23 hours ago
3
Nghệ sĩ Hoài Thanh và nữ tác giả Hoàng Anh Chi (Kim Sa)
Tác giả với bút danh đặc biệt
Trong một buổi gặp gỡ nghề nghiệp, nghệ sĩ Hoài Thanh đã trân trọng giới thiệu nữ tác giả của vở tuồng "Nhụy Kiều tướng quân". Đó là bà Kim Sa – người sáng tác dưới bút danh Hoàng Anh Chi. Bút danh này được ghép từ tên của ba người con, như một cách chị gửi gắm đời sống riêng vào hành trình nghệ thuật.
Chi tiết ấy khiến nhiều đồng nghiệp xúc động, bởi phía sau mỗi trang viết là một đời sống gia đình bền chặt, lặng lẽ nâng đỡ sáng tạo.
Gương mặt hiếm hoi xuất hiện trước công chúng
Dù nghệ danh Hoàng Anh Chi đã quen thuộc với giới làm nghề, nhưng dung mạo của bà Kim Sa lại gần như vắng bóng trong các hoạt động công khai.
Sự xuất hiện lần này vì thế tạo nên sự chú ý đặc biệt. Nhiều nghệ sĩ chia sẻ, họ từng đọc kịch bản, từng biết đến tác phẩm, nhưng chưa một lần gặp tác giả.
Khoảnh khắc "thấy mặt" người viết mang lại cảm giác gần gũi, đồng thời giúp công chúng hình dung rõ hơn về con người đứng sau những trang kịch bản đậm chất sử thi.
Gia đình nghệ sĩ Hoài Thanh và NSND Ngọc Giàu
Hành trình sáng tác từ địa phương
Kịch bản "Nhuỵ Kiều tướng quân" được bà Kim Sa viết trong thời gian công tác tại Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh An Giang.
Đây là môi trường giúp bà tích lũy vốn sống, nghiên cứu lịch sử và nuôi dưỡng cảm hứng với nghệ thuật tuồng.
Từ nền tảng đó, tác phẩm ra đời với cấu trúc chặt chẽ, giàu chất liệu truyền thống, thể hiện rõ tư duy của một người viết am hiểu đặc trưng sân khấu cổ điển. "Tôi rất quý mến tài năng của chị Kim Sa, là tác giả nữ xuất sắc khi viết kịch bản sân khấu về lịch sử dân tộc" – Nghệ sĩ Hoài Thanh nói.
Hình tượng lịch sử và lựa chọn nghệ thuật
Kịch bản của Hoàng Anh Chi khai thác hình tượng Triệu Thị Trinh, một biểu tượng bất khuất trong lịch sử dân tộc.
NSƯT Diệu Hiền
Sau khi Hai Bà Trưng tuẫn tiết năm 43, đất nước rơi vào ách đô hộ phương Bắc. Đến năm 226, Triệu Thị Trinh ra đời tại vùng Cửu Chân (nay thuộc Thanh Hóa), trong bối cảnh Giao Chỉ do nhà Đông Ngô cai quản dưới thời Tôn Quyền.
Mồ côi từ nhỏ, bà sớm được rèn luyện võ nghệ, nuôi chí lớn. 22 tuổi, bà cùng anh phất cờ khởi nghĩa từ Núi Nưa, để lại câu nói đi vào kịch bản: "Ta chỉ thích cưỡi cơn gió mạnh đạp luồng sóng dữ…".
Nghĩa quân từng làm chủ vùng Cửu Chân trước khi bà tuẫn tiết ở tuổi 23. Vở diễn chỉ chọn lát cắt thời tuổi trẻ và giai đoạn khởi nghĩa, dừng lại ở âm hưởng chiến thắng.
Chính cách tiết chế này tạo nên dư âm bi tráng, giữ lại năng lượng tinh thần cho khán giả, đúng tinh thần mỹ học của sân khấu cải lương.
Vai diễn và câu hát sống cùng năm tháng
Gắn liền với kịch bản là hình tượng sân khấu do NSƯT Diệu Hiền thể hiện. Bà không mang vẻ mềm mại quen thuộc của các đào thương, mà nổi bật ở phong thái đào võ.
Chất giọng sang sảng, khỏe khoắn như chuông đồng, pha sắc bi ai, mỗi câu hát cất lên đều tạo lực rung động mạnh mẽ.
Vai Triệu Thị Trinh vì thế trở thành một hình tượng "đo ni đóng giày", khắc họa nữ tướng oai hùng, để lại dấu ấn sâu đậm trong ký ức khán giả.
NS Hoài Thanh - Đỗ Quyên trong chương trình Vầng trăng cổ nhạc của HTV
Song hành là nhân vật Lê Minh do Hoài Thanh đảm nhiệm, một vai diễn giàu nội tâm. Mối quan hệ thanh mai trúc mã giữa Lê Minh và Triệu Thị Trinh được đặt trong hoàn cảnh chiến tranh, tạo nên những lớp diễn vừa lãng mạn vừa bi tráng.
Đỉnh điểm là cảnh Lê Minh hy sinh trong tư thế đứng thẳng giữa vòng vây, để lại câu vọng cổ xé lòng khi Triệu Thị Trinh đến tiễn biệt. Dựa theo bài "Mê Linh biệt khúc" nổi tiếng thời đó sau hiệu ứng của vở "Tiếng trống Mê Linh", tác giả đã đưa giai điệu này vào để hai nhân vật Triệu Thị Trinh và Lê Minh thể hiện rất khí thế, pha chút lãng mạn, tạo hiệu ứng rất đẹp cho vở diễn.
"Khoảnh khắc ấy đã đi cùng năm tháng, trở thành một trong những đoạn diễn tiêu biểu của sân khấu cải lương lịch sử" – NSƯT Diệu Hiền nói.
Tiếng nói từ người trong cuộc
NSƯT Diệu Hiền chia sẻ bà luôn trân trọng kịch bản này vì đã khắc họa đúng tinh thần của một nữ tướng: "Tôi tìm thấy trong từng câu chữ một sức mạnh nội tâm rất lớn. Nhân vật không bi lụy, mà đau để đứng lên. Đó là điều khiến vai diễn sống lâu trong lòng khán giả. Phải nói thêm trong đó có công lao rất lớn của đạo diễn Nguyễn Mỹ, ông đã sửa chữa kịch bản và thêm nhân vật Lê Minh vào rất tài tình. Vở đoạt doanh thu cao, trở thành đoàn chủ lực của thương hiệu cải lương Đồng Tháp thập niên 80".
Nghệ sĩ Hoài Thanh, Đỗ Quyên lúc trẻ
Trong khi đó, nghệ sĩ Hoài Thanh đánh giá cao cấu trúc kịch bản của Hoàng Anh Chi: "Đây là một trong những kịch bản viết về sử Việt rất chắc tay. Tác giả hiểu sân khấu, biết chọn điểm rơi cảm xúc và giữ được nhịp điệu bi tráng xuyên suốt".
Trong đời sống sân khấu, khán giả thường nhớ đến diễn viên hay đạo diễn. Tuy nhiên, chính kịch bản mới là yếu tố quyết định chiều sâu và sức sống của tác phẩm.
Câu chuyện về bà Kim Sa gợi ra một thực tế: vẫn có những người viết âm thầm cống hiến, không tìm kiếm sự chú ý. Họ chọn cách tồn tại bằng tác phẩm.
