Ngành ngân hàng có thực sự cắt giảm nhân viên?

26 ngân hàng giảm hơn 4.000 người trong nửa năm qua nhưng con số này lại không đồng nghĩa với việc ngành này đang bước vào làn sóng cắt giảm.

Số liệu VnExpress thống kê từ 26 đơn vị niêm yết, dù chưa bao hàm cả hệ thống (31 ngân hàng thương mại), vẫn hé lộ nhiều về bức tranh nhân sự vừa qua.

10 ngân hàng gần như giữ nhân sự đi ngang, với mức biến động thấp hơn 1%. 7 đơn vị vẫn tăng gần 2.800 nhân sự trong nửa đầu năm. Tuy nhiên, mức tăng này thấp hơn nếu so với con số tuyển thêm từ 3.000 đến 8.000 người mỗi kỳ của giai đoạn trước.

Trong khi đó, 9 trên 26 đơn vị giảm trên 1% nhân sự trong nửa đầu năm. Tổng mức giảm của nhóm này lên tới 6.800 người, mức lớn nhất từ trước đến nay.

Mức giảm áp đảo khiến tổng nhân sự làm việc tại 26 nhà băng niêm yết vẫn giảm ròng hơn 4.000 người so với đầu năm, tức thấp hơn 1,7%. Đây cũng là kỳ giảm nhân sự mạnh nhất của ngành trong 3,5 năm qua.

'Biến số' Sacombank

Trong nửa đầu năm nay, mức giảm bất thường ghi nhận tại Ngân hàng Sài Gòn Tài Lộc (Sacombank) khi đóng góp tới 55% mức giảm nhân sự của nhóm thu hẹp quy mô.

Sacombank ghi nhận mức giảm kỷ lục hơn 3.700 người (giảm 23%) so với đầu năm. Đây cũng là mức giảm "khủng" so với tốc độ giảm dần đều của chính nhà băng này ở các kỳ trước khi chỉ giảm ròng khoảng vài trăm người mỗi kỳ. Trong 2,5 năm giai đoạn chuyển tiếp giữa thời kỳ ông Dương Công Minh và sự xuất hiện của ông Nguyễn Đức Thụy, Sacombank giảm mạnh 30% lượng nhân sự.

Nếu loại bỏ "nhiễu" Sacombank, mức giảm của toàn ngành nửa đầu năm nay thực tế chỉ còn 284 người, tương đương 0,1%, gần như không đáng kể. Điều này cho thấy "cú sốc" cục bộ tại Sacombank chi phối tới nhân sự toàn ngành.

Tuy nhiên dữ liệu tổng ngành cho thấy, đà tăng nhân sự đã chững lại trong vài kỳ trở lại đây thay vì mở rộng như giai đoạn trước 2024.

Từ mức tăng ròng nhân sự hơn 7.400 người trong năm 2023, tổng nhân sự ngành chỉ còn tăng ròng 4.660 người vào năm 2024. Sau đó, nhân sự ngành lần đầu tiên chuyển sang giảm ròng 1.700 người vào năm 2025. Đà giảm này tiếp tục mở rộng ngay trong nửa đầu năm nay khi mức giảm 6 tháng đã nhiều hơn cả năm ngoái cộng lại.

Ngoài Sacombank, 2 nhà băng thu hẹp nhân sự trong những năm gần đây là Ngân hàng Lộc Phát (LPBank) và Ngân hàng Xuất nhập khẩu (Eximbank) - đều là những cái tên bước vào giai đoạn tái cấu trúc khi có sự xuất hiện của nhóm cổ đông mới.

LPBank giảm 20% nhân sự từ cuối 2022 đến nay từ sau khi ông Nguyễn Đức Thụy vào Hội đồng quản trị. Eximbank tái cấu trúc, giảm 13% nhân lực từ khi Gelex xuất hiện trong nhóm cổ đông 1%.

Còn tại VIB - nhà băng vốn có thế mạnh về bán lẻ - lãnh đạo nhà băng nhấn mạnh mục tiêu năng suất nhân viên lên gấp đôi thông qua việc ứng dụng AI như một "đòn bẩy" tăng trưởng. VIB hai năm gần đây, thực tế theo lãnh đạo nhà băng từng chia sẻ, cũng đang ở pha "chững lại cần thiết" sau giai đoạn tăng trưởng nhanh. Tệp khách hàng bán lẻ gặp khó khăn và không dễ khai thác như giai đoạn trước.

