Hiểm họa rình rập từ lối đi tự mở qua đường sắt ở Quảng Trị

MỘT XÃ CÓ 42 LỐI ĐI TỰ PHÁT

Dọc tuyến đường sắt Bắc Nam qua địa bàn Quảng Trị, những lối đi tự mở vẫn tồn tại bất chấp nỗ lực của cơ quan chức năng. Theo ghi nhận, chỉ riêng tại xã Đồng Lê có tới 42 lối đi tự phát trên tuyến đường sắt đi qua địa bàn.

Thời gian qua, Công ty CP Đường sắt Quảng Bình đã huy động máy móc, nhân lực tiến hành đóng 4 lối đi tự mở, đồng thời lắp đặt cọc mốc, rào chắn, biển cảnh báo nhằm hạn chế tình trạng người và phương tiện tự ý băng qua đường sắt. Những giải pháp này bước đầu góp phần giảm nguy cơ mất an toàn giao thông.

Tuy nhiên, quá trình triển khai không hề dễ dàng. Một trong những trở ngại lớn nhất là ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế. Không ít trường hợp người dân tự ý tháo dỡ rào chắn, mở lại lối đi cũ để thuận tiện cho việc đi lại, sản xuất.

Ông Phan Văn Tuyên, Trưởng phòng Kinh tế xã Đồng Lê, cho biết địa phương đã phối hợp ngành đường sắt từng bước thu hẹp, xóa bỏ các lối đi tự mở. Tuy nhiên, do đặc thù người dân thường xuyên qua lại hai bên đường ray, đặc biệt là học sinh đi học hằng ngày, nên việc đóng lối đi gặp không ít trở ngại.

"Địa phương kiến nghị cần đầu tư xây dựng đường gom, lối đi dân sinh hợp pháp hoặc các điểm giao cắt có cảnh báo, barie tự động để vừa đảm bảo an toàn, vừa đáp ứng nhu cầu đi lại chính đáng của người dân", ông Tuyên nói.

Không chỉ ở xã Đồng Lê, tại nhiều khu vực khác, các lối đi tự mở tồn tại xen cài giữa nhà cửa, ruộng vườn. Để rút ngắn quãng đường, người dân bất chấp nguy hiểm băng qua đường ray, thậm chí phá dỡ hàng rào bảo vệ. Đáng lo ngại, hầu hết các lối đi này đều không có hệ thống cảnh báo, không có người cảnh giới. Trong khi đó, tầm nhìn ở nhiều vị trí bị che khuất bởi nhà dân, cây cối hoặc công trình ven đường sắt, khiến việc quan sát tàu gặp khó khăn, nhất là vào ban đêm.

Tại thôn Liên Sơn (xã Bắc Trạch), một lối đi tự mở tồn tại từ lâu trên tuyến đường liên thôn dẫn về trung tâm xã. Lưu lượng người và phương tiện qua lại đông, khiến nguy cơ tai nạn luôn thường trực.

CẦN GIẢI PHÁP CĂN CƠ

Theo thống kê, tuyến đường sắt đi qua Quảng Trị dài hơn 250 km, hiện vẫn còn tới 94 lối đi tự mở chưa được xử lý. Riêng đoạn do Công ty CP Đường sắt Quảng Bình quản lý dài hơn 174,5 km và còn 85 lối đi tự phát tồn tại. Những con số này cho thấy áp lực rất lớn đối với công tác đảm bảo an toàn giao thông đường sắt. Nguyên nhân không chỉ đến từ hạ tầng chưa đồng bộ mà còn do một bộ phận người dân thiếu nhận thức về mức độ nguy hiểm khi xâm phạm hành lang an toàn đường sắt còn hạn chế.

Thời gian qua, để giảm thiểu vi phạm, ngành đường sắt đã phối hợp chính quyền địa phương, lực lượng chức năng đẩy mạnh tuyên truyền, phát tờ rơi, tổ chức phổ biến pháp luật tại khu dân cư và trường học. Nội dung tập trung nâng cao nhận thức về an toàn giao thông đường sắt, vận động người dân không tự ý mở lối đi, không phá dỡ rào chắn.

Song song đó, công tác kiểm tra, rà soát tại các đường ngang, lối đi tự mở cũng được tăng cường nhằm kịp thời phát hiện, xử lý nguy cơ mất an toàn. Với phương châm "nhận diện nguy cơ, phòng ngừa từ sớm, xử lý kịp thời, không để tái diễn", ngành đường sắt đặt mục tiêu kéo giảm tai nạn, đảm bảo an toàn cho hành khách và hàng hóa.

Ông Đoàn Thuận, Phó giám đốc Công ty CP Đường sắt Quảng Bình, cho biết trong năm 2026, đơn vị dự kiến phối hợp các cơ quan liên quan xóa bỏ, rào đóng thêm khoảng 10 lối đi tự mở. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn là tính bền vững. "Sau khi rào đóng, một thời gian sau người dân lại tự tháo dỡ để đi qua, khiến việc xử lý chưa đạt hiệu quả lâu dài", ông Thuận nói.

Để giải quyết triệt để, theo ngành đường sắt, cần có những giải pháp căn cơ hơn như đầu tư đường gom, cầu chui, cầu vượt dân sinh tại các khu vực có nhu cầu đi lại cao; không chỉ nhằm đảm bảo an toàn mà còn tạo thuận lợi cho sản xuất, sinh hoạt của người dân hai bên tuyến. Những đề xuất này đang được nghiên cứu, trình các cơ quan T.Ư xem xét nhằm từng bước xóa bỏ lối đi tự phát, thay thế bằng hệ thống giao cắt hợp pháp, an toàn.

Thực tế, thời gian gần đây, nhiều vụ tai nạn đường sắt xảy ra tại các lối đi tự mở trên cả nước đã gióng lên hồi chuông cảnh báo. Những "điểm đen" này không chỉ đe dọa an toàn chạy tàu mà còn trực tiếp uy hiếp tính mạng người dân.