54 minutes ago
1
Chỉ vài tuần sau sinh con đầu lòng, nữ sinh viên 23 tuổi (ở Hà Nội) bắt đầu rơi vào trạng thái buồn chán, thu mình và sợ nghe tiếng con khóc.
Bệnh nhân trầm cảm sau sinh điều trị tại Viện Sức khỏe tâm thần
Người mẹ trẻ tuổi suy sụp sau sinh con đầu lòng
Chia sẻ tại tọa đàm về trầm cảm sau sinh chiều 11-5, bác sĩ Nguyễn Phương Linh, Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), cho biết bệnh nhân mang thai ngoài ý muốn khi còn học đại học. Trong thai kỳ, cô nghén nặng, tăng cân nhanh, thường xuyên buồn bã và tự ti về ngoại hình.
Nhờ sự động viên của chồng, gia đình và bạn bè, cô vẫn tiếp tục việc học đến sát ngày sinh. Thai kỳ được theo dõi đầy đủ, em bé chào đời khỏe mạnh bằng phương pháp sinh thường.
Những tuần đầu sau sinh, tâm trạng bệnh nhân ổn định. Tuy nhiên, khoảng 5 tuần sau, cô bắt đầu mệt mỏi, mất hứng thú với các hoạt động thường ngày, hạn chế giao tiếp và không muốn gặp người thân, bạn bè.
Căng thẳng kéo dài khiến sản phụ mất sữa dù đã cố gắng kích sữa nhiều lần. Việc phải chuyển sang sữa công thức khiến cô liên tục cảm thấy có lỗi với con. "Mặc dù được gia đình động viên nhưng bệnh nhân luôn cho rằng mình không phải người mẹ tốt"- bác sĩ Linh cho biết.
Theo thời gian, người bệnh ngày càng bi quan, thu hẹp giao tiếp, cho rằng bản thân không đủ khả năng chăm con. Cô sợ nghe tiếng trẻ khóc vì nghĩ mình không thể chăm sóc em bé.
Khoảng 3 tuần trước khi nhập viện, bệnh nhân ôm con ra ban công với ý định tự tử nhưng được người thân phát hiện, ngăn cản kịp thời. Sau đó, các ý nghĩ muốn chết xuất hiện thường xuyên hơn nên gia đình đưa cô đến điều trị tại Viện Sức khỏe Tâm thần.
Một bệnh nhân khác là sản phụ 29 tuổi (ở Hưng Yên), nhập viện gần hai tháng sau sinh vì mất ngủ kéo dài, lo âu và không thể tự chăm con.
Bệnh nhân cho biết cơ thể thường xuyên rã rời, đau đầu, choáng váng. Những việc đơn giản như bế con, thay tã hay cho con bú đều trở nên quá sức. Tôi vẫn thương con nhưng không làm được gì cả"- bệnh nhân chia sẻ.
Trầm cảm sau sinh làm suy giảm sức khỏe tinh thần, tăng nguy cơ tự tử ở người mẹ
Theo người bệnh, nỗi lo kéo dài về sức khỏe, áp lực chăm con và việc thiếu người hỗ trợ khiến tình trạng ngày càng nặng hơn. Suốt gần một tháng, chị gần như không ngủ, luôn trong trạng thái sợ hãi và căng thẳng. Bệnh nhân cho biết thường xuyên nghe tiếng ve kêu trong đầu, đặc biệt vào ban đêm.
Chỉ đến khi không còn đủ sức bế con, gia đình mới nhận ra bất thường và đưa chị đi điều trị. Sau 14 ngày điều trị, tình trạng sức khỏe và tinh thần của bệnh nhân dần ổn định.
Trầm cảm sau sinh dễ nhầm với mệt mỏi thông thường
PGS-TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), cho biết trầm cảm sau sinh là rối loạn tâm thần phổ biến ở phụ nữ sau sinh, thường khởi phát trong 4-6 tuần đầu.
Theo bác sĩ Tuấn, cần phân biệt trầm cảm sau sinh với tình trạng "baby blues" - cảm giác buồn bã, dễ khóc, uể oải thường gặp trong khoảng 10 ngày đầu sau sinh và có thể tự hồi phục. Nếu tình trạng kéo dài trên hai tuần, ngày càng nặng hơn và ảnh hưởng sinh hoạt, người bệnh cần được thăm khám sớm.
Theo PGS Tuấn, trầm cảm sau sinh thường khởi phát trong 4-6 tuần đầu
"Đôi khi chính người mẹ cũng không nhận ra mình đang gặp vấn đề và nghĩ đó là trạng thái bình thường sau sinh"- PGS Tuấn nói.
Nhóm nguy cơ cao nhưng dễ bị bỏ qua là những phụ nữ sinh con trong hoàn cảnh không như mong muốn, chưa sẵn sàng mang thai, có bệnh lý nền, áp lực tài chính hoặc thiếu sự hỗ trợ từ gia đình.
Theo các nghiên cứu, tỉ lệ trầm cảm sau sinh dao động khoảng 10-15% ở các bà mẹ mới sinh. Một số nghiên cứu tại Việt Nam ghi nhận tỉ lệ từ 8,2% đến 15,9%, thậm chí cao hơn trong giai đoạn dịch COVID-19.
Bác sĩ Nguyễn Thị Ái Vân, Phòng Điều trị rối loạn liên quan stress (Viện Sức khỏe tâm thần), cho biết ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể buồn bã, dễ khóc, cáu gắt, mất hứng thú, rối loạn giấc ngủ, ăn uống kém, giảm tập trung hoặc thường xuyên than đau đầu, tức ngực.
Khi bệnh tiến triển nặng hơn, sản phụ có thể bi quan, mặc cảm, né tránh giao tiếp, khó chăm sóc con, khó hình thành gắn kết mẹ - con. Một số trường hợp xuất hiện ý nghĩ hoặc hành vi tự sát.
Theo bác sĩ Vân, trầm cảm sau sinh không chỉ ảnh hưởng người mẹ mà còn tác động lâu dài đến trẻ và gia đình, làm tăng áp lực tâm lý cho người thân và nguy cơ trầm cảm ở người cha.
Các bác sĩ khuyến cáo nếu sản phụ kéo dài tình trạng buồn chán, mất ngủ, lo âu, thu mình hoặc xuất hiện ý nghĩ tiêu cực sau sinh, gia đình cần đưa người bệnh đi khám sớm để được hỗ trợ và điều trị kịp thời.
