1 day ago
4
Quảng Cáo
0943778078
Chị Nguyệt 39 tuổi, bị zona thần kinh ở vùng xương cùng cụt sát hậu môn, đau đến mất ăn, mất ngủ, khổ sở nhất là đi đại tiện.
Chị Nguyệt là giáo viên, sống tại khu đô thị Phú Mỹ Hưng cũ, nay thuộc phường Tân Mỹ, TP HCM. Trước đây, chị không có bệnh nền, sức khỏe ổn định. Tuy nhiên, do thường xuyên thức khuya soạn bài, chị hay thiếu ngủ, mệt mỏi.
Đầu tháng 12/2025, vùng cùng cụt sát hậu môn của chị bắt đầu đau rát, sau đó nặng dần. Đến ngày bệnh thứ tư, chị đi khám và bất ngờ khi được chẩn đoán mắc zona thần kinh ở vị trí kín đáo.
"Đó là khoảng thời gian rất kinh khủng", chị Nguyệt nhớ lại.
Vị trí tổn thương nhạy cảm khiến chị xấu hổ, khó tự chăm sóc, bôi thuốc hay theo dõi vết thương, phải nhờ người thân hỗ trợ. Những cơn đau nhức khiến chị ăn uống kém, không thể nằm ngửa khi ngủ, căng thẳng mỗi lần đi đại tiện.
Đặc thù nghề giáo phải ngồi nhiều, đi lại và đứng lớp liên tục. Cơn đau khiến chị khó tập trung làm việc, phải xin nghỉ phép dài ngày để điều trị.
Hơn một tháng sau, khi bệnh thuyên giảm, chị đến VNVC quận 7 tìm hiểu vaccine zona thần kinh. Được bác sĩ tư vấn bệnh có thể tái phát, tiêm ngừa giúp phòng ngừa, đồng thời giảm nguy cơ đau thần kinh sau zona và các biến chứng khác, chị quyết định tiêm vaccine. Chị cũng được tư vấn thêm các vaccine khác như cúm, não mô cầu, phế cầu do lo ngại cơ địa yếu, dễ mắc bệnh.
Người dân tiêm vaccine ngừa zona thần kinh tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Ảnh: Hoàng Dương
Một năm trước, ông Phan, 51 tuổi, quê Tây Ninh, bị đau rát vùng bìu nhưng nghĩ do côn trùng cắn. Vị trí nhạy cảm khiến ông ngại đi khám.
Khoảng một tuần sau, vùng tổn thương nặng hơn, xuất hiện nhiều mụn rộp li ti, đau đến mức có lúc ông tiêu, tiểu không tự chủ. Tình cảm vợ chồng cũng bị ảnh hưởng do vợ nghi ngờ ông mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục. Lúc này, ông mới đi khám.
"Kết quả chẩn đoán là zona thần kinh, may chưa lây lan quá rộng. Tôi được kê thuốc uống, thuốc bôi, điều trị tại nhà gần hai tháng mới khỏi. Tuy nhiên, vùng tổn thương vẫn đau kéo dài đến nay", ông Phan nói. Mới đây, ông đến VNVC tiêm vaccine để phòng bệnh tái phát.
BS.CKI Danh Thị Mỹ Hồng, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết zona thần kinh do virus varicella zoster tái hoạt động sau khi người bệnh từng mắc thủy đậu. Bệnh thường gây đau nhức, ngứa ran, châm chích ở vùng da tổn thương, sau đó xuất hiện mụn nước đơn lẻ hoặc thành chùm dọc theo dây thần kinh. Cơn đau do zona thường được ví như điện giật hoặc bỏng nước sôi.
Thủy đậu là bệnh phổ biến. Trước khi có vaccine, hơn 90% dân số từng mắc bệnh, trong đó có nhiều trường hợp không có triệu chứng rõ ràng.
Zona thường gặp ở vùng ngực, liên sườn, chiếm khoảng một nửa số ca bệnh. Tiếp đó là vùng cổ, khoảng 20%, và vùng mắt, khoảng 15%. Zona ở vùng cùng cụt hoặc cơ quan sinh dục hiếm gặp hơn. Một báo cáo ca bệnh đăng trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ năm 2021 cho thấy tỷ lệ zona vùng cùng cụt khoảng 4-8%, vùng sinh dục khoảng 2%. Tuy nhiên, con số thực tế có thể cao hơn do nhiều ca không được báo cáo hoặc chẩn đoán đúng.
Theo bác sĩ Hồng, zona ở vùng hậu môn, cơ quan sinh dục dễ nhầm với các bệnh khác như mụn rộp sinh dục do herpes simplex, viêm da do kiến ba khoang. Vị trí nhạy cảm cũng khiến nhiều người trì hoãn đi khám, làm bệnh nặng hơn.
Zona thần kinh nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể khiến bệnh tiến triển nặng, đau đớn kèm nguy cơ biến chứng. Ảnh: Vecteezy
Hiện đã có thuốc kháng virus điều trị varicella zoster. Tuy nhiên, một số trường hợp vẫn gặp biến chứng như nhiễm trùng da, viêm loét giác mạc, viêm màng não, đau thần kinh sau zona. Các biến chứng này có thể khiến người bệnh phải điều trị kéo dài, tốn kém chi phí, ảnh hưởng sức khỏe, sinh hoạt và tâm lý.
Để phòng bệnh, Việt Nam hiện có vaccine phòng zona thần kinh Shingrix của GSK, chỉ định cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch do bệnh mạn tính hoặc phải dùng thuốc ức chế miễn dịch. Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau 1-2 tháng, tùy độ tuổi và nguy cơ mắc bệnh.
Tiêm đủ hai mũi vaccine có hiệu quả phòng zona thần kinh lên đến 97%, đồng thời giúp giảm nguy cơ đau thần kinh sau zona và một số biến chứng khác tới hơn 90%.
Bên cạnh tiêm vaccine, bác sĩ khuyến cáo mọi người cân bằng công việc và nghỉ ngơi, chăm sóc sức khỏe thể chất lẫn tinh thần, nâng cao thể trạng để hệ miễn dịch hoạt động tốt. Người có đề kháng yếu nên tránh tiếp xúc với người đang mắc bệnh, giữ vệ sinh cá nhân và vận động phù hợp thể trạng.
Tuấn Khanh
