Iran muốn cùng Oman lập 'trạm thu phí' ở Hormuz

Iran cho biết sẽ thảo luận với Oman về cơ chế thu phí lâu dài tại eo biển Hormuz, khi xung đột chưa có dấu hiệu chấm dứt hoàn toàn.

"Iran và Oman phải huy động mọi nguồn lực để vừa cung cấp dịch vụ an ninh vừa quản lý giao thông hàng hải một cách phù hợp nhất", Đại sứ Iran tại Pháp Mohammad Amin-Nejad nói trong cuộc phỏng vấn ngày 20/5, đề cập về eo biển Hormuz.

Theo ông, điều này sẽ phát sinh chi phí và "đương nhiên là những người muốn hưởng lợi từ tuyến giao thông này cũng phải đóng phí cho phần của mình". Đại sứ Amin-Nejad cũng khẳng định hệ thống thu phí qua eo biển Hormuz như vậy sẽ hoàn toàn minh bạch.

"Nếu có mong muốn cải thiện tình hình, cần phải có giải pháp để giải quyết tận gốc vấn đề", Đại sứ Iran khẳng định.

Ảnh do hãng thông tấn Iran ISNA công bố ngày 4/5 cho thấy tàu kéo mang cờ Iran di chuyển gần một con tàu neo đậu ở khu vực eo biển Hormuz. Ảnh: AFP

Trong cuộc họp báo ngày 18/5, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cũng cho biết nước này đang tham vấn liên tục với Oman để thiết kế một cơ chế mới quản lý tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.

"Iran luôn nỗ lực bảo vệ việc lưu thông an toàn và an ninh qua tuyến đường này và tiếp tục khẳng định rằng việc đi qua eo biển Hormuz phải diễn ra một cách tốt nhất với sự an toàn tuyệt đối", ông nói.

Theo Baghaei, các chuyên gia Iran và Oman đã họp tại Muscat tuần trước và "chúng tôi đang liên hệ thường xuyên với Oman và các bên liên quan khác để đưa ra một cơ chế thực hiện mục tiêu này", đề cập tới việc thu phí qua Hormuz.

Đại sứ Amin-Nejad cho biết giao thông qua eo biển Hormuz không bị gián đoạn hoàn toàn, thêm rằng 26 tàu đã đi qua eo biển trong ngày 19-20/5 với sự hỗ trợ của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.

Đây được coi là con số "cao bất thường" trong những tuần gần đây, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước khi xảy ra chiến sự là khoảng 135 tàu mỗi ngày.

Ông Amin-Nejad đổ lỗi cho chi phí bảo hiểm quá cao là nguyên nhân dẫn đến sự sụt giảm này. Tuy nhiên, các công ty vận tải biển cho rằng nguy cơ bị tấn công bằng tên lửa, máy bay không người lái cũng như va phải thủy lôi mới là vấn đề chính. Hầu hết đều nói rằng họ sẽ không cho tàu đi qua eo biển Hormuz cho đến khi xung đột kết thúc.

Khi được hỏi về kế hoạch thu phí của Iran tại eo biển Hormuz, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ. "Chúng tôi muốn eo biển Hormuz mở cửa tự do. Chúng tôi không muốn thu phí", ông Trump nói.

Chính phủ Oman chưa phản hồi về thông tin. Mỹ đã nhiều lần tuyên bố rằng chính phủ Oman có quan điểm tương tự họ về vấn đề thu phí qua eo biển Hormuz.

Iran công bố bản đồ phạm vi kiểm soát của nước này đối với eo biển Hormuz và các vùng biển tiếp giáp. Đồ họa: X/PGSA

Trước xung đột, eo biển Hormuz là nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu. Sau khi chiến sự với Mỹ - Israel bùng phát ngày 28/2, Iran đã chặn phần lớn hoạt động vận tải trên tuyến đường thủy trọng yếu này.

Iran chỉ mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngắn sau lệnh ngừng bắn ngày 8/4. Mỹ sau đó tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran để đáp trả, khiến dòng chảy năng lượng qua khu vực này gần như tê liệt.

Ngọc Ánh (Theo Bloomberg, AFP, Yahoo News)