6 hours ago
7
Nhóm thanh thiếu niên trong vụ đánh nhau, gây rối trật tự công cộng xảy ra hồi tháng 4 - Ảnh: CAHN
Phía sau những cuộc hỗn chiến tuổi học trò là nước mắt phụ huynh, những bản án tù và tương lai tuổi trẻ dang dở.
Cả kiểm sát viên và luật sư từng tham gia tố tụng nhiều phiên tòa đều cho rằng các bạn trẻ nếu không biết cách kiểm soát, chọn cách giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực, thì khi cơn nóng giận đi qua, hậu quả phải đánh đổi có thể là cả những năm tháng tuổi trẻ sau song sắt.
Từ vài dòng tin nhắn đến những bản án
Những ngày cuối tháng 5, phòng xử án của Tòa án nhân dân TP Hà Nội xuất hiện nhiều gương mặt còn rất trẻ. Có bị cáo vừa bước qua tuổi 17. Có người trước đó vài tháng vẫn đều đặn đến lớp, mặc áo đồng phục, chuẩn bị cho những kỳ thi cuối năm học.
Phía dưới phòng xử, những chiếc áo sơ mi học trò lẫn giữa sắc phục cảnh sát tư pháp. Trên hàng ghế dự khán, nhiều phụ huynh ngồi lặng. Có người gần như không dám ngẩng đầu khi hội đồng xét xử nhắc lại diễn biến vụ án.
Chuyện bắt đầu từ một mâu thuẫn rất nhỏ: chỉ từ chuyện "bênh" bạn gái trong trường học, nhóm nam sinh rủ nhau "giải quyết mâu thuẫn", rồi kết thúc bằng nhát dao trong garage ô tô và bản án tù.
Theo cáo trạng, C.Đ.T. (19 tuổi, học sinh một trường cao đẳng) sau khi tan học lên tầng 2 đón bạn gái thì xảy ra xô xát với nhóm học sinh khác cùng trường. Sau vài dòng tin nhắn thách thức trên Facebook, cả hai bên đều gọi thêm bạn bè và hẹn gặp vào hôm sau.
Lo sợ bị đánh, Trung mang theo dao rọc giấy. Đến giờ tan học, hai nhóm truy đuổi nhau qua nhiều tuyến phố quanh trường cao đẳng. Cuộc hỗn chiến chỉ dừng lại khi Trung dùng dao đâm nhiều nhát vào vùng cổ, mặt một nam sinh khác khiến nạn nhân tổn hại 36% sức khỏe.
Khi được nói lời sau cùng tại tòa, nam sinh 19 tuổi liên tục xin lỗi bị hại và gia đình bị hại, nói mình rất ân hận. Phía dưới, mẹ của nam sinh nhiều lần lấy tay lau nước mắt.
Phiên tòa khép lại với mức án 5 năm 6 tháng tù cho bị cáo trực tiếp dùng dao. Các bị cáo còn lại bị tuyên từ 12 đến 18 tháng tù, hoặc cho hưởng án treo về tội gây rối trật tự công cộng.
Tháng 3-2025, tòa án xét xử phúc thẩm vụ nam sinh lớp 8 ở quận Long Biên tử vong sau một vụ xô xát. Mâu thuẫn ban đầu chỉ xuất phát từ va chạm khi chơi bóng rổ. Từ tâm lý hiếu thắng và muốn bênh người thân, một nam sinh dùng cú đấm để giải quyết khiến nam sinh lớp 8 ngã xuống nền cứng, chấn thương sọ não rồi tử vong.
Tại phiên tòa, những người liên quan đều chưa trưởng thành. Phiên tòa phải tiến hành xử kín theo quy định. Khi hội đồng xét xử tuyên án, nhiều người trong phòng lặng đi, mẹ bị hại trong quá trình xét xử nhiều lúc ngất xỉu phải cần đến lực lượng y tế chăm sóc. Một cú đấm của tuổi bốc đồng đã đổi bằng một sinh mạng và những năm tháng tù tội.
Khi cơn nóng giận qua đi...
Những vụ việc gần đây cho thấy một điểm chung đáng suy nghĩ. Mâu thuẫn thường bắt đầu từ những điều rất nhỏ, đôi khi chỉ một ánh nhìn bị cho là khiêu khích, va chạm nhỏ khi chơi thể thao, hay từ cuộc tranh luận trên mạng xã hội.
Nhưng mạng xã hội đã khiến những xích mích vốn có thể kết thúc trong vài phút trở thành những cuộc đối đầu kéo dài. Giống như vụ án liên quan các nam sinh trường cao đẳng nêu trên và một số vụ việc khác, mâu thuẫn bị đẩy lên từ những tin nhắn trong nhóm chat hoặc một dòng trạng thái mang tính kích động.
Trong nhiều phiên tòa xét xử người chưa thành niên, hình ảnh dễ bắt gặp nhất không phải là sự hung hăng. Đó là những cái cúi đầu, là những lời xin lỗi lí nhí của bị cáo đứng trước bục khai báo khi đang khoác trên mình áo học sinh.
Trong phiên tòa xét xử nhóm nam sinh trường cao đẳng, khi được nói lời sau cùng, C.Đ.T. tỏ ra ân hận xin được hưởng mức án nhẹ nhất để sớm trở về chăm sóc người cha bệnh tật. Một nam sinh khác vừa khóc vừa xin tòa khoan hồng để sớm trở về được đi học lại.
Ở phía dưới, nhiều bậc phụ huynh cũng chung một nỗi xót xa khi chứng kiến con mình xuất hiện ở nơi đáng lẽ không thuộc về tuổi học trò.
Một kiểm sát viên nhiều năm tham gia xét xử các vụ án nhận xét rằng phần lớn các bị cáo trẻ tuổi không hình dung được hậu quả pháp lý ở thời điểm hành động. Các em phạm tội rất nhanh, nhưng cái giá phải trả lại tính bằng nhiều năm tuổi trẻ.
Luật sư Nguyễn Đức Thịnh (Công ty luật TNHH Fanci) cho rằng nhiều vụ việc bắt đầu từ những nguyên nhân rất nhỏ, nhưng sau đó nhanh chóng chuyển thành việc rủ thêm người, hẹn địa điểm, chuẩn bị hung khí, quay clip, cổ vũ và kích động nhau sử dụng bạo lực.
"Khi những yếu tố này xuất hiện, vụ việc không còn là xô xát học đường thông thường. Về mặt pháp lý, tùy hậu quả và tính chất hành vi, người tham gia có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về các tội như cố ý gây thương tích, gây rối trật tự công cộng; hoặc trong trường hợp dùng hung khí nguy hiểm tấn công vào vùng trọng yếu của cơ thể, gây hậu quả chết người, có thể bị xem xét về tội giết người.
Điều tôi thấy đáng tiếc là nhiều em ban đầu không mong muốn gây ra hậu quả nghiêm trọng. Tuy nhiên, các em lại tự đặt mình vào một hoàn cảnh rất dễ dẫn đến tội phạm.
Một cuộc gặp để giải quyết mâu thuẫn, nếu có sự tham gia của nhiều người, có hung khí và có tâm lý hơn thua, thì chỉ cần vài giây mất kiểm soát cũng có thể dẫn đến hậu quả vượt xa mọi suy nghĩ ban đầu", luật sư Thịnh phân tích.
Mạng xã hội khiến nhiều vụ mâu thuẫn khó kiểm soát
Luật sư Thịnh còn chỉ ra: "Trong nhiều vụ việc, mạng xã hội không trực tiếp gây ra tội phạm nhưng là chất xúc tác làm mâu thuẫn bị đẩy nhanh đến điểm bùng phát.
Một tin nhắn thách thức có thể trở thành lý do hẹn gặp để đánh nhau. Một clip quay cảnh xô xát có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến trả đũa. Một bình luận chế giễu có thể khiến người trong cuộc cảm thấy không thể lùi bước.
Vì vậy, giáo dục học sinh sử dụng mạng xã hội an toàn không chỉ là chuyện văn hóa ứng xử, mà còn là một biện pháp phòng ngừa tội phạm trong môi trường học đường", ông Thịnh phân tích.
Theo luật sư Thịnh, gia đình và nhà trường không phải lúc nào cũng thiếu sự quan tâm, nhưng nhiều khi thiếu kỹ năng nhận diện sớm nguy cơ.
Nhiều mâu thuẫn của học sinh đã xuất hiện từ trước qua tin nhắn, nhóm chat, bài đăng mạng xã hội, biểu hiện tụ tập bất thường, mang theo đồ vật nguy hiểm hoặc thay đổi tâm lý. Nếu người lớn không để ý, đến khi sự việc bùng phát thì đã quá muộn.
"Nhà trường không thể chỉ dừng ở việc nhắc học sinh không được đánh nhau. Điều quan trọng hơn là phải dạy các em cách xử lý khi bị khiêu khích, khi bị xúc phạm trên mạng, khi bạn rủ đi đánh nhau... Đây là những kỹ năng rất thực tế nhưng lâu nay chưa được chú trọng đúng mức.
Từ những vụ án đau lòng đã xảy ra, thông điệp cần gửi đến các em học sinh là khi mâu thuẫn xuất hiện, sự mạnh mẽ không nằm ở việc rủ thêm người và lao vào đánh nhau hay cố chứng minh mình không thua kém ai.
Sự mạnh mẽ thật sự là biết dừng lại trước khi mọi chuyện vượt khỏi tầm kiểm soát; biết tìm thầy cô, cha mẹ hoặc người lớn tin cậy để được giúp đỡ.
Một phút nóng giận có thể làm tổn thương người khác, làm cha mẹ đau lòng, và khiến chính tương lai của các em phải trả giá bằng nhiều năm sau đó", ông Thịnh chia sẻ.
