc thiếu hụt các khoản đầu tư.

Nhưng thông điệp này không đủ để xoa dịu Tổng thống Trump, và Hàn Quốc nhanh chóng hứng chịu hậu quả về an ninh từ tính toán thương mại của mình.

Nỗi tức giận của ông Trump

Tổng thống Trump hôm 16/8 tuyên bố Mỹ sẽ thu hẹp quy mô các cuộc tập trận chung với Hàn Quốc, viện dẫn mối quan hệ tốt đẹp giữa ông với lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un.

"Các cuộc tập trận không chỉ tốn kém, trong đó Mỹ trả phần lớn chi phí như thường lệ, mà còn gửi đi tín hiệu hoàn toàn không phù hợp và thù địch đến một đất nước luôn thể hiện tôn trọng và không phải mối đe dọa chừng nào Donald J. Trump còn là Tổng thống Mỹ", ông viết trên mạng xã hội, đề cập đến Triều Tiên.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Phòng Bầu dục, Nhà Trắng, ngày 17/8. Ảnh: AP

Trong bài đăng, ông đồng thời đề cập đến việc Mỹ từng yêu cầu Hàn Quốc hỗ trợ trong cuộc chiến với Iran nhưng không được đáp ứng.

Theo ba nguồn tin am hiểu các cuộc thảo luận, nguyên nhân sâu xa cho những lời lẽ bất bình này của ông Trump, người có thói quen gộp chung quan hệ kinh tế và an ninh, chính là tiến độ thực hiện cam kết đầu tư của Hàn Quốc.

"Tổng thống rất thích nắm đòn bẩy chiến lược", một nguồn tin am hiểu sự việc cho biết. "Có đòn bẩy thì phải sẵn sàng dùng tới nó và ông Trump là người như vậy".

Một trong những đòn bẩy như vậy là các cuộc tập trận chung thường niên mà Mỹ - Hàn đã tổ chức suốt hơn 70 năm qua nhằm răn đe Triều Tiên. Đợt tập trận năm nay, vừa bắt đầu hôm 17/8, dự kiến có khoảng 18.000 binh sĩ Hàn Quốc cùng hàng chục nghìn lính Mỹ tham gia.

Nhưng ông Trump từ lâu đã bày tỏ hoài nghi về giá trị của các cuộc tập trận chung như vậy, chỉ trích chúng tốn kém và khiêu khích Triều Tiên một cách không cần thiết. Lầu Năm Góc gần đây cũng cân nhắc kế hoạch rút khoảng 4.500 quân khỏi Hàn Quốc để điều động sang khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, bước đi vốn bị quốc hội Mỹ phản đối mạnh mẽ.

Trong các cuộc thảo luận thương mại với Hàn Quốc năm ngoái, Tổng thống Trump cũng từng mang chuyện chi phí đồn trú quân sự ra nói, đồng thời chỉ trích Seoul "dựa hơi" tiềm lực quân sự của Washington.

Lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Khu vực An ninh Chung (JSA) ở Bàn Môn Điếm thuộc Khu Phi quân sự (DMZ) hồi năm 2019. Ảnh: AFP

Tổng thống dường như còn cho rằng việc Hàn Quốc, nước đang được Mỹ bảo hộ an ninh, không lập tức hỗ trợ khi ông tấn công Iran là một hành động xúc phạm cá nhân. Phát biểu với báo giới tại Nhà Trắng hôm 17/8, ông coi đây là vấn đề về "tính công bằng".

"Mới đây khi tôi gọi điện cho Tổng thống Hàn Quốc, tôi đã hỏi rằng 'Ngài có muốn phụ chúng tôi một tay không, thực ra chúng tôi chẳng cần giúp ở Iran đâu, nhưng nếu thích thì ngài cứ giúp một tay', ông ấy liền đáp: 'Xin thôi!'", Tổng thống Trump kể.

"Thế là tôi bảo 'Hượm đã nào, chúng tôi đang có 39.000 lính bên đó để bảo vệ các ngài trước Triều Tiên ở ngay sát vách, vậy mà các ngài lại không chịu giúp chúng tôi trong một chiến dịch quân sự quá đỗi dễ dàng ở Iran sao? Lạ đời thật! Thế thì cớ gì chúng tôi phải đứng ra giúp các ngài?'", ông nói tiếp.

Theo một nguồn tin am hiểu quan điểm của Seoul về vấn đề này, có vẻ ông Trump chỉ muốn gây áp lực lên Hàn Quốc vì thất vọng trước việc họ không mặn mà với yêu cầu hỗ trợ tại eo biển Hormuz.

"Tôi nghĩ một phần nguyên nhân là do Hàn Quốc đang coi đây như một khoản đầu tư thông thường, theo kiểu họ muốn mọi thứ phải hoàn toàn chu toàn và tỉ mỉ trước khi đưa ra thông báo, nhưng đó không phải cách vận hành dưới thời chính quyền Trump", Victor Cha, chuyên gia về Hàn Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định.

Vũ Hoàng (Theo Politico, AFP, Reuters)