8 hours ago
5
Sáng 11/5, Bộ Y tế phối hợp với Bệnh viện Mắt Trung ương tổ chức lễ khởi động Chương trình điều tra đánh giá nhanh tỉ lệ mù lòa có thể phòng tránh được (RAAB) 2026. Đây là cuộc điều tra quy mô lớn đầu tiên về mù lòa và suy giảm thị lực được thực hiện trên toàn quốc kể từ sau cuộc khảo sát năm 2015.
Việt Nam có khoảng 2 triệu người mù và giảm thị lực
Phát biểu tại lễ khởi động, GS.TS Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia cho biết, công tác phòng chống mù lòa không chỉ là nhiệm vụ của chuyên ngành nhãn khoa mà còn liên quan trực tiếp đến chất lượng sống, cơ hội học tập, lao động và hòa nhập xã hội của người dân.
Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cùng các đại biểu chính thức khởi động Chương trình.
Theo Bộ Y tế, hiện Việt Nam ước tính có khoảng 2 triệu người bị mù hoặc suy giảm thị lực. Đáng chú ý, khoảng 80% trường hợp có thể phòng ngừa hoặc điều trị nếu được phát hiện sớm và tiếp cận dịch vụ y tế kịp thời.
Các nguyên nhân phổ biến gây mù lòa hiện nay gồm đục thủy tinh thể, glôcôm, tật khúc xạ và các bệnh lí võng mạc liên quan đến đái tháo đường.
Lãnh đạo Bộ Y tế đánh giá, trong nhiều năm qua, ngành Mắt đã đạt nhiều kết quả tích cực như mở rộng phẫu thuật đục thủy tinh thể, phát triển mạng lưới nhãn khoa từ trung ương tới địa phương, triển khai sàng lọc tật khúc xạ học đường và quản lí bệnh võng mạc do đái tháo đường.
Tuy nhiên, mô hình bệnh tật đang thay đổi nhanh do già hóa dân số, sự gia tăng các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường và khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế giữa các vùng miền.
“Dữ liệu về tỉ lệ mù lòa, nguyên nhân gây bệnh, chất lượng dịch vụ và những rào cản trong tiếp cận chăm sóc mắt cần được cập nhật đầy đủ và sát thực tế hơn”, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nhấn mạnh. Theo ông, RAAB 2026 sẽ là cơ sở để ngành y tế xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng, phân bổ nguồn lực phù hợp và tổ chức dịch vụ chăm sóc mắt theo đúng nhu cầu người dân.
Gần 16.000 người được khảo sát
PGS.TS Phạm Ngọc Đông - Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung ương cho biết, Việt Nam từng thực hiện các cuộc điều tra tương tự vào năm 2007 và 2015. Kết quả từ các khảo sát trước đã giúp ngành y tế xác định các nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa, từ đó triển khai nhiều chương trình can thiệp hiệu quả trên toàn quốc.
Theo TS. Đông, nhờ các chương trình phòng chống mù lòa, Việt Nam đã thanh toán bệnh mắt hột, giảm đáng kể số ca mù do đục thủy tinh thể tồn đọng và từng bước xây dựng mô hình chăm sóc mắt dựa vào cộng đồng.
Tuy nhiên, sau hơn 10 năm, bối cảnh kinh tế - xã hội và mô hình bệnh tật đã thay đổi đáng kể, đòi hỏi phải có dữ liệu mới để xác định chính xác nhóm dân cư mắc bệnh, loại bệnh phổ biến cũng như khu vực có nguy cơ cao.
Cuộc điều tra RAAB 2026 sẽ được triển khai tại 317 cụm điều tra trên toàn quốc với khoảng 15.850 người tham gia khảo sát. Chương trình huy động 48 điều tra viên đến từ 12 tỉnh, thành phố, gồm bác sĩ nhãn khoa, điều dưỡng và cán bộ y tế cơ sở. Các nhóm khảo sát sẽ trực tiếp tới cộng đồng để khám sàng lọc, đánh giá thị lực và thu thập dữ liệu thực địa.
Hướng tới chăm sóc mắt toàn diện, dựa vào cộng đồng
Theo lãnh đạo Bộ Y tế, kết quả của RAAB 2026 không chỉ phục vụ thống kê chuyên môn mà còn là bước khởi đầu cho định hướng chuyển đổi mô hình chăm sóc mắt trong thời gian tới.
Ngành Mắt được yêu cầu chuyển từ mô hình điều trị đơn lẻ sang chăm sóc toàn diện; từ phụ thuộc bệnh viện sang chăm sóc dựa vào cộng đồng; từ can thiệp muộn sang phát hiện sớm và quản lí liên tục. Chăm sóc mắt cũng sẽ được lồng ghép chặt chẽ hơn với y tế cơ sở, quản lí bệnh không lây nhiễm, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, sức khỏe học đường và chuyển đổi số y tế.
Tại lễ khởi động, Bộ Y tế và Bệnh viện Mắt Trung ương cũng ghi nhận sự đồng hành của nhiều tổ chức quốc tế như Orbis, Fred Hollows Foundation, Eye Care Foundation hay Brien Holden Vision Institute trong hỗ trợ kĩ thuật, đào tạo và kinh phí triển khai chương trình.
“Kết quả của RAAB 2026 sẽ góp phần hình thành nền tảng dữ liệu quan trọng cho chiến lược quốc gia về phòng chống mù lòa và chăm sóc mắt trong giai đoạn mới”, Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh.
