Người trẻ bị bệnh thận: Vì sao?

Theo thống kê của Bộ Y tế, nước ta có hơn 10 triệu người bệnh thận mạn, trong đó khoảng 26.000 người suy thận mạn tính giai đoạn cuối. Tỉ lệ mắc bệnh thận ở Việt Nam đang ở mức cao trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương và đây là gánh nặng lớn về bệnh tật, kinh tế của gia đình người bệnh cũng như của cả xã hội.

Chết lặng vì tuổi đôi mươi đã mắc bệnh giai đoạn cuối

Thường xuyên buồn nôn, mất ngủ, ăn uống không ngon miệng, chàng trai Hà Thành, 22 tuổi, chỉ nghĩ do stress trong công việc và rối loạn tiêu hóa nên không đi khám.

Đến khi tình trạng trở nên nặng nề, buồn nôn xảy ra liên tục, người mệt lả, anh quyết định đến bệnh viện kiểm tra tổng quát. Sau khi xét nghiệm máu, nước tiểu, siêu âm và đo chức năng thận, bác sĩ thông báo anh bị suy thận mạn giai đoạn cuối, chỉ còn hai lựa chọn là lọc máu định kỳ hoặc ghép thận.

Thanh niên trẻ chết lặng, không nghĩ ở tuổi 20 lại mắc căn bệnh thường thấy ở người cao tuổi hoặc có bệnh lý nền lâu năm.

Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa vừa thực hiện thành công ca ghép thận cho người bệnh 22 tuổi mắc suy thận mạn giai đoạn cuối từ người người mẹ hiến cho con. Trước đó bệnh nhân nhiều lần nhập viện trong tình trạng nguy kịch, suy hô hấp nặng, phù phổi cấp, tăng huyết áp kháng trị, phải thở máy và lọc máu cấp cứu.

Sau giai đoạn hồi sức, người bệnh phải duy trì lọc máu chu kỳ ba lần/tuần. Việc phụ thuộc lâu dài vào lọc máu khiến sức khỏe suy kiệt, chất lượng cuộc sống và khả năng lao động bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á cũng cho biết năm vừa qua bệnh viện cũng thực hiện ba ca ghép thận cho các bệnh nhân ở độ tuổi từ 25-28 là một minh chứng đầy xót xa về thực trạng suy thận đang "rình rập" người trẻ.

TS Nghiêm Trung Dũng - Giám đốc Trung tâm thận tiết niệu và lọc máu Bệnh viện Bạch Mai - thông tin có rất nhiều người trẻ đang điều trị nội trú tại Trung tâm Thận tiết niệu và lọc máu, hầu hết những người này phải nhập viện là do viêm cầu thận mạn. Có những thanh niên còn rất trẻ đã bị bệnh thận ở giai đoạn cuối".

Trước đây bệnh suy thận chỉ xuất hiện ở nhóm người 60 tuổi, hiện nay tỉ lệ người trong độ tuổi 18-30 mắc bệnh ngày càng gia tăng, chiếm 20-30%.

Hiệp hội Thận học quốc tế cho biết bệnh thận mạn đang là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, là nguyên nhân gây tử vong tăng nhanh thứ ba trên toàn cầu và là bệnh không lây nhiễm duy nhất có tỉ lệ tử vong điều chỉnh theo độ tuổi tăng liên tục. Đến năm 2040, bệnh thận mạn tính được dự đoán là nguyên nhân gây tử vong cao thứ năm trên toàn cầu.

Giảm thức khuya tránh được ảnh hưởng lâu dài

Bác sĩ Dũng cho biết thận là cơ quan lọc máu và thải độc quan trọng nhưng rất nhiều người đang vô tình âm thầm làm hại thận mà không hề hay biết. Những thói quen phổ biến âm thầm hại thận cần tránh gồm: Uống quá ít nước. Nhịn tiểu thường xuyên gây ứ đọng nước tiểu, tăng nguy cơ nhiễm trùng tiết niệu và ảnh hưởng chức năng thận.

Ăn quá mặn: Muối làm tăng gánh nặng cho thận, góp phần gây tăng huyết áp.

Lạm dụng thuốc giảm đau: Sử dụng thường xuyên các thuốc giảm đau (đặc biệt nhóm NSAIDs) có thể gây tổn thương thận nếu không kiểm soát.

Tự ý dùng thuốc, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc: Một số "thuốc bổ thận", thuốc nam, thuốc bắc có thể chứa chất gây độc cho thận mà người dùng không biết.

Uống nhiều nước ngọt, đồ uống có gas: Làm tăng nguy cơ sỏi thận và rối loạn chuyển hóa.

Không kiểm tra sức khỏe định kỳ: Bệnh thận giai đoạn sớm thường không có triệu chứng rõ ràng, vì vậy bệnh thận dễ bị bỏ qua nếu không được thăm khám và làm các xét nghiệm thăm dò.

Bác sĩ Đinh Minh Trí (Bệnh viện Y dược TP.HCM) cảnh báo nhìn lại thực tế: thức khuya chưa là nguyên nhân nhưng thức khuya âm thầm mở đường cho những rối loạn nguy hiểm hơn nếu kéo dài.

Khi thức khuya, cơ thể không chỉ thiếu ngủ mà còn bị rối loạn toàn bộ nhịp sinh học, dễ stress hơn, hormone cortisol tăng cao, huyết áp dễ dao động. Nhưng điều nhiều người không để ý là: thức khuya gần như luôn đi kèm ăn vặt ban đêm.

Một gói mì, ly trà sữa, vài chiếc bánh ngọt... tưởng nhỏ nhưng lại làm đường huyết tăng vọt, mỡ máu tăng cao. Khi tình trạng này lặp lại mỗi ngày, thận phải liên tục lọc lượng "chất dư thừa" nhiều hơn bình thường. Và chính sự quá tải kéo dài này mới là thứ âm thầm làm thận suy yếu theo thời gian.

Bác sĩ Trí nhấn mạnh thận không "hỏng" vì một hành vi đơn lẻ hay ngay lập tức mà phát triển âm thần trong nhiều năm vì cả một chuỗi rối loạn chuyển hóa kéo dài. Đái tháo đường, tăng huyết áp, mỡ máu cao - đây mới là những nguyên nhân hàng đầu gây suy thận mạn.

Đáng nói thức khuya, ăn đêm, ít vận động lại chính là bộ ba làm tăng nguy cơ của những bệnh này. Điều nguy hiểm hơn là giai đoạn đầu, thận suy gần như không có dấu hiệu rõ ràng. Bạn vẫn thấy bình thường cho đến khi phát hiện thì chức năng thận đã giảm đáng kể.

Bác sĩ Trí khuyên nếu chúng ta chưa thể ngủ sớm hãy giảm rủi ro theo cách này: giữ giờ ngủ - thức ổn định mỗi ngày; tránh ăn vặt ban đêm, đặc biệt đồ ngọt và tinh bột nhanh; uống đủ nước ban ngày, không dồn vào buổi tối; tập thể dục đều giúp ổn định đường huyết và huyết áp; kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm vấn đề thận.