Nang chèn ép rễ thần kinh cột sống người phụ nữ

TP HCMChị Hồng, 35 tuổi, đau âm ỉ thắt lưng gần ba năm, gần đây cơn đau lan rộng, tiểu khó kiểm soát, bác sĩ xác định nang Tarlov lớn chèn ép rễ thần kinh.

Chị Hồng từng được chẩn đoán thoát vị đĩa đệm thắt lưng, viêm khớp cùng chậu, hội chứng cơ hình lê và rối loạn sàn chậu... Gần đây, chị bị tê lan xuống vùng tầng sinh môn, cảm giác nặng tức vùng xương cùng và tiểu khó kiểm soát, chụp MRI 3 Tesla tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho thấy có hai nang Tarlov tại vị trí S2-S3, kích thước lớn 3x2 cm.

ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh - Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, cho biết nang xuất hiện ở cột sống S2-S3 là nơi các rễ thần kinh chi phối cảm giác vùng tầng sinh môn và chức năng tiểu tiện, đại tiện. Khi bị chèn ép kéo dài, người bệnh không chỉ đau kiểu thần kinh mà còn rối loạn kiểm soát bàng quang hoặc rối loạn chức năng sinh dục.

Nang Tarlov (nang rễ thần kinh) là túi chứa dịch não tủy hình thành do bao rễ thần kinh phình giãn. Tình trạng này thường liên quan yếu tố bẩm sinh từ giai đoạn phát triển phôi thai. Cấu trúc này khiến dịch não tủy có xu hướng đi vào nang theo cơ chế "van một chiều" nhưng khó thoát ra. Theo thời gian, dịch tích tụ làm nang lớn dần, tăng áp lực và chèn ép các rễ thần kinh lân cận.

Ảnh MRI cho thấy hai nang Tarlov lớn chèn ép các rễ thần kinh vùng cùng của chị Hồng. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Khác với nhiều loại nang lành tính khác, nang Tarlov không chỉ là túi dịch đơn thuần mà còn liên quan trực tiếp đến mô thần kinh. Thành nang thường chứa các sợi thần kinh hoặc bám dính chặt với rễ thần kinh, khiến can thiệp khó khăn. Nếu không được điều trị đúng, nang có thể tăng kích thước, làm triệu chứng nặng dần. Tình trạng chèn ép kéo dài có nguy cơ dẫn đến đau mạn tính, rối loạn tiểu tiện kéo dài hoặc mất kiểm soát hoàn toàn, gây tổn thương thần kinh không hồi phục.

Chị Hồng được chỉ định phẫu thuật loại bỏ nang và giải phóng chèn ép thần kinh. Trước mổ, bác sĩ phân tích kỹ phim MRI để đánh giá kích thước, hướng chèn ép và mối liên quan của nang với từng rễ thần kinh, từ đó lựa chọn đường vào ngắn nhất, hạn chế xâm lấn.

Các bác sĩ phẫu thuật loại bỏ nang Tarlov cho chị Hồng bằng kính vi phẫu AI K.Zeiss Kinevo 900. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Trong mổ, êkíp sử dụng hệ thống C-arm định vị chính xác tầng S2-S3, rạch da đường nhỏ, tách cơ theo thớ tự nhiên và mở cửa sổ xương giới hạn để tiếp cận tổn thương. Bác sĩ phẫu tích các rễ thần kinh, bộc lộ và rạch vỏ bao nang, hút dịch, giải áp, bảo tồn tối đa các rễ thần kinh xung quanh.

Sau khi xử lý nang, bác sĩ khâu tạo hình bao nang theo các rễ thần kinh để tái lập cấu trúc giải phẫu tự nhiên, hạn chế dịch tái tích tụ, đồng thời gia cố bằng màng cứng nhân tạo nhằm giảm nguy cơ rò dịch não tủy và tái phát.

Hậu phẫu, chị Hồng hết cơn đau vùng mông và cùng cụt, cảm giác tê cải thiện, chức năng tiểu tiện dần ổn định. Người bệnh vận động sớm sau một ngày, sinh hoạt gần như bình thường sau vài ngày theo dõi.

Chị Hồng hết cảm giác đau vùng thắt lưng - cùng, đi lại sau một ngày phẫu thuật. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Theo bác sĩ Tấn Sĩ, nang Tarlov thường phát triển âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng hoặc chỉ đau âm ỉ vùng thắt lưng - cùng, dễ nhầm với các bệnh lý cột sống thông thường. Khi nang lớn dần, gây chèn ép rễ thần kinh, người bệnh mới xuất hiện đau lan xuống mông, chân, tê vùng tầng sinh môn hoặc rối loạn tiểu tiện.

Bác sĩ khuyến cáo người đau thắt lưng - cùng kéo dài kèm theo tê vùng yên ngựa, rối loạn tiểu tiện hoặc đại tiện nên đi khám tại bệnh viện có chuyên khoa ngoại thần kinh - cột sống.

Trọng Nghĩa

Độc giả đặt câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp