Không phải Tony Stark hay bác Ben, đây mới là người đàn ông dạy cho Spider-Man bài học đắt giá nhất

Một trong những cảnh đáng nhớ nhất Spider-Man: Homecoming là đoạn Tony Stark tịch thu bộ đồ của cậu bé 15 tuổi. Peter van nài, rằng cháu chẳng là gì cả nếu không có bộ đồ công nghệ cao, Tony trả lời với một câu khiến người xem nhớ mãi: nếu cháu chẳng là gì khi không có bộ đồ này, cháu không nên có nó. Rồi ông khựng lại một nhịp, và buông thêm một câu mà nhiều người có lẽ không nhớ: "Mình nói nghe cứ như bố mình vậy".

Chỉ trong vài giây ngắn ngủi, bộ phim đã hé lộ trọn vẹn cơ chế của việc làm cha. Một người đàn ông mở miệng dạy con, giật mình nhận ra những gì mình vừa nói ra chính là lời cha mình đã có thể dạy con. Peter Parker mồ côi cha, nhưng cuộc đời bù cho cậu hai người đàn ông thế chỗ, và cả hai đều … hỏng theo kiểu của riêng họ. Nhưng thực tế, chính những chỗ hỏng ấy mới là thứ dạy được cậu bé đang lớn.

Với Peter Parker, Tony Stark là kiểu bố nào?

Thoạt nghe, lời nhắn nhủ của Tony nghe như một bài học về sự khiêm nhường, nhưng thực tế đây là một mệnh đề có điều kiện: giá trị của cháu phải được chứng minh, chú sẽ là người đánh giá xem cháu có xứng đáng hay không.

Lời thú nhận “nghe cứ như bố mình” khiến chúng ta chợt nhận ra người đàn ông thiên tài vẫn có thể thiếu sót. Ngay tại thời khắc đó, “ông bố trẻ” Tony Stark ngay lập tức nhận ra ông đang tái diễn kiểu làm cha của Howard Stark, khi đặt kỳ vọng lớn lao vào chỗ đáng lẽ phải là sự gần gũi. Di sản của một người cha thường được truyền đi theo cách đó, âm thầm và ngoài ý muốn của cả người trao lẫn người nhận.

Tương phản với lời dạy của Stark là lời căn dặn của dì May trong Spider-Man: Brand New Day, đại ý rằng dì và những người khác yêu Peter vì cậu là chính cậu, không phải vì cậu đặc biệt; dì dặn rằng đây mới là trách nhiệm sâu sắc nhất mà Peter Parker/Spider-Man phải gánh lấy.

Hai hình mẫu người lớn trong đời Peter đưa ra hai định nghĩa ngược chiều nhau về giá trị con người. Chỉ có điều, suốt nhiều năm sau cái chết của Tony Stark, Peter vẫn sống theo hình mẫu một ông bố lỗi.

Tony có một điểm mạnh vượt trội mà đến cả Batman cũng không dám làm: ông dám đứng trước ống kính nhận mình là Iron Man, sống công khai với mọi hậu quả của việc để lộ danh tính. Vậy mà thứ Peter học được nơi ông lại chỉ là cách đối phó với vấn đề bằng công nghệ cao, thậm chí theo đuổi nó bằng một phong thái bất chấp. Khi tìm cách chế tạo thiết bị kìm hãm sức mạnh của cường nhân, Bruce Banner đã cảnh báo về hiểm họa mà thiết bị này có thể mang lại.

Phần phim mới cho thấy Peter đã thấm phương pháp ấy đến mức nào. Khi cơ thể cậu biến đổi ngoài tầm kiểm soát, cậu ngay lập tức chế ra một thiết bị ức chế, mà suy rộng ra là từ chối chấp nhận bản thân.

Cả bộ phim mới, xét cho cùng, là hành trình Peter từ chối học thuyết của ông chú thiên tài để trở về với một bài học đời thường hơn, tới từ người mà cậu yêu mến nhất.

Frank Castle đóng vai trò gì trong hành trình trưởng thành của Peter?

