Lô Lô Chải đưa nghề thêu thành trải nghiệm du lịch

Nghề thêu tay từ lâu đã gắn bó với đời sống của đồng bào Lô Lô (làng Lô Lô Chải, xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang). Những họa tiết trên trang phục và sản phẩm thủ công chứa đựng các câu chuyện về gia đình, tín ngưỡng và bản sắc cộng đồng được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của du lịch, nhiều điểm đến cũng đối mặt với nguy cơ thương mại hóa sản phẩm địa phương, khiến các giá trị văn hóa truyền thống dần bị mai một. Từ thực tế đó, sáng kiến "Câu chuyện nghề dệt ở Lô Lô Chải" do tiến sĩ Phạm Hương Trang và tiến sĩ Nguyễn Thị Vân Anh, giảng viên RMIT Việt Nam triển khai đã ra đời nhằm hỗ trợ cộng đồng địa phương bảo tồn và phát huy nghề thủ công truyền thống theo hướng bền vững. Đây là một trong những ý tưởng nhận được tài trợ từ cuộc thi ý tưởng marketing du lịch sáng tạo do Cục Kinh tế liên bang Thụy Sĩ (SECO) tài trợ thông qua dự án Du lịch Thụy Sĩ vì sự phát triển bền vững (ST4SD), với sự tham gia của Cục Du lịch quốc gia Việt Nam.

Trong thời gian từ tháng 3 đến tháng 6.2026, nhóm dự án đã phối hợp với khoảng 30 thành viên hợp tác xã thêu Lô Lô Chải và các nữ nghệ nhân người Lô Lô để cùng tìm lời giải cho bài toán làm thế nào để duy trì nghề thủ công truyền thống như một hoạt động kinh tế hiệu quả mà vẫn giữ được bản sắc văn hóa.

Thay vì áp đặt những mô hình có sẵn, dự án lựa chọn cách tiếp cận đồng sáng tạo với cộng đồng. Các hội thảo về tư duy thiết kế, kể chuyện văn hóa và phát triển du lịch trải nghiệm đã được tổ chức. Nghệ nhân cũng được khuyến khích sáng tạo những sản phẩm mới lấy cảm hứng từ các họa tiết truyền thống, phù hợp hơn với nhu cầu của du khách hiện đại. Một điểm đáng chú ý là việc thử nghiệm đưa nghệ thuật thêu vào các hoạt động du lịch trải nghiệm. Người dân được hướng dẫn cách tổ chức workshop, đón tiếp khách tại nhà, giới thiệu câu chuyện văn hóa và hướng dẫn du khách tham gia các công đoạn thủ công đơn giản.

Ông Giàng Mí Mua, Phó chủ tịch UBND xã Lũng Cú đánh giá, các hoạt động này đã khơi dậy nhiều ý tưởng sáng tạo từ chính cộng đồng địa phương. Các đội thi đã phát huy được bản sắc truyền thống của đồng bào dân tộc Lô Lô, đồng thời đưa ra nhiều ý tưởng mới để phát triển sản phẩm phục vụ du khách.

Phần lớn người tham gia dự án là phụ nữ dân tộc thiểu số, những người vốn nắm giữ tri thức văn hóa truyền thống nhưng trước đây ít có cơ hội thể hiện vai trò trong các hoạt động kinh doanh du lịch. Bên cạnh đổi mới sản phẩm, nhóm thực hiện còn hỗ trợ nghệ nhân xây dựng các nội dung số như hình ảnh, video và câu chuyện văn hóa để quảng bá nghề thêu Lô Lô trên môi trường trực tuyến.

Nghệ thuật thêu tay là một phần cốt lõi của bản sắc văn hóa người Lô Lô

Ông Thomas Gass - Đại sứ Thụy Sĩ tại Việt Nam cùng Tiến sĩ Phạm HươngTrang, một nghệ nhân người Lô Lô và tiến sĩ Nguyễn Thị Vân Anh

Giám khảo lắng nghe một đội thi trình bày ý tưởng sáng tạo trong cuộc thi đổi mới sản phẩm

Ban tổ chức và các đội tham gia tại lễ trao giải cuộc thi ý tưởng đổi mới sản phẩm

ẢNH: ST4SD/RMIT

Theo tiến sĩ Phạm Hương Trang, Phó chủ nhiệm bộ môn Quản trị du lịch và khách sạn tại RMIT Việt Nam, du khách đến Lô Lô Chải hiếm khi có cơ hội tiếp cận những sản phẩm phản ánh chân thực di sản của người dân địa phương. Thay vào đó, nhiều món quà lưu niệm có thể bắt gặp ở bất kỳ điểm du lịch nào khác. Còn tiến sĩ Nguyễn Thị Vân Anh, Phó chủ nhiệm bộ môn Digital Marketing tại RMIT Việt Nam chia sẻ, vai trò của dự án là giúp cộng đồng chia sẻ câu chuyện của chính họ một cách hiệu quả hơn. Khi hiểu được con người và truyền thống phía sau mỗi sản phẩm, du khách sẽ có sự kết nối sâu sắc hơn với cộng đồng.