7 hours ago
8
Thị trường lao động đang thay đổi nhanh chưa từng có. Bên cạnh lực lượng công nhân trong các nhà máy, khu công nghiệp, ngày càng nhiều người mưu sinh bằng những công việc không có hợp đồng lao động, không có bảo hiểm bắt buộc và cũng không có cơ chế đại diện rõ ràng khi quyền lợi bị xâm phạm.
Họ là tài xế công nghệ, người giao hàng, người bán hàng online, lao động thời vụ, giúp việc gia đình, lao động tự do... Họ đóng góp một phần không nhỏ cho nền kinh tế nhưng lại đứng ở "vùng trũng" của các chính sách bảo vệ. Đây chính là khoảng trống mà tổ chức Công đoàn không thể đứng ngoài.
Từ lâu, Công đoàn được nhìn nhận là tổ chức đại diện cho người lao động (NLĐ) trong quan hệ lao động. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, nếu chỉ giới hạn vai trò ấy trong phạm vi doanh nghiệp, nơi có chủ sử dụng lao động và hợp đồng lao động thì sẽ bỏ sót một bộ phận ngày càng lớn của lực lượng lao động xã hội.
Một câu hỏi cần được đặt ra thẳng thắn: Ai sẽ đại diện cho những NLĐ không có quan hệ lao động? Khi một tài xế công nghệ bị khóa tài khoản vô lý, khi một lao động tự do mất thu nhập vì biến động thị trường, ai sẽ đứng ra bảo vệ họ? Nếu không mở rộng phạm vi đại diện, Công đoàn có nguy cơ đứng trước nghịch lý: tổ chức của NLĐ nhưng ngày càng khó tiếp cận một bộ phận NLĐ đang gia tăng nhanh nhất.
Thực tế, sức mạnh của Công đoàn chưa bao giờ nằm ở số lượng đoàn viên đơn thuần. Giá trị cốt lõi của tổ chức nằm ở khả năng đại diện cho những người yếu thế hơn trong quan hệ kinh tế - xã hội. Nơi nào NLĐ có nguy cơ bị tổn thương cao nhất thì nơi đó càng cần sự hiện diện của Công đoàn.
Đó cũng là lý do việc thành lập các nghiệp đoàn cơ sở trong thời gian qua được xem là bước đi đúng hướng. NLĐ phi chính thức không cần những khẩu hiệu lớn lao. Điều họ cần là được bảo vệ khi xảy ra tranh chấp, được tiếp cận các chương trình an sinh, phúc lợi.
Trong bối cảnh ấy, Công đoàn phải trở thành lực lượng tiên phong trong việc thúc đẩy xây dựng các chính sách bảo vệ nhóm đối tượng này. Đây không chỉ là vấn đề của riêng NLĐ mà còn là thách thức đối với mục tiêu phát triển bền vững và bảo đảm an sinh xã hội.
Trong bối cảnh việc làm ngày càng linh hoạt và dịch chuyển lên môi trường số, Công đoàn không thể chờ NLĐ "gõ cửa". Công đoàn phải chủ động bước ra khỏi phạm vi truyền thống, hiện diện ở mọi không gian lao động mới. Nơi nào có NLĐ mưu sinh, nơi đó phải có sự đồng hành của Công đoàn.
Đại hội lần này vì thế không chỉ là dịp nhìn lại những thành tựu đã đạt được mà còn là cơ hội để xác lập một tầm nhìn mới. Tương lai của Công đoàn không chỉ nằm ở việc phát triển thêm bao nhiêu đoàn viên, mà ở khả năng mở rộng phạm vi đại diện đến những nhóm lao động chưa từng hoặc rất ít được bảo vệ.
Bởi xét đến cùng, vị thế của Công đoàn không được khẳng định bằng quy mô tổ chức mà bằng giá trị đại diện mà tổ chức đó mang lại. Trong một thị trường lao động đang đổi thay từng ngày, thước đo lớn nhất đối với Công đoàn chính là việc không để bất kỳ NLĐ nào bị bỏ lại phía sau.
