3 hours ago
2
Culi nhỏ là một trong những loài động vật quý hiếm, xếp vào nhóm nguy cấp trong sách Đỏ Việt Nam. Loài động vật này phân bố ở một số khu rừng nhiệt đới tại Việt Nam, Lào, Campuchia và một số nơi khác tại Đông Nam Á.
Tại Việt Nam, culi nhỏ từng có vùng phân bố khá rộng nhưng các hoạt động khảo sát, điều tra gần đây cho thấy, quần thể Culi nhỏ đang có xu hướng suy giảm mạnh trên phạm vi phân bố và đã biến mất tại nhiều khu vực từng ghi nhận sự hiện diện của loài.
Tại Vườn quốc gia Bến En, chỉ ghi nhận được 8 cá thể trong 10 đợt khảo sát ban đêm do bốn nhóm thực hiện. Tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, chỉ duy nhất 1 cá thể được phát hiện trong quá trình điều tra vào năm 2012.
Trong khi đó, tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Khu bảo tồn thiên nhiên – văn hóa Vĩnh Cửu, Đồng Nai, số lượng ghi nhận cũng chỉ ở mức 13 cá thể.
Các khảo sát gần đây tiếp tục cho thấy tình trạng đáng hết sức đáng lo ngại. Khu bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa chỉ ghi nhận 1 cá thể, Vườn quốc gia Vũ Quang ghi nhận 5 cá thể và ước tính quần thể khoảng 10 cá thể. Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu ghi nhận 1 cá thể, ước tính chỉ còn khoảng 2–3 cá thể.
Vì vậy những video mới đây ghi nhận hoạt động của loài này tại Vườn Quốc gia Xuân Liên, do Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD) phối hợp với Ban quản lý Vườn quốc gia thực hiện, là những thước phim rất hiếm hoi về hình ảnh của loài ngoài tự nhiên.
Culi nhỏ có kích thước khá khiêm tốn, chiều dài cơ thể chỉ khoảng 20–25cm và nặng từ 300–500g. Thân hình nhỏ bé, kết hợp với đôi mắt to tròn sáng và tập tính hoạt động về đêm, Culi nhỏ thường được mệnh danh là “thiên sứ bóng đêm”. Tuy nhiên, thực tế đây là loài thú có độc duy nhất ở Việt Nam.
Culi nhỏ sở hữu một tuyến đặc biệt nằm ở mặt trong khuỷu tay, gọi là tuyến cánh tay. Khi cảm thấy nguy hiểm hoặc bị đe dọa, tuyến này sẽ tiết ra một chất dịch có mùi khá mạnh.
Sau đó, culi nhỏ dùng lưỡi liếm phần dịch tiết này để trộn với nước bọt trong khoang miệng, tạo thành hỗn hợp có độc tính. Khi bị tấn công, chúng có thể cắn đối phương và đưa hỗn hợp này vào vết thương.
Nọc độc của culi nhỏ không thường được sử dụng để săn mồi mà chủ yếu đóng vai trò tự vệ. Chất độc này có thể gây đau, sưng, viêm và phản ứng dị ứng ở động vật hoặc con người bị cắn.
Dù sở hữu vũ khí tự vệ, thực tế culi nhỏ đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ như mất sinh cảnh sống do phá rừng, săn bắt trái phép và buôn bán động vật hoang dã.
Theo Sách đỏ Việt Nam, quần thể loài này ước tính đã suy giảm hơn 50% trong khoảng 30 năm qua do bị săn bắt và buôn bán làm sinh vật cảnh và dược liệu, đồng thời sinh cảnh sống bị thu hẹp, chia cắt và suy thoái do phát triển cơ sở hạ tầng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng, khai thác lâm sản.
Các chuyên gia đề xuất, thực hiện các biện pháp bảo vệ sinh cảnh trong khu vực phân bố tự nhiên của loài, đồng thời kiểm soát chặt chẽ tình trạng săn bắt, buôn bán trái pháp luật loài này ở trong nước và quốc tế. Bên cạnh đó, thực hiện tuyên truyền nhằm giảm thiểu tác động đến sinh cảnh sống và quần thể của loài.
