Hè phố thông thoáng hơn từng ngày

Những ngày gần đây, tại nhiều địa phương thuộc khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) của TP HCM, hình ảnh lực lượng chức năng xuống đường xử lý lấn chiếm vỉa hè, tháo dỡ công trình trái phép, tuần tra bắt quả tang hành vi đổ rác bừa bãi đã trở nên quen thuộc.

Xử lý quyết liệt

Từ khu dân cư đông đúc đến các tuyến đường ven đô, từ khu đất trống đến những điểm kinh doanh nhộn nhịp, chính quyền cơ sở đang đồng loạt vào cuộc nhằm lập lại trật tự đô thị, xây dựng môi trường sống văn minh, sạch đẹp hơn.

Sáng cuối tuần trên đường 30-4, Đô Lương hay Võ Nguyên Giáp, nhiều người dân phường Phước Thắng (TP HCM) dễ dàng nhận thấy vỉa hè thông thoáng hơn trước. Những bảng hiệu đặt tràn lan, xe đẩy chiếm lối đi, mái che lấn ra lòng đường được thu dọn gọn ghẽ. Ở một số khu đất trống từng là nơi tập kết rác tự phát, rào chắn đã được dựng lên, biển cấm đổ rác được gắn tại vị trí dễ quan sát, camera giám sát hướng thẳng ra khu vực thường xuyên phát sinh vi phạm.

Phường Phước Thắng, nơi từng là "điểm nóng" về xây dựng không phép, lấn chiếm đất công và đổ rác trái quy định, chính quyền địa phương đang thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ. Giữa tháng 4, lực lượng chức năng đã tổ chức cưỡng chế, buộc khắc phục hậu quả đối với nhiều công trình vi phạm về đất đai, xây dựng phát sinh từ giai đoạn trước. Song, trước thời điểm cưỡng chế, phần lớn hộ dân đã tự nguyện tháo dỡ sau khi được vận động, tuyên truyền.

Song song với việc lập lại trật tự xây dựng, địa phương cũng đẩy mạnh xử lý nạn đổ rác trái phép. Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều trường hợp lén mang rác đến đổ tại khu đất trống, ven đường 2 Tháng 9, khu vực Cầu Cháy và các bãi bồi xa khu dân cư đã bị phát hiện, buộc thu dọn toàn bộ số rác, lập biên bản xử lý theo quy định.

Bà Nguyễn Kim Ngân, người dân sống gần tuyến đường 2 Tháng 9, cho biết trước đây khu đất trống gần nhà thường xuyên bị đổ trộm rác, bốc mùi khó chịu, ruồi muỗi nhiều khiến người dân bức xúc. Từ khi phường tăng cường kiểm tra, lắp camera và xử lý nghiêm, khu vực đã sạch sẽ hơn hẳn.

Công an phường Vũng Tàu yêu cầu các hộ dân không lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh dịch vụ ăn uống

Tương tự, tại phường Tam Thắng, lực lượng công an và các đơn vị liên quan cũng liên tục ra quân chấn chỉnh tình trạng sử dụng trái phép lòng đường, vỉa hè để buôn bán, dựng biển quảng cáo, đặt bàn ghế sai quy định. Đây là khu vực có nhiều hộ kinh doanh dịch vụ nên áp lực về trật tự đô thị luôn hiện hữu.

Chị Trần Thị Trang, một hộ kinh doanh tại phường Tam Thắng, cho rằng việc chấn chỉnh trật tự đô thị ban đầu có thể khiến một số người chưa quen nhưng về lâu dài sẽ mang lại lợi ích chung. "Đường sá thông thoáng, môi trường sạch đẹp thì khách hàng đến mua bán cũng thoải mái hơn, địa phương văn minh hơn" - chị chia sẻ.

Ông Lê Xuân Tú, Chủ tịch UBND phường Tam Thắng, cho biết trước tiên là tuyên truyền, nhắc nhở, tạo điều kiện để người dân tự khắc phục. Nếu cố tình vi phạm, lực lượng chức năng sẽ lập biên bản xử phạt.

Chung tay để không tái diễn vi phạm

Thực tế cho thấy những hành vi như lấn chiếm vỉa hè, xây dựng trái phép hay đổ rác bừa bãi thoạt nhìn tưởng nhỏ nhặt, riêng lẻ nhưng hệ lụy để lại không hề nhỏ. Vỉa hè bị chiếm dụng khiến người đi bộ phải xuống lòng đường, làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông. Công trình xây dựng không phép phá vỡ quy hoạch, phát sinh tranh chấp, gây khó khăn cho công tác quản lý lâu dài. Trong khi đó, các bãi rác tự phát không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn làm xấu hình ảnh đô thị, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân xung quanh.

Theo ghi nhận của phóng viên, cách làm hiện nay không chỉ dừng ở việc ra quân theo phong trào mà hướng đến duy trì thường xuyên, xử lý tận gốc các tồn tại kéo dài nhiều năm. Ở khu vực phường Phú Mỹ, câu chuyện nổi cộm là xử lý vi phạm xây dựng trên đất nông nghiệp. Thời gian qua, một số trường hợp xây dựng công trình không phép đã bị lập hồ sơ xử phạt, yêu cầu khắc phục hậu quả. Đáng chú ý, nhiều hộ dân sau khi được giải thích hậu quả pháp lý và chi phí cưỡng chế đã chủ động thuê nhân công tháo dỡ công trình sai phạm.

Đại diện UBND phường Phú Mỹ cho rằng nếu chỉ tập trung cưỡng chế mà thiếu tuyên truyền, đối thoại thì hiệu quả sẽ không bền vững. Khi người dân tự giác chấp hành, địa phương vừa giảm áp lực cho lực lượng chức năng, vừa giữ ổn định tình hình cơ sở.

Ông Nguyễn Việt Dũng, Chủ tịch UBND phường Phước Thắng, cho biết địa phương xác định xử lý vi phạm phải đúng quy định pháp luật nhưng đồng thời phải làm tốt công tác dân vận. Mục tiêu không chỉ dừng ở việc tháo dỡ công trình sai phạm hay xử phạt hành chính, mà quan trọng hơn là nâng cao nhận thức để người dân tự giác chấp hành, không tái phạm.

Theo ông Dũng, khó khăn lớn nhất là hành vi vi phạm thường diễn ra vào sáng sớm, đêm khuya hoặc tại những nơi vắng người qua lại. Vì vậy, ngoài tăng cường tuần tra, phường đã lắp thêm nhiều cụm camera tại các tuyến đường trọng điểm. Một số thiết bị do người dân và doanh nghiệp hỗ trợ kinh phí, thể hiện sự chung tay cùng chính quyền trong việc giữ gìn môi trường sống.

Nhiều địa phương công khai đường dây nóng để tiếp nhận phản ánh của người dân, đồng thời phát huy vai trò tổ dân phố, khu phố trong giám sát địa bàn. Không ít nơi tổ chức cho các hộ kinh doanh ký cam kết không tái lấn chiếm vỉa hè, vận động từng gia đình thực hiện đổ rác đúng giờ, đúng nơi quy định.

Theo các cán bộ cơ sở, điều quan trọng nhất vẫn là sự đồng thuận của người dân. Chính quyền có thể kiểm tra, xử phạt, nhưng nếu cộng đồng cùng nâng cao ý thức, cùng giữ gìn không gian sống chung thì hiệu quả sẽ bền vững hơn. Chỉ cần mỗi người bớt một hành vi vi phạm, thêm một hành động văn minh, diện mạo đô thị sẽ thay đổi rõ rệt từng ngày.