NASA 'giải cứu' robot Sao Hỏa từ khoảng cách 334 triệu km

NASA xử lý sự cố mũi khoan của Curiosity, robot tự hành trên bề mặt Sao Hỏa, bị kẹt trong đá lần đầu tiên sau hơn 13 năm hoạt động.

Để xử lý, các chuyên gia NASA đã tạo lệnh yêu cầu Robot Curiosity, vẫy cánh tay gắn mũi khoan, đồng thời vận hành mũi khoan vài lần, cuối cùng đã gỡ bỏ được tảng đá. Toàn bộ quá trình được các camera tránh nguy hiểm phía trước khung gầm và camera điều hướng trên cột của robot ghi lại.

Trước đó, ngày 25/4, Curiosity khoan lấy mẫu tảng đá mang tên Atacama, ước tính có đường kính đáy khoảng 46 cm, dày 15 cm và nặng 13 kg. Khi robot thu cánh tay lại, toàn bộ tảng đá bị nhấc theo khỏi mặt đất, treo lơ lửng trên mũi khoan. NASA cho biết, hoạt động khoan từng làm nứt hoặc tách các lớp trên của đá, nhưng đây là lần đầu tiên đá dính chặt vào mũi khoan như vậy.

Robot Curiosity chụp selfie trên Sao Hỏa năm 2020. Ảnh: NASA

Theo IFL Science, Sao Hỏa cách Trái Đất khoảng 334 triệu km. Từ khoảng cách này, nhóm chuyên gia thử điều khiển Curiosity rung mũi khoan để làm Atacama rơi xuống nhưng không thành công. Ngày 29/4, họ thử định hướng lại cánh tay robot và rung mũi khoan lần nữa. Hình ảnh từ camera cho thấy cát rơi ra trong khi tảng đá vẫn dính lại.

Cuối cùng, ngày 1/5, nhóm chuyên gia thử lại, nghiêng mũi khoan nhiều hơn, kết hợp với xoay và rung. Họ dự định thực hiện loạt thao tác này nhiều lần, nhưng tảng đá đã rơi ngay lần thử đầu tiên và vỡ khi chạm đất.

Theo Space, Curiosity lớn tương đương một chiếc ôtô, hạ cánh xuống hố trũng Gale trên Sao Hỏa vào tháng 8/2012 với nhiệm vụ xác định xem khu vực này có từng hỗ trợ sự sống của vi sinh vật hay không. Robot sau đó phát hiện, vào thời cổ đại, Gale chứa một hệ thống sông hồ có tiềm năng phù hợp cho sự sống. Robot sau đó tiếp tục nghiên cứu các lớp đá trong quá trình di chuyển, tìm kiếm manh mối về sự chuyển đổi của Sao Hỏa thời xa xưa, từ một hành tinh tương đối ấm và ẩm thành nơi cằn cỗi lạnh giá như ngày nay.

Tháng 8 năm ngoái, khi cán mốc 13 năm hoạt động trên hành tinh đỏ, robot đã di chuyển tổng cộng 35 km, nhiều km trong đó là đoạn đường gồ ghề, sỏi đá. Đây là thành tựu đáng chú ý vì ban đầu, nhiệm vụ dự kiến chỉ kéo dài khoảng hai năm.

Bánh xe hư hại của robot Curiosity tháng 3/2026. Ảnh: NASA

Science Alert cho biết, trong suốt thời gian hoạt động, robot đã vượt qua nhiều sự cố như cơ chế khoan va đập gặp hiện tượng đoản mạch, phanh bị cản trở do vướng mảnh vỡ, khoan bị kẹt, bánh xe thủng. Sử dụng Scarecrow, bản sao của Curiosity trên Trái Đất, các chuyên gia phát hiện robot có thể tiếp tục chạy trên Sao Hỏa "vô thời hạn" với phần bánh xe còn lại nếu có thể loại bỏ những gờ bám bị hỏng.

Thu Thảo tổng hợp