Nga phản bác Nhật về chuyến thăm quần đảo tranh chấp của ông Putin

Moskva mô tả những tuyên bố từ Tokyo là "vô căn cứ, gây phẫn nộ", sau khi Nhật Bản phản đối ông Putin thăm quần đảo Kuril tranh chấp.

"Chúng tôi dứt khoát bác bỏ những tuyên bố này. Chúng không phù hợp về mặt chính trị, mang tính xúc phạm và tất nhiên không có cơ sở pháp lý. Toàn bộ quần đảo Kuril là một phần không thể tách rời của đất nước chúng tôi. Không có gì phải nghi ngờ về chủ quyền và quyền tài phán của Nga đối với quần đảo này", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết hôm 13/8.

Theo bà Zakharova, những tuyên bố từ phía Nhật Bản "gây phẫn nộ tột độ và hoàn toàn không thể chấp nhận được", lưu ý rằng các đảo đã được chuyển giao cho Liên Xô vào cuối Thế chiến II, phù hợp với thỏa thuận giữa các nước đồng minh và Hiến chương Liên Hợp Quốc.

Tổng thống Putin (phải) nếm thử trứng cá khi thăm đảo Iturup thuộc quần đảo Kuril ngày 13/8. Ảnh: Sputnik

"Giới chức Nhật Bản đã đi quá xa khi ngang nhiên chỉ đạo Nga về việc lãnh đạo một quốc gia có thể hoặc không thể đến thăm những khu vực nào của đất nước", bà cho hay.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga cũng chỉ trích "chính sách chống Nga gần như mang tính thù địch của Nhật Bản", đồng thời chỉ trích Nhật Bản ủng hộ Ukraine trong xung đột và áp đặt các biện pháp trừng phạt nhằm vào Nga.

Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev cùng ngày đăng trên X rằng quần đảo Kuril "đã, đang và sẽ mãi là lãnh thổ của Nga". "Những ai không hiểu điều này sẽ phải đối mặt với những hậu quả khủng khiếp do chính sự ảo tưởng của họ gây ra", bài đăng của ông có đoạn.

Ông Medvedev từng thăm quần đảo Kuril hồi năm 2010, trở thành tổng thống Nga đầu tiên đặt chân tới vùng lãnh thổ này.

Vị trí quần đảo tranh chấp giữa Nga và Nhật Bản. Đồ họa: GIS

Các phát biểu được đưa ra sau khi Nhật Bản phản đối chuyến thăm đầu tiên của Tổng thống Nga Vladimir Putin đến quần đảo Kuril, nơi cả Moskva và Tokyo đều tuyên bố chủ quyền.

"Lãnh thổ phương Bắc (cách Nhật gọi quần đảo Kuril) là một phần lãnh thổ vốn thuộc về Nhật Bản, xét cả về lịch sử lẫn luật pháp quốc tế", Ngoại trưởng Toshimitsu Motegi cho hay.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi nói rằng chuyến thăm của Tổng thống Putin "xúc phạm tình cảm của người dân Nhật Bản và hoàn toàn không thể chấp nhận được". "Lãnh thổ phương Bắc là phần không thể tách rời của Nhật Bản, cả về lịch sử lẫn theo luật pháp quốc tế. Chúng tôi hy vọng Nga sẽ nhận thức đầy đủ tính nghiêm trọng của vấn đề này", bà nhấn mạnh.

Bộ Ngoại giao Nhật đã triệu Đại sứ Nga Nikolai Nozdrev để trao công hàm phản đối.

Đại sứ quán Nga tại Nhật Bản sau đó khẳng định quần đảo là "phần không thể tách rời của Nga" và đã trở thành lãnh thổ Nga dựa theo "cơ sở pháp lý quốc tế chính đáng". "Tổng thống Nga đi lại trong lãnh thổ đất nước chúng tôi hoàn toàn thuộc thẩm quyền quyết định của lãnh đạo Nga và không thể trở thành vấn đề để các quốc gia bên ngoài bàn luận", đại sứ quán Nga tuyên bố.

Quần đảo Kuril do Liên Xô kiểm soát trước khi Thế chiến II kết thúc, song Nhật Bản cũng tuyên bố chủ quyền với 4 đảo cực nam của quần đảo này, trong đó có đảo Iturup mà Nhật gọi là Etorofu. Vấn đề tranh chấp lãnh thổ tại quần đảo này khiến Moskva không thể ký hiệp ước hòa bình với Tokyo và quan hệ hai bên căng thẳng suốt nhiều năm.

Nga những năm gần đây tăng cường hiện diện quân sự trên quần đảo Kuril. Năm 2016, Nga triển khai các hệ thống tên lửa phòng thủ bờ biển Bal và Bastion trên hai trong số 4 đảo thuộc quần đảo Kuril. Những năm tiếp theo, nước này đưa các hệ thống tên lửa phòng không tới đó và lập căn cứ không quân trên đảo Iturup.

Sau khi Nga phát động chiến dịch đặc biệt ở Ukraine tháng 2/2022, Tokyo đã lên án và áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế với Moskva. Thủ tướng Nhật khi đó Fumio Kishida tuyên bố các đảo ở cực nam của quần đảo là "lãnh thổ của tổ tiên chúng tôi".

Nga đáp trả bằng cách đình chỉ đàm phán về các dự án hợp tác kinh tế với Nhật tại quần đảo Kuril, chấm dứt quy chế đi lại không cần visa với công dân Nhật. Bộ Ngoại giao Nga khẳng định quyết định được đưa ra bởi "những hạn chế đơn phương Nhật Bản áp đặt với Nga, liên quan tình hình ở Ukraine".

Đến tháng 10/2022, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ký sắc lệnh tuyên bố quần đảo Kuril thuộc chủ quyền của Tokyo. Động thái diễn ra hai ngày sau khi Tổng thống Putin ký văn kiện sáp nhập 4 tỉnh gồm Donetsk, Lugansk, Zaporizhzhia và Kherson.

Huyền Lê (Theo AFP, Reuters)