Huyết áp hai tay chênh lệch do hẹp khít ba động mạch

TP HCMHuyết áp tay trái thấp hơn tay phải 30 mmHg kèm chóng mặt, đau mỏi, ông Nick, 71 tuổi, được bác sĩ chẩn đoán hẹp khít hai động mạch cảnh và mạch dưới đòn.

Khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, huyết áp tay trái của ông Nick 90/60 mmHg, trong khi tay phải 120/80 mmHg. Chụp CT mạch máu ghi nhận người bệnh bị hẹp khít hơn 80% động mạch cảnh trong hai bên - mạch máu chính đưa máu lên nuôi não. Đồng thời, động mạch dưới đòn bên trái - mạch máu lớn từ tim, chạy vòng qua dưới xương đòn để cấp máu cho toàn bộ cánh tay cũng bị hẹp nặng, làm giảm lưu lượng máu nuôi tay trái khiến huyết áp hai tay không đều nhau.

TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, cho biết ông Nick hẹp khít đồng thời cả hai động mạch cảnh và động mạch dưới đòn trái. Nếu không can thiệp ngay, người bệnh có nguy cơ nhồi máu não và đột quỵ bất cứ lúc nào. Bệnh nhân tuổi cao, mắc đái tháo đường, tăng huyết áp nhiều năm - những yếu tố thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, cản trở dòng máu đến não và các chi.

Nhằm bảo đảm an toàn cho người bệnh, các bác sĩ hội chẩn và thống nhất phác đồ điều trị chia làm hai giai đoạn. Ở giai đoạn đầu, êkíp phẫu thuật bóc nội mạc động mạch cảnh phải nơi hẹp nặng hơn, bóc các mảng xơ vữa bám trên thành mạch, khơi thông đường dẫn máu lên não, tránh nguy cơ đột quỵ.

Bác sĩ Dũng(giữa) cùng êkíp Ngoại Lồng ngực - Mạch máu phẫu thuật bóc nội mạc động mạch cảnh cho người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Sau phẫu thuật, ông Nick giảm chóng mặt, tiếp tục được kiểm soát huyết áp, đường huyết kết hợp dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu để giảm nguy cơ hình thành cục máu đông gây tái hẹp mạch.

Sau 11 tháng, khi sức khỏe người bệnh ổn định, êkíp tiếp tục phẫu thuật bóc tách xơ vữa động mạch cảnh trái. Tình trạng hẹp nặng động mạch dưới đòn được giải quyết bằng phương pháp tạo cầu nối mạch máu ít xâm lấn. Thay vì mở lồng ngực, bác sĩ thực hiện đường mổ khoảng 5 cm ở vùng cổ, ghép một đoạn mạch nhân tạo để tạo đường dẫn máu "đi vòng" qua vị trí hẹp, đưa máu trực tiếp đến động mạch dưới đòn bên trái để nuôi tay.

Sau phẫu thuật, bàn tay người bệnh ấm lên, lực bóp tăng và cảm giác yếu mỏi khi vận động giảm, huyết áp hai tay trở lại mức bình thường. Ông Nick hồi phục tốt, xuất viện.

Bác sĩ Dũng cho biết, xơ vữa và hẹp động mạch cảnh thường tiến triển âm thầm. Phần lớn người bệnh chỉ phát hiện bệnh khi xuất hiện cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ. Một số triệu chứng như chóng mặt, yếu tay chân, mất thăng bằng, nhìn mờ có thể bị nhầm với rối loạn tiền đình, tuổi tác hoặc bệnh lý khác.

"Sự chênh lệch chỉ số huyết áp giữa hai tay là dấu hiệu quan trọng không nên bỏ qua, nhất là khi kèm đau, mỏi hoặc yếu một bên tay có thể cảnh báo tình trạng hẹp hoặc tắc động mạch dưới đòn", bác sĩ Dũng nói.

Bác sĩ khuyến nghị người lớn tuổi, đặc biệt người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá hoặc có bệnh tim mạch, nên tầm soát bệnh lý mạch máu định kỳ mỗi 6-12 tháng. Khi xuất hiện đột ngột các dấu hiệu như đau đầu, chóng mặt méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, nhìn mờ, mất thăng bằng, người bệnh cần đến bệnh viện có chuyên khoa mạch máu xử trí kịp thời.

Bảo Anh

* Tên người bệnh đã được thay đổi

Độc giả gửi câu hỏi về bệnh tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp