Làm rõ lý do 4 tháng chỉ giải ngân đầu tư công được hơn 14%

Hơn 46.200 tỷ đồng chưa được phân bổ

Thông tin tới báo chí về tình hình thực hiện đầu tư công, Bộ Tài chính cho biết, kế hoạch vốn năm 2026 được Quốc hội giao là 1,08 triệu tỷ đồng - cao nhất từ trước đến nay, tăng khoảng 175.000 tỷ đồng so với năm 2025. Thủ tướng Chính phủ đã giao chi tiết 1 triệu tỷ đồng cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương triển khai.

Đến hết tháng 4/2026, các đơn vị đã phân bổ chi tiết hơn 980.000 tỷ đồng cho danh mục nhiệm vụ, dự án. Nếu không tính phần vốn cân đối ngân sách địa phương giao tăng, tổng số vốn đã phân bổ đạt 96,44% kế hoạch Thủ tướng giao. Hiện vẫn còn hơn 46.200 tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết, thuộc 4 bộ, cơ quan Trung ương và 7 địa phương.

Về giải ngân, lũy kế từ đầu năm đến ngày 30/4 đạt hơn 144.280 tỷ đồng, tương đương hơn 14% kế hoạch. Tiến độ này cho thấy áp lực giải ngân trong các tháng còn lại của năm là rất lớn.

Giải ngân đầu tư công tại nhiều nơi còn chậm. Ảnh minh họa.

Bộ Tài chính đã nhận diện một số khó khăn vướng mắc. Công tác giải phóng mặt bằng tiếp tục là điểm nghẽn khi việc xác định nguồn gốc đất, đơn giá, phương án đền bù, chưa thể triển khai thi công theo kế hoạch. Cùng với đó, nguồn cung vật liệu xây dựng thiếu hụt, giá tăng cao so với dự toán làm phát sinh chi phí, buộc phải điều chỉnh hợp đồng.

Ở khâu chuẩn bị đầu tư, việc lập kế hoạch tại một số nơi chưa sát với nhu cầu và khả năng thực hiện. Chất lượng chuẩn bị dự án còn hạn chế dẫn tới phải điều chỉnh hoặc hoàn trả vốn, kéo dài thời gian triển khai. Trong những tháng đầu năm, nhiều chủ đầu tư vẫn tập trung hoàn thiện thủ tục như thiết kế, thẩm định, phê duyệt và lựa chọn nhà thầu, nên khối lượng nghiệm thu, thanh toán chưa lớn.

Bên cạnh đó, năng lực tổ chức thực hiện của một bộ phận chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu còn hạn chế, thiếu chủ động và quyết liệt. Ở cấp cơ sở, đặc biệt tại một số xã, phường, tình trạng thiếu cán bộ phụ trách đầu tư công, phải kiêm nhiệm nhiều việc cũng ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Phải báo cáo rõ nguyên nhân, trách nhiệm

Đề xuất giải pháp “thúc” giải ngân đầu tư công, Bộ Tài chính lưu ý cơ quan Trung ương và địa phương khẩn trương hoàn thành phân bổ chi tiết toàn bộ kế hoạch vốn năm 2026 đã được giao. Những đơn vị chưa hoàn thành trước ngày 10/5 phải báo cáo rõ nguyên nhân, trách nhiệm, gửi Bộ Tài chính trước ngày 15/5 để tổng hợp, xử lý theo quy định.

Vai trò người đứng đầu tiếp tục được nhấn mạnh, với yêu cầu chủ động tháo gỡ khó khăn theo thẩm quyền hoặc kịp thời đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét. Công tác giải phóng mặt bằng và quản lý vật liệu xây dựng phải bám sát các chỉ đạo điều hành của Thủ tướng, nhằm kiểm soát giá và đẩy nhanh tiến độ dự án trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động.

“Khắc phục các tồn tại trong công tác cán bộ, siết chặt kỷ luật, kỷ cương; xử lý nghiêm khắc các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, tổ chức, cá nhân cố tình gây khó khăn, cản trở hoặc thiếu trách nhiệm. Đồng thời, cần có giải pháp sắp xếp, bố trí cán bộ đáp ứng yêu cầu trong công tác quản lý và triển khai các dự án tại cấp xã, phường, đặc biệt ở các địa bàn vùng sâu, vùng xa”, Bộ Tài chính đề xuất.

Các đơn vị cần cập nhật đầy đủ, kịp thời dữ liệu giải ngân trên hệ thống thông tin theo quy định, để triển khai bộ công cụ KPI theo dõi, đánh giá giải ngân vốn đầu tư công.

​