Nắng nóng gây hại gì cho xe xăng và xe điện?

Nắng nóng khiến xe xăng hao nhiên liệu hơn do điều hòa, trong khi xe điện giảm quãng đường di chuyển vì hiệu suất pin giảm.

Nhiệt độ môi trường tăng cao trong mùa hè tác động rõ rệt đến cách các phương tiện vận hành. Từ mức tiêu hao nhiên liệu, hiệu suất động cơ cho đến độ bền của pin, cả xe xăng và xe điện đều có những thay đổi nhất định khi hoạt động dưới thời tiết nắng nóng. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của hai loại phương tiện này lại có nhiều khác biệt đáng chú ý.

Hiệu suất động cơ và mức tiêu hao nhiên liệu

Theo nghiên cứu của Bộ năng lượng Mỹ, thời tiết nóng không phải lúc nào cũng khiến xe xăng tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn, do động cơ có thể đạt nhiệt độ vận hành tối ưu nhanh hơn và không khí ấm tạo lực cản thấp hơn. Tuy nhiên, trong điều kiện sử dụng thực tế, các lợi thế này thường không đáng kể.

Nguyên nhân chính khiến xe xăng hao nhiên liệu trong mùa hè là việc sử dụng điều hòa. Hệ thống này lấy năng lượng trực tiếp từ động cơ, buộc xe phải làm việc nhiều hơn. Mức tiêu hao có thể tăng khoảng 5-10%, thậm chí cao hơn với hành trình ngắn, lên đến 25%. Ngoài ra, nhiệt độ cao trong môi trường đô thị khiến khả năng tản nhiệt giảm, đặc biệt khi kẹt xe, làm tăng tải cho động cơ. Các yếu tố như bay hơi nhiên liệu, áp suất lốp thay đổi hoặc việc mở cửa sổ khi di chuyển làm giảm tính khí động học cũng góp phần ảnh hưởng đến mức tiêu hao nhiên liệu của xe.

Xe xăng Mazda6 đỗ dưới nắng vào mùa hè. Ảnh: Hồ Tân

Trong khi đó, xe điện không hao nhiên liệu theo nghĩa truyền thống, nhưng lại bị giảm quãng đường di chuyển sau mỗi lần sạc. Nguyên nhân là một phần năng lượng phải dùng để làm mát pin và hệ thống điện, đặc biệt khi nhiệt độ môi trường tăng cao. Điều này khiến người dùng có thể phải sạc thường xuyên hơn trong mùa hè.

Bên cạnh việc tiêu tốn năng lượng cho hệ thống làm mát, bản thân pin cũng hoạt động kém hiệu quả hơn khi nhiệt độ tăng cao. Theo Battery University, nhiệt độ cao làm tăng tốc độ các phản ứng hóa học bên trong pin lithium-ion, khiến pin nhanh xuống cấp và giảm khả năng lưu trữ năng lượng theo thời gian. Trong điều kiện vận hành thực tế, điều này có thể khiến xe điện không chỉ giảm quãng đường di chuyển trong ngắn hạn mà còn suy giảm hiệu suất pin về lâu dài. Một số mẫu xe thậm chí có thể tự động điều chỉnh công suất hoặc hạn chế sạc nhanh khi nhiệt độ pin vượt ngưỡng an toàn, nhằm bảo vệ hệ thống.

Khả năng vận hành

Xe xăng sinh nhiệt trực tiếp từ động cơ, nên khi di chuyển trong điều kiện nắng nóng, đặc biệt là kẹt xe, nhiệt lượng tỏa ra rõ rệt. Trên xe máy, hơi nóng có thể phả vào chân người lái, trong khi trên ôtô, hệ thống điều hòa phải hoạt động liên tục để duy trì nhiệt độ ổn định trong cabin. Tuy nhiên, nhiệt độ môi trường cao thường không ảnh hưởng đáng kể đến khả năng vận hành của động cơ, xe vẫn có thể hoạt động ổn định trong mùa hè, chủ yếu khác biệt ở mức tiêu hao nhiên liệu tăng lên.

Ngược lại, xe điện không tạo ra nhiệt lớn từ môtơ nên cảm giác vận hành thường dễ chịu hơn. Tuy nhiên, phần nhiệt lại tập trung ở bộ pin. Khi nhiệt độ tăng cao, hệ thống quản lý nhiệt có thể can thiệp bằng cách giảm công suất hoặc hạn chế khả năng tăng tốc để bảo vệ pin. Điều này khiến xe có thể vận hành kém linh hoạt hơn so với điều kiện bình thường, trong một số điều kiện khắc nghiệt như thời tiết nóng gay gắt, pin gần cạn.

Xe điện BYD Seal tại Việt Nam. Ảnh: Thành Nhạn

Bảo trì và bảo dưỡng

Với xe xăng, người dùng cần chú ý đến hệ thống làm mát như nước làm mát, dầu máy và tình trạng vận hành khi kẹt xe. Việc để xe hoạt động quá lâu trong điều kiện nhiệt độ cao có thể làm tăng nguy cơ quá nhiệt nếu không được bảo dưỡng đúng cách. Do đó vào mùa hè, chủ xe nên kiểm tra nước làm mát và thay thế dầu máy nếu cần thiết hoặc đến hạn.

Trong khi đó, với xe điện, yếu tố quan trọng nhất là nhiệt độ của pin. Người dùng được khuyến nghị không sạc ngay sau khi vừa di chuyển dưới trời nắng, tránh để xe ngoài nhiệt độ cao trong thời gian dài và hạn chế để pin quá cạn hoặc quá đầy.

Nhìn chung, cả xe xăng và xe điện đều chịu những tác động nhất định từ thời tiết nắng nóng, nhưng theo những cách khác nhau. Nếu xe xăng bị ảnh hưởng chủ yếu ở mức tiêu hao nhiên liệu và hệ thống làm mát, thì xe điện lại đối mặt tuổi thọ pin và quãng đường di chuyển bị giảm sút. Điều này cho thấy không có loại phương tiện nào miễn nhiễm với thời tiết mùa hè, quan trọng nằm ở cách người dùng hiểu và sử dụng xe phù hợp với điều kiện thực tế.

Phạm Hải