1 hour ago
6
Nuôi dưỡng giấc mơ xanh từ ô cửa trọ nhỏ
Trong bối cảnh các vấn đề môi trường ngày càng trở nên cấp thiết tại các đô thị lớn, nhiều teen tại TP.HCM đang dấn thân vào lĩnh vực bảo tồn để giữ lại những mảng xanh cho thành phố.
Theo chuyên trang quốc tế về Môi trường, Xã hội và Quản trị doanh nghiệp ESG Today, 70% Gen Z và Gen Millennials cho biết yếu tố môi trường là tiêu chí quan trọng khi chọn nơi làm việc; 23% chủ động tìm hiểu chính sách môi trường của công ty trước khi nhận việc.
Trong 10 năm qua, các ngành như Khoa học Môi trường, Chính sách Khí hậu, Phát triển Bền vững ghi nhận số lượng sinh viên đăng ký theo học tăng mạnh tại nhiều trường đại học trên thế giới.
Thiên Khoa tham gia APAN 9th Forum tại UNESCAP.
Nguyễn Phúc Thiên Khoa (sinh viên ngành Khoa học Tích hợp, Trường Đại học Fulbright Việt Nam) là một trong số đó. Ở tuổi 21, Thiên Khoa đã góp mặt trong Top 20 Lãnh đạo trẻ của WWF - Amano Fellowship 2026 - chương trình toàn cầu do Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên WWF khởi xướng.
Những ngày thơ ấu, khi sống trong một căn nhà trọ gần chợ ở TP.HCM, Thiên Khoa thường mở cánh cửa phía sau trọ để nhìn ra con kênh nhỏ rẽ từ sông Sài Gòn. Với cậu bé Khoa ngày ấy, những con vật nhỏ bé như chuột, thằn lằn là những sinh vật thú vị để quan sát và tìm hiểu.
Thiên Khoa tại Vườn Quốc gia Cúc Phương.
Lớn hơn một chút, khi chuyển nhà, Thiên Khoa lần nữa tìm thấy thế giới thiên nhiên của riêng mình dưới cây trứng cá, bên cạnh chiếc hồ lớn trước sân, cùng đàn vịt bơi lội trên mặt hồ. Theo thời gian, hồ nước dần ô nhiễm do nước thải sinh hoạt của người dân, cây trứng cá không còn hiện diện như trước. Những chuyển biến ấy khiến Khoa càng thêm quyết tâm bảo vệ môi trường sống xung quanh mình.
Vẽ "bản đồ số" cho san hô
Trong bối cảnh các hệ sinh thái rừng, biển quanh thành phố được chú trọng bảo tồn, Thiên Khoa cùng nhóm của PGS.TS Jesse Dylan Hollister (Nhà di truyền học tiến hóa, giảng viên ngành Khoa học Tích hợp) chế tạo máy khảo sát san hô bán tự động, ứng dụng công nghệ 3D mapping để quét cấu trúc rạn san hô tại Đầm Tre Côn Đảo và Vườn Quốc gia Núi Chúa - Phước Bình (Khánh Hòa). Sáng kiến này không chỉ tạo nên bản đồ số của những rạn san hô mà còn giải phóng sức lao động, giảm rủi ro khi lặn biển cho người dân mà vẫn đẩy nhanh tiến trình phục hồi sinh thái.
Thiên Khoa (trái) lặn biển san hô cùng đồng đội.
Trước sự chuyển mình của thành phố, những nhà khoa học trẻ như Thiên Khoa đang từng bước rèn luyện tư duy hệ thống (system thinking), đồng thời hiện thực hóa tinh thần Bản lĩnh tự cường - Tiên phong sáng tạo - Khát vọng cống hiến - Làm chủ tương lai của Đại hội Đại biểu Toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII.
Thiên Khoa đưa rùa về môi trường tự nhiên.
Với Thiên Khoa, sáng tạo không dừng lại ở ý tưởng, mà cần được chuyển hóa thành những giải pháp cụ thể, góp phần giải quyết các vấn đề thực tiễn của quê hương.
Khi thấu hiểu những khó khăn mưu sinh của người dân, chúng ta sẽ tìm cách giúp bà con chuyển đổi sinh kế, hỗ trợ người dân học lặn, học canh gác rừng, hướng dẫn khách du lịch lặn biển sinh thái, bảo vệ rạn san hô... Khi có thu nhập ổn định từ chính vẻ đẹp của thiên nhiên, người dân sẽ trở thành những tấm khiên bảo vệ thiên nhiên vững chắc nhất.
Nguyễn Phúc Thiên Khoa (Top 20 Lãnh đạo trẻ của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên WWF - Amano Fellowship 2026)
Mạng lưới thanh niên “bắt tay” với thiên nhiên
Suốt những năm sống chung và hòa mình vào thiên nhiên, Thiên Khoa nhận ra các bạn đồng trang lứa với mình ít có cơ hội tham gia trực tiếp vào công tác bảo tồn. “Các ý tưởng, dự án, sáng kiến trẻ về bảo tồn thiên nhiên thường bị phân mảnh, thiếu hụt về dẫn dắt chuyên môn. Thế nên, chúng mình rất cần một khung hành động bài bản. Những ghi chép thực địa của các bạn cần được tập hợp thành cơ sở dữ liệu khoa học thì mới đủ sức thuyết phục nhà đầu tư, đóng góp tiếng nói, đề xuất chính sách bảo tồn tại các diễn đàn trong nước và quốc tế”.
Thiên Khoa (thứ ba từ bên phải qua) cùng mạng lưới tình nguyện viên.
Chính từ quan sát tinh tế đó, Thiên Khoa bắt tay xây dựng Mạng lưới Thanh niên vì Đa dạng sinh học Việt Nam để làm cầu nối cho học sinh, sinh viên đang hoạt động trong lĩnh vực bảo tồn trên khắp cả nước.
Buổi tập huấn bảo tồn linh trưởng của thành viên Mạng lưới Thanh niên vì Đa dạng sinh học Việt Nam.
Các bạn cùng nhau đi thực địa, lên rừng, xuống biển để nhặt rác, gỡ “lưới ma”, tập huấn bảo tồn linh trưởng ở Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh (Gia Lai) và phỏng vấn người dân địa phương về ảnh hưởng của du lịch đến hệ sinh thái.
Tiên phong hội nhập, hướng về Net Zero 2050
Cách tiếp cận ấy đúng với kim chỉ nam hành động của thanh niên thời đại mới: Tiên phong trong giao lưu, đối ngoại và hội nhập quốc tế khi chủ động kết nối, nâng cao năng lực hội nhập và đưa các sáng kiến bảo tồn ra nghị trường toàn cầu.
Thiên Khoa vừa học hỏi tri thức thế giới, vừa lan tỏa hình ảnh thanh niên Việt Nam năng động, có trách nhiệm với môi trường.
Bảo tồn không chỉ là bảo vệ những gì “mắt thấy, tai nghe” như động vật hay rừng cây mà còn gìn giữ những hệ vi sinh, cấu trúc hữu cơ âm thầm duy trì sự sống. Từ việc trồng rừng hấp thụ CO₂, tái tạo nguồn oxy từ vi khuẩn lam trong đại dương - đều tạo nên một hệ sinh thái khép kín, cân bằng, bền vững cho con người.
Chính từ sự thấu hiểu sâu sắc đó, mạng lưới những nhà bảo tồn trẻ do Thiên Khoa sáng lập sẽ trở thành bệ phóng để đưa Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu Net Zero trước năm 2050.
