Khi nào ngất ở người trẻ cảnh báo bệnh tim mạch?

Tôi 25 tuổi, thỉnh thoảng bị ngất, xảy ra cả lúc đang tập thể dục. Đây có phải dấu hiệu của bệnh tim không? (Nguyễn Vân, tỉnh Ninh Bình)

Trả lời:

Ngất là tình trạng mất ý thức thoáng qua do giảm lượng máu lên não, thường khởi phát nhanh, tỉnh dậy sau đó 2-3 phút. Ở người trẻ, đa phần các cơn ngất là lành tính, dễ xảy ra khi đứng lâu, thời tiết nóng, xúc động mạnh hoặc mất nước. Tuy nhiên, trong một số ít trường hợp, ngất có thể là dấu hiệu của bệnh tim mạch tiềm ẩn.

Các cơn ngất lành tính thường có giai đoạn báo trước như cảm thấy choáng váng, buồn nôn, vã mồ hôi, nhìn mờ hoặc ù tai trong vài giây đến vài phút trước khi mất ý thức. Đây là thời điểm "cảnh báo" để người bệnh kịp thời phản ứng ngồi hoặc nằm xuống, giúp hạn chế nguy cơ ngã, chấn thương.

Một số trường hợp khác, ngất xảy ra đột ngột, không có dấu hiệu báo trước, người bệnh mất ý thức ngay khi đang đứng, đi lại hoặc sinh hoạt bình thường. Kiểu khởi phát này thường gợi ý nguyên nhân tim mạch. Do không có thời gian nhận biết, phòng tránh, những người gặp tình trạng này dễ bị ngã, chấn thương cao, cần được khám sớm để xác định nguyên nhân.

Ngất xảy ra trong lúc chạy bộ, tập gym hoặc chơi thể thao như bạn được xem là dấu hiệu cần lưu ý. Cơ thể khi gắng sức đáng lẽ phải tăng nhịp tim và huyết áp để đáp ứng nhu cầu tuần hoàn, song khi cơ chế này bị rối loạn, lưu lượng máu lên não giảm đột ngột, dẫn đến ngất.

Bác sĩ Đạt khám và tư vấn cho người bệnh. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Ngất kèm hồi hộp, đau ngực có thể là dấu hiệu cho thấy hoạt động điện học của tim có thể đang bị rối loạn, làm giảm hiệu quả bơm máu khiến lưu lượng máu lên não suy giảm đột ngột. Yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng trong một số bệnh tim. Nếu trong gia đình có người đột tử khi còn trẻ, nguy cơ ngất do tim ở các thành viên khác sẽ cao hơn.

Ngất tái diễn từ hai lần trở lên trong thời gian ngắn, không rõ yếu tố khởi phát, có thể là dấu hiệu của bất thường dẫn truyền tim hoặc rối loạn điện tim cần được đánh giá kỹ.

Ở trường hợp của bạn, để xác định chính xác nguyên nhân cơn ngất, bạn nên đi khám sớm để bác sĩ chỉ định các xét nghiệm cần thiết. Trong trường hợp cơn ngất xảy ra thường xuyên hoặc kèm theo các triệu chứng nghi ngờ như hồi hộp, đau ngực, ngất khi đang vận động, việc thăm khám càng cần được thực hiện sớm.

Các phương pháp phân biệt giữa ngất lành tính và ngất nguy hiểm như điện tâm đồ (ECG), holter điện tim 24-72 giờ, siêu âm tim và nghiệm pháp bàn nghiêng.

Nếu xác định là ngất phản xạ, người bệnh thường kiểm soát bằng thay đổi lối sống và nhận biết sớm yếu tố khởi phát. Duy trì đủ nước giúp ổn định thể tích tuần hoàn, hạn chế tụt huyết áp, tránh đứng quá lâu, đặc biệt trong môi trường nóng, ngột ngạt. Ăn uống đều đặn để phòng tình trạng hạ đường huyết tương đối.

Người bệnh nhận biết các dấu hiệu báo trước như hoa mắt, buồn nôn, vã mồ hôi để kịp thời ngồi hoặc nằm xuống. Với những người hay bị ngất, áp dụng thêm các biện pháp như co cơ chân, bắt chéo chân hoặc siết chặt tay khi cảm thấy chóng mặt nhằm duy trì huyết áp tạm thời.

Nếu ngất là do bệnh lý tim mạch, bác sĩ tư vấn hướng điều trị phù hợp, phòng tránh các biến chứng nguy hiểm.

ThS.BS Ân Tuấn Đạt
Khoa Tim mạch
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy

Độc giả gửi câu hỏi về tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp