Không để hoạt động liên kết xuất bản trở thành khoảng trống trong quản lý

Sáng 7/8, Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, Hội Xuất bản Việt Nam tổ chức Hội nghị giao ban công tác xuất bản.

Công tác quản trị rủi ro và đọc lưu chiểu chưa phù hợp với yêu cầu tình hình mới

Hội nghị đã nghe báo cáo đánh giá công tác chính trị, tư tưởng trong hoạt động xuất bản và nội dung xuất bản phẩm 6 tháng đầu năm 2026, phương hướng nhiệm vụ những tháng cuối năm 2026.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Việt Linh.

Báo cáo nhìn nhận, trong những tháng đầu năm, ngành xuất bản đã đạt được những thành tựu nổi bật. Trong đó, có việc hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị phục vụ Đại hội XIV, bầu cử và Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI; tăng cường cải cách và hoàn thiện thể chế; tăng trưởng mạnh của xuất bản phẩm điện tử; duy trì nền nếp công tác hậu kiểm, xử lý vi phạm. Công tác chính trị, tư tưởng trong lĩnh vực xuất bản cơ bản giữ đúng định hướng, phục vụ tốt nhiệm vụ chính trị.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả, 6 tháng đầu năm, ngành xuất bản vẫn còn một số hạn chế, khuyết điểm cần thẳng thắn nhìn nhận, nhất là khâu biên tập, thẩm định nội dung xuất bản phẩm.

Cụ thể, trong 6 tháng đầu năm 2026, cơ quan quản lý nhà nước đã tổ chức đọc, kiểm tra nội dung gần 600 xuất bản phẩm lưu chiểu. Qua đó, phát hiện và xử lý 25 xuất bản phẩm vi phạm về nội dung với mức độ khác nhau như: yêu cầu nhà xuất bản đình chỉ/tạm dừng phát hành cuốn sách để sửa chữa (5 xuất bản phẩm); yêu cầu nhà xuất bản chưa phát hành cuốn sách để sửa chữa (13 xuất bản phẩm); yêu cầu nhà xuất bản thẩm định lại nội dung cuốn sách (5 xuất bản phẩm); yêu cầu nhà xuất bản nếu tái bản cuốn sách phải sửa chữa (2 xuất bản phẩm).

Báo cáo cũng nêu rõ, trường hợp sai phạm của cuốn sách “Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng” là bài học đắt giá đối với toàn ngành. Đây không đơn thuần là sai sót kỹ thuật nghiệp vụ, mà trước hết là biểu hiện của hạn chế về độ nhạy bén chính trị, ý thức trách nhiệm tư tưởng và khả năng nhận diện ranh giới giữa sáng tạo học thuật với yêu cầu bảo đảm chuẩn mực chính trị, lịch sử, văn hóa trong nội dung xuất bản phẩm.

Đáng chú ý, theo báo cáo, công tác quản trị rủi ro và đọc lưu chiểu chưa phù hợp với yêu cầu tình hình mới. Với trên 50.000 xuất bản phẩm được xuất bản mỗi năm nhưng chỉ tổ chức đọc gần 600 xuất bản phẩm lưu chiểu được đọc, kiểm tra trong 6 tháng là con số rất nhỏ, phạm vi hậu kiểm còn nhiều khoảng trống. Nhiều vấn đề phát sinh không phải sai phạm pháp luật rõ ràng mà liên quan đến cách tiếp cận, diễn giải, sử dụng tư liệu hoặc tác động xã hội, đòi hỏi phương pháp đánh giá rủi ro và năng lực dự báo mà hiện chưa có công cụ tương xứng; cơ sở dữ liệu, công cụ phân tích, cảnh báo sớm chưa đáp ứng yêu cầu.

Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo nhưng không buông lỏng kỷ cương

Sau khi nghe báo cáo và các ý kiến tham luận, phát biểu kết luận hội nghị, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm đã dành thời gian quán triệt những quan điểm chỉ đạo và điểm mới cốt lõi của Chỉ thị số 04 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới.

Theo ông Trần Thanh Lâm, tinh thần của Chỉ thị 04 là phát triển ngành xuất bản theo hướng chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại nhưng phải giữ vững định hướng chính trị; đẩy mạnh đổi mới sáng tạo nhưng không buông lỏng kỷ cương; ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ nhưng con người, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm của người đứng đầu vẫn là yếu tố quyết định.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Việt Linh.

“Chỉ thị số 04 chỉ thực sự phát huy giá trị khi được tổ chức thực hiện nghiêm túc, thực chất và tạo chuyển biến rõ nét trong thực tiễn. Chủ trương đã rõ, định hướng đã có; điều quan trọng lúc này là phải biến các yêu cầu của chỉ thị thành hành động cụ thể, thành kết quả cụ thể ở từng cơ quan, đơn vị và từng người làm xuất bản”, ông Trần Thanh Lâm nêu.

Nhắc về một số tồn tại, hạn chế cần khắc phục trong ngành xuất bản, ông Trần Thanh Lâm nêu rõ, toàn ngành quán triệt sâu sắc một số nguyên tắc trong hoạt động xuất bản: không để công nghệ đi trước kỷ luật nội dung; không để áp lực thị trường làm giảm sút trách nhiệm chính trị; không để hoạt động liên kết xuất bản trở thành khoảng trống trong quản lý; và tuyệt đối không đánh đổi chất lượng, uy tín, định hướng chính trị của ngành vì những lợi ích trước mắt. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà phải trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình phát triển của ngành xuất bản.

Về một số nhiệm vụ cụ thể thời gian tới, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đề nghị, tiếp tục quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện hiệu quả các chủ trương của Đảng về văn hóa và xuất bản; đồng thời, giữ vững kỷ cương nội dung, nâng cao chất lượng xuất bản phẩm và chủ động phòng ngừa sai phạm từ sớm, từ xa.

“Đây là yêu cầu có tính nguyên tắc, không được xem nhẹ trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Mỗi nhà xuất bản cần tiếp tục hoàn thiện quy trình biên tập, thẩm định và kiểm chứng; tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu và từng cá nhân tham gia quy trình xuất bản; lấy phòng ngừa là chính, kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu đầu, không để xảy ra sai phạm rồi mới khắc phục”, ông Trần Thanh Lâm nêu rõ.

Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm cũng nhấn mạnh về đẩy mạnh chuyển đổi số, tạo động lực mới cho sự phát triển của ngành xuất bản; tập trung đầu tư cho nội dung, phát triển văn hóa đọc và nâng cao sức lan tỏa của xuất bản phẩm Việt Nam; xây dựng đội ngũ những người làm xuất bản đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới…