Làm sách lậu coi như làm hàng giả và phải bị xử lý hình sự?

Ông Dũng gửi đề xuất của các nhà xuất bản, đơn vị làm sách tới hội nghị Quán triệt, triển khai các giải pháp thực hiện theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại công điện số 38 ngày 5-5-2026 trong hoạt động xuất bản/phát hành xuất bản phẩm điện tử.

Hội nghị do Cục Xuất bản, In và Phát hành tổ chức chiều 20-5 tại Hà Nội.

Sách giả, sách lậu 'bức xúc lâu lắm rồi'

Theo Cục Xuất bản, In và Phát hành, thời gian qua, cùng với sự phát triển của môi trường số, tình trạng vi phạm bản quyền trong lĩnh vực xuất bản đang có xu hướng chuyển dịch mạnh từ sách in truyền thống sang môi trường mạng với mức độ ngày càng tinh vi và phức tạp hơn.

Nếu như trước đây hành vi vi phạm chủ yếu là scan sách giấy, phát tán file PDF hoặc chia sẻ trên các website và diễn đàn trực tuyến thì hiện nay các đối tượng đã tận dụng mạng xã hội, fanpage, ứng dụng di động, nền tảng xuyên biên giới và sàn thương mại điện tử để phát tán hoặc kinh doanh sách lậu.

Nhóm xuất bản phẩm bị xâm phạm nhiều gồm sách giáo khoa, sách bổ trợ, sách tiếng Anh, sách văn học và truyện đọc thiếu nhi.

Nhiều trường hợp sử dụng tên miền nước ngoài, thay đổi liên tục địa chỉ truy cập hoặc đặt hạ tầng ở ngoài lãnh thổ nhằm gây khó khăn cho công tác phát hiện, xử lý vi phạm. 

Vi phạm bản quyền hiện không còn mang tính đơn lẻ, mà đang hình thành các mô hình phát tán nội dung và khai thác doanh thu trên nền tảng số.

Điều này đang tác động tiêu cực đến môi trường đầu tư, hoạt động sản xuất kinh doanh của các nhà xuất bản, doanh nghiệp phát hành cũng như sự phát triển bền vững của ngành xuất bản.

Nó không chỉ gây thiệt hại kinh tế đối với các nhà xuất bản, doanh nghiệp phát hành và tác giả mà còn ảnh hưởng đến uy tín của Việt Nam trong các giao dịch tác quyền quốc tế.

Ước tính ngành nội dung số tại Việt Nam, trong đó có lĩnh vực xuất bản số, thiệt hại khoảng 7.000 tỉ đồng mỗi năm do tình trạng vi phạm bản quyền trên môi trường số.

Một số đơn vị cho biết doanh thu có thể giảm 20-30% do tình trạng phát tán trái phép xuất bản phẩm điện tử trên môi trường mạng.

Tại hội nghị, Phó chủ tịch chuyên trách Hội Xuất bản Việt Nam Đỗ Quang Dũng đã phải thốt lên: "Sách lậu bức xúc lâu lắm rồi". Các đơn vị làm sách cũng có cùng phản ánh.

Đã xử lý hình sự tội làm sách giấy giả, còn xuất bản điện tử thì sao?

Ông Dũng cho biết vừa qua, khi ông đi khảo sát với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương về việc thực hiện chỉ thị 42 của Ban Bí thư về xuất bản, các nhà xuất bản đều đề nghị một điều: nên khép tội làm, tiêu thụ sách lậu thành tội làm hàng giả, tiêu thụ hàng giả để hình sự hóa nhằm có tính răn đe hơn.

"Một nhà in in sách lậu mà bị xử lý như làm hàng giả thì không nhà in nào dám in. Nếu xử lý tội làm sách lậu là tội làm hàng giả thì có giảm bớt sách lậu không?", ông Dũng đặt vấn đề để hội nghị cùng bàn luận.

Trả lời ông Dũng, ông Nguyễn Nguyên - Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành - cho biết trong quá trình xây dựng Luật Xuất bản sửa đổi hiện nay, những người làm luật có chia làm ba loại vi phạm đối với sách in. Một là in nối bản, hai là in lậu, ba là làm giả.

Trong làm giả có hai hình thức làm giả sách. Một là làm giả một cuốn sách thật, sách có bản quyền đã được phát hành. Thứ hai là làm giả tính chất của một cuốn sách. Một tài liệu không phải là sách nhưng được đóng như cuốn sách và phát hành.

Ông Nguyên nói dự thảo Luật Xuất bản sửa đổi đang đi theo hướng này và được bên an ninh lẫn Bộ Tư pháp rất ủng hộ. Ông hy vọng khi trình lên Chính phủ và Quốc hội sẽ được ủng hộ phương án này.