Hội chứng đổ mồ hôi khi ăn

Định nghĩa

Hội chứng đổ mồ hôi khi ăn (hội chứng Frey) còn được gọi là tăng tiết mồ hôi khi ăn hoặc hội chứng tai - thái dương. Dù ít gặp nhưng có thể tình trạng này có thể gây khó chịu trong sinh hoạt, đặc biệt khi ăn uống. Ở nhiều người, bệnh có thể tự cải thiện trong khoảng 5 năm. Nếu cần điều trị, tiêm botox là phương pháp hiệu quả.

Triệu chứng

Các triệu chứng thường xuất hiện khi ăn, thậm chí khi nghĩ hoặc nói về thức ăn, bao gồm đổ mồ hôi ở mặt, da mặt đỏ hoặc nóng bừng, cảm giác khó chịu ở vùng má...

Tình trạng có thể xảy ra ở một hoặc cả hai bên mặt, thường dọc theo đường đi của dây thần kinh tai - thái dương. Các vị trí hay gặp gồm má, thái dương và sau tai.

Một số người cũng có thể đổ mồ hôi ở môi, trán, mũi hoặc da đầu sau khi ăn đồ cay nóng - đây là phản xạ bình thường. Tuy nhiên, với hội chứng Frey, triệu chứng có thể xảy ra với mọi loại thức ăn.

Triệu chứng ít gặp gồm:

• Cảm giác nóng hoặc đau khi nhai
• Đổ mồ hôi không đối xứng
• Trường hợp nặng có thể lan ra thân mình, tay chân

Nguyên nhân

Hội chứng tăng tiết mồ hôi khi ăn xảy ra khi dây thần kinh tai - thái dương bị tổn thương và tái tạo sai cách. Bình thường, nó giúp tuyến nước bọt tiết nước bọt khi ăn song khi bị tổn thương, tín hiệu thần kinh lại kích thích tuyến mồ hôi và mạch máu, gây đổ mồ hôi, đỏ mặt.

Các nguyên nhân phổ biến:

• Phẫu thuật tuyến mang tai (nguyên nhân hàng đầu)
• Chấn thương vùng má
• Nhiễm trùng tuyến mang tai mạn tính
• Gãy xương hàm hoặc khớp thái dương hàm
• Phẫu thuật vùng cổ, tuyến giáp hoặc tuyến dưới hàm
• Một số phẫu thuật kiểm soát mồ hôi

Chẩn đoán

Có nhiều phương pháp chẩn đoán, từ đơn giản đến chuyên sâu:

• Test Minor: Bôi bột iốt và tinh bột lên da, vùng đổ mồ hôi sẽ đổi màu xanh đen. Đây là phương pháp đơn giản dùng để phát hiện vùng da tiết mồ hôi bất thường, thường áp dụng trong chẩn đoán hội chứng Frey.
• Giấy thấm: Đặt giấy lên da để phát hiện vùng ẩm khi ăn
• Cảm biến sinh học: Đo nồng độ lactate trên da
• Chụp ảnh nhiệt: Phát hiện vùng nhiệt độ thay đổi trên da

Điều trị

Với triệu chứng nhẹ, thường không cần điều trị vì bệnh có thể tự khỏi. Trường hợp nặng có thể áp dụng:

• Tiêm botox là phương pháp hiệu quả nhất. Thuốc được tiêm vào vùng da bị ảnh hưởng sau khi xác định bằng test Minor.
• Chất chống tiết mồ hôi có thể bôi ngoài da, giúp giảm triệu chứng trong thời gian ngắn nhưng có thể gây kích ứng hoặc mờ mắt nếu dính vào mắt.
• Thuốc bôi kháng cholinergic giúp cải thiện triệu chứng trong vài ngày nhưng có thể gây tác dụng phụ như khô miệng, nhìn mờ, tim nhanh.
• Phẫu thuật có thể được cân nhắc, nhưng hiệu quả còn hạn chế và ít được lựa chọn.

Bảo Bảo (Theo Verywell Health)