Hậu trường cân não của an ninh Mỹ khi tráo chuyên cơ chở ông Trump

Thời điểm Tổng thống Trump phát biểu vào cuối hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ, kế hoạch bí mật đưa ông khỏi nước này đã được kích hoạt.

Đầu ngày 8/7, các quan chức an ninh Mỹ tìm tới gặp Tổng thống Donald Trump với một thông tin đáng ngại. Iran đã biết khách sạn mà ông lưu trú tại Ankara và nắm rõ lịch trình di chuyển của ông ở thủ đô Thổ Nhĩ Kỳ. Họ có ý định hạ sát ông, có thể nhằm vào chuyên cơ Không lực Một bằng tên lửa vác vai (MANPAD), CNN dẫn lời các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết.

Mức độ chi tiết trong những thông tin Iran thu thập được về lịch trình của ông Trump khiến giới chức Mỹ giật mình, trong khi một số người vẫn tin âm mưu ám sát khó thành công giữa hội nghị NATO được bảo vệ nghiêm ngặt.

Dù vậy, thông tin này vẫn khiến giới chức Mỹ báo động tối đa và một cuộc chạy đua đã diễn ra để quyết định xem họ nên làm gì để bảo vệ Tổng thống.

Tổng thống Donald Trump trở về căn cứ không quân Andrews ở Washington hôm 9/7 sau khi dự hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara. Ảnh: AFP

Cuộc họp khẩn tại Phủ Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ

Phương án đưa Tổng thống rời khỏi Thổ Nhĩ Kỳ an toàn đã trở thành mối quan tâm hàng đầu của một nhóm nhỏ quan chức cấp cao. Họ đánh giá các lựa chọn và liên tục cập nhật cho ông Trump. Thời gian không cho phép họ bàn tính lâu. Tổng thống dự kiến rời Thổ Nhĩ Kỳ vào tối 8/7, chỉ vài giờ sau khi thông tin chi tiết về mối đe dọa được tiết lộ.

Tại Phủ Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ ở Bestepe, đại tướng Dan Caine, chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, đã tập hợp các quan chức cấp cao để cùng Sở Mật vụ vạch kế hoạch.

Các quan chức Mỹ phải cân nhắc nhiều yếu tố, trong đó có cả bản chất của mối đe dọa. Israel là bên đầu tiên cảnh báo Mỹ, nhưng thông tin khá mơ hồ. Ba nguồn tin thạo tin cho biết đánh giá tình báo trước chuyến đi không ghi nhận dấu hiệu nào về một âm mưu mới từ Iran nhằm ám sát ông Trump. Giới chức chỉ ghi nhận những lời kêu gọi hạ sát ông xuất hiện dồn dập từ nhiều phía tại Iran.

Theo một quan chức Mỹ, trong lúc hội nghị diễn ra, tình báo Mỹ có thêm thông tin về nguy cơ chuyên cơ Không lực Một bị nhắm bắn bởi tên lửa từ mặt đất gần sân bay.

Với nhiều người, kịch bản đó có vẻ khó tin. Hàng chục nghìn cảnh sát và lực lượng an ninh đã được triển khai tới Ankara, camera có ở hầu hết mọi góc phố. An ninh nhiều lớp được thiết lập dày đặc quanh khu vực hội nghị lẫn sân bay.

Song trong khoảng thời gian ngắn ngủi có được, Mật vụ cho rằng mọi nguy cơ tiềm ẩn, dù chưa rõ ràng, vẫn cần phải xem xét nghiêm túc.

Tướng Dan Caine (trái), chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, lắng nghe Tổng thống Trump phát biểu với báo giới tại hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara ngày 8/7. Ảnh: AFP

"Mối đe dọa nghiêm trọng khiến chúng tôi bắt buộc phải áp dụng các biện pháp quyết liệt ngay trong ngày", một quan chức Mỹ nói với CNN. "Nếu không thì đã chẳng cần đến mức đó".

Theo hai nguồn tin, một số quan chức an ninh tin rằng phương án tốt nhất để đưa ông Trump rời Thổ Nhĩ Kỳ an toàn là âm thầm về sớm hơn kế hoạch. Nhưng phương án này bị bác bỏ. Tổng thống giữ nguyên lịch trình, trong đó có cuộc gặp lãnh đạo Ukraine và Syria trước khi chủ trì họp báo.

Tuy nhiên, rõ ràng mối đe dọa tính mạng vẫn tạo ra áp lực tâm lý nhất định lên ông.

"Sáng nay tôi mới thấy một thông tin. Tôi nằm trong mọi danh sách đen của họ. Và đến giờ, có lẽ tôi đã hơi may mắn", ông Trump nói trong cuộc gặp buổi sáng với Tổng thư ký NATO, đề cập tới Iran. "Nhưng may mắn đó chưa chắc kéo dài lâu".

Bài đăng lúc 15h42 và xe chở suất ăn

Khi các quan chức Mật vụ, Nhà Trắng và quân đội lên phương án bí mật đưa ông rời khỏi Thổ Nhĩ Kỳ, bản thân Tổng thống Trump cũng tự tìm cách giải thích lý do ông không dùng chiếc chuyên cơ mới đã đưa ông đến để quay về Mỹ.

Chiếc Boeing 747 do Qatar tặng là niềm tự hào lớn của Tổng thống, dù một số quan chức vẫn lo ngại về mức độ an toàn khi ông dùng nó để bay tới một quốc gia nằm sát Iran.

Chuyến bay khởi hành từ Washington tới Ankara diễn ra suôn sẻ. Nói với người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ ngay trên đường băng khi vừa đáp, Tổng thống Trump cho biết chiếc chuyên cơ cũ giờ đây chỉ là "hàng dự phòng".

Nhưng một ngày sau, giới chức an ninh xác định cả chuyên cơ cũ lẫn mới đều không phải lựa chọn phù hợp để đưa ông Trump rời đi. Tổng thống nhanh chóng nhận ra điều này sẽ khiến nhiều người thắc mắc tại sao chuyên cơ mà ông từng khẳng định là tốt nhất thế giới lại không thực hiện chuyến bay trở về.

15h42 ngày 8/7, ngay trước khi bước vào cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, ông Trump đăng trên mạng rằng chuyên cơ mới do Qatar tặng sẽ bay đến một căn cứ không quân ở Anh để binh sĩ tại đây có cơ hội chiêm ngưỡng nó.

"Ai nấy đều rất hào hứng, nên chúng tôi nghĩ họ nên là những người đầu tiên", Tổng thống viết, thêm rằng ông sẽ dùng chuyên cơ cũ "để tìm lại chút kỷ niệm xưa".

Trên thực tế, ông không đi cả hai chiếc. Các cố vấn và Mật vụ đã vạch ra một kế hoạch đánh lạc hướng được tính toán kỹ lưỡng. Ông Trump bước lên chuyên cơ Không lực Một cũ và nhanh chóng đi từ cửa chính sang một cửa thoát hiểm ở phía đối diện, nơi chiếc xe tải chở suất ăn đang chờ sẵn.

Khi ông Trump và nhóm phụ tá thân cận đã vào trong xe tải, một đặc vụ ngồi ở cabin bên cạnh tài xế trong 162 giây di chuyển qua đường băng để tới chiếc máy bay C-32A nhỏ hơn.

Ở lại trên chiếc chuyên cơ "chim mồi" là Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, nhiều cố vấn cấp cao của ông Trump, phóng viên báo chí cùng các nhân viên khác. Họ không biết Tổng thống đã rời đi.

Tuần qua, Tổng thống Trump khẳng định với các phóng viên rằng chính chiếc máy bay của ông, chứ không phải chiếc "chim mồi", mới gặp nhiều nguy hiểm hơn khi rời Thổ Nhĩ Kỳ, dù không ai biết ông ở trên đó.

Tuy nhiên, có ít nhất một dấu hiệu cho thấy giới chức Mỹ tin rằng cả hai chiếc đều đối mặt hiểm họa tiềm tàng. Tiêm kích đã được điều động để hộ tống cả hai máy bay rời đi.

Vũ Hoàng (Theo CNN, AFP, Reuters)