Ở nhóm quốc doanh, chủ tịch một "Big 4" từng khẳng định với VnExpress đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhằm tăng hiệu suất, song định hướng của nhà băng những năm gần đây là duy trì quy mô nhân sự đi ngang hoặc giảm nhẹ.

Công nghệ giúp tăng năng suất, tuy nhiên, thực tế khó là yếu tố chính gây nên "sóng" cắt giảm, theo ý kiến của hai quản lý cấp trung tại một ngân hàng tư nhân và một nhà băng nước ngoài. Lựa chọn của hai nhà băng này là điều chuyển nhân sự, đào tạo thêm kỹ năng, phân bổ công việc phù hợp thay vì cắt giảm đột ngột.

Ở chiều ngược lại, nhiều nhà băng vẫn trong quá trình mở rộng quy mô nhân sự. Đơn cử như VPBank, Techcombank, MB và NamABank... trong nhóm liên tục tăng quy mô lực lượng lao động.

Nhân viên ngân hàng phải đa nhiệm hơn

Không chỉ số lượng, yêu cầu đối với nhân sự ngân hàng cũng đang thay đổi khi các nhà băng đẩy mạnh công nghệ và mở rộng nguồn thu ngoài tín dụng.

Bà Lý Ngọc Trân, Phó tổng giám đốc Talentnet, cho biết vài năm gần đây nhiều ngân hàng tái định vị chiến lược, từ chuyển đổi số, phát triển tài chính xanh, nâng trải nghiệm khách hàng đến mở rộng sang các phân khúc mới. Vì vậy, tên vị trí tuyển dụng có thể không đổi nhưng phạm vi công việc rộng hơn, đòi hỏi nhân sự nhiều kỹ năng và khả năng phối hợp liên phòng ban.

Trần Huy, cán bộ tín dụng tại một ngân hàng tư nhân ở Hà Nội, cho biết vài năm gần đây phải đảm nhiệm thêm nhiều chỉ tiêu ngoài nghiệp vụ tín dụng. Bên cạnh cho vay, huy động và phát hành thẻ, anh còn chịu KPI về phí bảo hiểm, tài khoản số đẹp, chuyển tiền quốc tế và dịch vụ cho hộ kinh doanh.

Nhu cầu tuyển dụng cũng dịch chuyển theo hướng ưu tiên nhân sự có kỹ năng công nghệ. Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Khoa học Ngân hàng, Học viện Ngân hàng, dựa trên 3.000 tin tuyển dụng tại 19 ngân hàng từ năm 2022 đến quý I/2026, tín dụng và quản trị rủi ro vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất với 58%, nhưng có xu hướng giảm. Trong khi đó, nhu cầu về AI, dữ liệu và an ninh mạng tăng nhanh tại một số ngân hàng tiên phong, chiếm khoảng 20%.

Hai năm gần đây, một số chức danh mới cũng xuất hiện tại MB, Techcombank và VPBank như kiểm toán viên công nghệ và dữ liệu, chuyên gia kiểm định mô hình rủi ro, kiến trúc sư dữ liệu, kỹ sư AI tạo sinh và chuyên gia quản trị dữ liệu.

TS Ngô Minh Hải, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP HCM (UEF), cho rằng công nghệ đang dần thay thế các khâu vận hành lặp lại, trong khi nhân sự được tập trung vào những công việc đòi hỏi phân tích, tư vấn chuyên sâu và quản trị rủi ro.

Theo ông, xu hướng này sẽ tiếp tục trong 5-10 năm tới. Các vị trí truyền thống, mang tính thực thi sẽ chịu áp lực tinh giản lớn hơn, trong khi nhu cầu đối với nhân sự có kỹ năng công nghệ tăng lên.

"Những người không chủ động cập nhật các kỹ năng này sẽ ngày càng khó cạnh tranh, trong khi lực lượng lao động có năng lực số sẽ trở thành nguồn nhân lực chủ lực của ngành ngân hàng trong tương lai", ông Hải nói.

Quỳnh Trang - Trọng Hiếu - Phương Đông