Tony Stark là kiểu người cha mà Peter cố gắng để noi gương, nhưng Frank Castle lại là một tấm gương mang tính cảnh báo.

Không phải tự nhiên Peter và Frank bắt cặp với nhau trong Spider-Man: Brand New Day. Hai người giống nhau đến giật mình: cùng mất người thân, cùng trốn tránh ánh mắt của thế giới bên ngoài, đắm chìm trong công việc thường nhật để quên đi niềm đau. Khác biệt ở chỗ, Frank cô đơn lẻ bóng, trong khi Peter vẫn còn bạn bè. Khi Frank khẳng định việc sống ẩn mình chẳng khác nào một bản án, rằng nếu biết người nhà mình còn sống thì anh sẽ chẳng bao giờ trốn họ nhân danh việc giữ họ an toàn, anh đang cảnh báo Peter về mối lối sống không lối thoát. Nghe xong lời giãy bày này, cậu Nhện trẻ ắt đã vỡ ra thêm vài điều.

Đàn ông ít khi tin một bài thuyết giáo, họ sẽ tin vào ví dụ trực quan. Khi một hình mẫu chưa nếm trải tận cùng thương đau đưa ra lời khuyên, Peter sẽ cãi được ngay, rằng dì May đã thiệt mạng vì sai lầm của Peter. Cả Tony và Strange đều sẽ đuối lý trong cuộc tranh luận này, nhưng bởi Frank đã trả một cái giá quá đắt, lời khuyên của anh có sức nặng hơn nhiều, hơn hẳn những gì ông tỷ phú thiên tài hay phù thủy tối thượng có thể thốt ra.

Khi một người đàn ông hết thể diện để giữ, anh ta nói ra những sự thật trần trụi đến ghê người, và đó chính là món quà của một kẻ không còn gì trong tay.

Câu chuyện này quen thuộc đến lạ. Bố ruột thường khó dạy con hơn cả ông chú phá sản, ông cậu bỏ vợ, hay ông anh đồng nghiệp vừa bị công ty đuổi việc.

Ai mới là hình mẫu người cha giúp Peter trưởng thành?

Nhưng rồi, Frank cũng chỉ dạy được Peter một nửa “giáo trình”. Frank nhìn ra chính xác căn bệnh của Peter, nhưng phương pháp chữa của anh lại hạn chế vô cùng: anh chỉ biết một cách giải quyết vấn đề duy nhất, là dùng viên đạn triệt hạ đối phương. Khi Jean Grey mất kiểm soát, phản xạ của anh là leo lên nóc một tòa nhà với khẩu súng bắn tỉa. Chúng ta hiểu động cơ cứu người của Frank Castle, nhưng đối tượng anh muốn tiêu diệt lại là một cô gái trẻ đang đau đớn khôn nguôi và cần có người cạnh bên.

Peter buộc phải chọn giữa hai hình mẫu trưởng thành, giữa phương pháp hà khắc và lời căn dặn chạm tới tâm can. Và cậu đã lấy thân mình ngăn lời khuyên của Frank, cùng lúc đó dạy cho Jean biết thế nào là chấp nhận bản thân, và mưu cầu tình cảm. Chỉ trong một khoảnh khắc cao trào, Peter Parker đã trưởng thành như vậy đó.

Tony để lại cho Peter những món đồ chơi công nghệ tân tiến, một trí tuệ nhân tạo và một chuẩn mực để mãi mãi phải với tới. Frank chẳng để lại gì ngoài những câu đúc kết thấm thía và nỗ lực cố gắng ở cạnh bên. Xét theo giá trị vật chất thì so sánh ấy khập khiễng, nhưng khi nhìn nhận thứ gì đã nuôi dưỡng tâm hồn của một cậu bé mồ côi, chúng ta biết ai đem lại nhiều giá trị hơn. Nhưng điều đáng nói là Peter không theo đuổi hình mẫu người cha nào cả. Cậu giữ lại những điểm đáng quý nhất từ hai người đàn ông, có lẽ đó là định nghĩa gọn nhất của việc trưởng thành với tư cách một cậu trai đang lớn.