Hà Nội chọn 2 xã, phường nào đủ 700.000 dân để thí điểm xây dựng mô hình xã hội chủ nghĩa?

Việc Hà Nội nghiên cứu định hướng xây dựng mô hình xã hội chủ nghĩa với quy mô thu hút khoảng 700.000 dân đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Trong bối cảnh Thủ đô hiện chưa có xã, phường nào đạt quy mô dân số này, câu chuyện đặt ra không chỉ là bài toán hành chính đơn thuần, mà còn là tư duy phát triển mới cho một đô thị đặc biệt đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ.

Mới đây, tại Hội thảo khoa học với chủ đề “Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - Những vấn đề lý luận và thực tiễn” do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức, chiều 21/5, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, thành phố đang trong giai đoạn xin ý kiến các cơ quan Trung ương. “Dự kiến sẽ lựa chọn 2 xã cạnh nhau để tổ chức thực hiện, đảm bảo quy mô dân số 2 xã cộng lại khi thực hiện khoảng tầm 700.000 dân”.

Quy mô dân số các xã đông dân cạnh nhau của Hà Nội

Người đứng đầu chính quyền Hà Nội cho hay, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ngay từ quý 1/2026, thành phố đã thành lập ban chỉ đạo, tổ công tác để xây dựng đề án, đã mời các chuyên gia, nhà khoa học, các sở, ban, ngành để tập trung nghiên cứu về đề án.

“Đề án nhằm cụ thể hóa và hiện thực hóa bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa ngay từ cấp gần dân nhất, trong đó, mọi chính sách và hoạt động đều hướng tới người dân, vì hạnh phúc của nhân dân, bảo đảm công bằng, tiến bộ và không để ai ở lại phía sau”, ông Thắng nhấn mạnh.

Cầu Thăng Long hướng về các xã ngoại thành của Thủ đô Hà Nội.

Theo tìm hiểu của PV Dân Việt, trong dự thảo Đề án triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” mới nhất, TP Hà Nội đề xuất 3 phương án cơ bản hội tụ điều kiện triển khai thí điểm.

Phương án 1 sẽ lựa chọn 1 xã hiện có, cơ bản hội tụ điều kiện triển khai thí điểm, còn nhiều dư địa phát triển, có định hướng phát triển phù hợp.

Phương án 2 là lựa chọn 2 xã liền kề, cơ bản hội tụ điều kiện triển khai thí điểm, còn nhiều dư địa phát triển, có định hướng phát triển phù hợp, hợp nhất trước khi triển khai thí điểm.

Phương án 3 là lựa chọn 2 xã liền kề, cơ bản hội tụ điều kiện triển khai thí điểm, còn nhiều dư địa phát triển, có định hướng phát triển phù hợp, thí điểm song song, đến thời điểm cơ bản hoàn thiện sẽ hợp nhất thành một; với kỳ vọng, đến năm 2030 cơ bản xây dựng được một mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa đảm bảo quy mô, điều kiện đáp ứng nhu cầu, thu hút khoảng 700.000 người dân sinh sống.

Theo số liệu dân số hiện nay, nhiều phường trung tâm của Hà Nội có quy mô dân cư lớn nhưng vẫn cách khá xa mốc 700.000 người. Cụ thể, sau sắp xếp đơn vị hành chính thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp, phường có số dân đông nhất là Hà Đông cũng chỉ mới có 185.205 người, phường Tương Mai xếp thứ 2 với 136.292 người, phường Bạch Mai xếp thứ 3 với 129.571 người, phường Nghĩa Đô xếp thứ 4 với 125.568 người, phường Hồng Hà xếp thứ 5 với 123.282 người.

Đối với xã, địa phương dân số đông nhất tính đến thời điểm sau sắp xếp đơn vị hành chính là xã Đông Anh với 118.183 người, xếp thứ 2 là xã Sóc Sơn với 117.876 người, xếp thứ 3 là xã Phù Đổng với 111.484 người, xếp thứ 4 là xã Thư Lâm với 102.580 người và thứ 5 là xã An Khánh với 102.136 người. Một số xã như Phúc Thịnh cũng chỉ xấp xỉ 96.000 người, Ô Diên hơn 97.500 người… Trong đó một số xã giáp nhau như: Đông Anh, Phù Đổng, Thư Lâm, Phúc Thịnh…

Xã Đông Anh với 118.183 người dân đang là địa phương có số dân đông nhất trong 75 xã của Thủ đô Hà Nội.

Theo các chuyên gia, con số 700.000 dân vì thế không đơn thuần phản ánh quy mô dân cư, mà còn cho thấy tư duy quy hoạch dài hạn. Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới với định hướng đô thị đa cực, đa trung tâm. Áp lực dân số khu vực lõi nội đô buộc thành phố phải tính toán những không gian phát triển mới, nơi không chỉ ‘chia lửa’ về dân cư mà còn hình thành các cực tăng trưởng kinh tế, khoa học công nghệ, giáo dục, tài chính và dịch vụ chất lượng cao.

Việc nghiên cứu mô hình quy mô khoảng 700.000 dân vì thế cần được nhìn nhận như một tư duy mở cho tương lai, thay vì chỉ nhìn vào hiện trạng "đã có hay chưa có". Bởi với một Thủ đô đang hướng tới tầm nhìn hàng chục năm tới, những quyết sách hôm nay không chỉ giải bài toán hiện tại, mà còn chuẩn bị nền móng cho thế hệ tương lai.

Dự kiến trong tháng 9/2026 có thể lựa chọn xong địa điểm thí điểm

Thủ đô Hà Nội hiện nay có 126 xã, phường (51 phường, 75 xã). Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, đến năm 2035, Hà Nội sẽ có khoảng 14-15 triệu người; đến năm 2045, có khoảng 15-16 triệu người; đến năm 2065, có khoảng 17-19 triệu người. Tầm nhìn dài hạn sau năm 2065 đến 2085 và xa hơn, quy mô dân số của Thủ đô Hà Nội cơ bản được giữ ổn định, kiểm soát không vượt quá 20 triệu người.

Đáng chú ý, trong quy hoạch trên, Hà Nội không lựa chọn con đường phát triển theo kiểu tập trung toàn bộ dân cư vào khu vực nội đô lịch sử. Thay vào đó, thành phố xác lập cấu trúc “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục phát triển chiến lược.

Điều đó đồng nghĩa với việc dân số sẽ được phân bổ lại mạnh mẽ ra các cực tăng trưởng mới ở phía Bắc, phía Đông, phía Nam, phía Tây và phía Tây Bắc Thủ đô. Các khu vực thuộc các huyện cũ như Đông Anh - Mê Linh - Sóc Sơn, Hòa Lạc, Xuân Mai, Phú Xuyên, Sơn Tây hay Vân Đình - Đại Nghĩa sẽ không còn chỉ là “vùng ven”, mà trở thành những trung tâm đô thị mới với chức năng riêng biệt.

Trong quá trình giải phóng mặt bằng thực hiện các dự án trọng điểm, dự kiến sẽ có hàng vạn người dân được tái định cư tại các xã như xã như Thư Lâm, Đông Anh, Phúc Thịnh...

Trong tầm nhìn 100 năm, sự thay đổi dân số Hà Nội không chỉ là tăng về số lượng mà còn là thay đổi về địa lý cư trú. Các trục động lực như Nhật Tân - Nội Bài, Hồ Tây - Cổ Loa - Gia Bình, Đại lộ Thăng Long, Quốc lộ 5 hay Đại lộ cảnh quan sông Hồng sẽ hình thành những “dòng chảy dân cư” mới. Người dân sẽ có xu hướng sống xa trung tâm hơn nhưng di chuyển thuận lợi hơn nhờ hệ thống đường sắt đô thị, đường sắt liên vùng và các tuyến vành đai.

Bên cạnh đó, hiện nay, TP Hà Nội đang có kế hoạch và triển khai nhiều dự án trọng điểm như: Dự án cầu Trần Hưng Đạo, cầu Tứ Liên, Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng... trong đó sẽ có hàng vạn người dân sẽ được tái định cư tại một số phường, xã như Long Biên, Thư Lâm, Đông Anh, Phúc Thịnh...

Theo lộ trình dự kiến của TP Hà Nội, năm 2026, thành phố sẽ hoàn thiện Đề án, các dự án thành phần, ban hành chủ trương, thành lập Ban Chỉ đạo, lựa chọn địa bàn thí điểm, bố trí nguồn lực và triển khai thực hiện.

“Dự kiến trong tháng 9/2026 có thể lựa chọn xong địa điểm, xây dựng các dự án và chỉ đạo triển khai thí điểm”, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng thông tin.

Giai đoạn tiếp theo từ năm 2027-2030, Hà Nội sẽ triển khai đồng bộ tại địa bàn thí điểm, kiểm tra, giám sát, năm 2030 sơ kết và hoàn thiện tiêu chí; giai đoạn từ năm 2031-2035 tiếp tục thực hiện và tổng kết Đề án.

Hiện Đề án đã được Thường trực Thành ủy, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội cho ý kiến dự thảo lần 3. Đề án đang tiếp tục được nghiên cứu hoàn thiện; triển khai tổ chức hội thảo khoa học xin ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học; lấy ý kiến các bộ, ngành, cơ quan Trung ương trong tháng 5/2026 trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Thời sự Xem thêm