Người trẻ đang cạn dần vốn sức khỏe?

Tập thể dục trở thành điều xa xỉ

23 giờ tan ca làm thêm, trở về phòng trọ, Phạm Thị Quyên, sinh viên Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội, vẫn phải dành thêm vài giờ để học bài và sinh hoạt cá nhân trước khi đi ngủ vào khoảng 2 giờ sáng. Ban ngày, Quyên gần như kín lịch học, chỉ nghỉ chiều thứ ba và thứ năm. Buổi tối, nữ sinh tiếp tục làm thêm từ 18 - 23 giờ. Lịch trình dày đặc khiến việc tập thể dục gần như không còn chỗ trong quỹ thời gian của cô.

Thói quen ngồi học tập, làm việc liên tục và ít vận động khiến không ít người trẻ đối mặt với nhiều mối nguy về sức khỏe

ẢNH MINH HỌA: QUỲNH QUỲNH

"Mình không tập thể dục do lịch học và làm thêm chiếm hết thời gian rồi. Đi học, đi làm về rất mệt nên mình cũng ăn uống không đúng giờ, chủ yếu ăn ngoài. Dần dần mình thấy cơ thể suy nhược hơn, ăn không ngon miệng, sụt cân và đau dạ dày", Quyên chia sẻ.

Nguyễn Hoài Nam, học sinh lớp 12 Trường THPT Nông Cống 3 (Thanh Hóa), cho biết bản thân thường chỉ ngủ khoảng 5 - 6 tiếng đồng hồ mỗi ngày. Thay vì học, nhiều hôm em thức khuya chỉ để sử dụng điện thoại. Nam cho biết dù vẫn đạp xe hằng ngày và chơi cầu lông khoảng 2 buổi mỗi tuần, nhưng lại thường xuyên sử dụng đồ ăn nhanh. Việc ngồi học và dùng điện thoại trong thời gian dài khiến Nam hay mệt mỏi, đau cổ vai gáy và lưng.

Những câu chuyện nói trên phản ánh phần nào thực trạng đáng lo ngại. Tại Ngày Dinh dưỡng cộng đồng Việt Nam lần thứ 7 (28.6), Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn dẫn báo cáo mới nhất của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ thanh thiếu niên ít vận động cao nhất thế giới. Cụ thể, hơn 87% thanh thiếu niên chưa đạt mức hoạt động thể chất theo khuyến nghị, trong đó tỷ lệ ở nữ là 91% và ở nam là 82%.

Hệ lụy đáng lo ngại

Theo TS-BS Đặng Ngọc Hùng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và tư vấn dinh dưỡng NERCI, việc phần lớn thanh thiếu niên không đạt mức vận động khuyến nghị là dấu hiệu đáng lo ngại đối với sức khỏe thế hệ trẻ. Ít vận động làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm như thừa cân, béo phì, đái tháo đường thể 2, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và gan nhiễm mỡ. Đáng chú ý, những bệnh lý vốn thường gặp ở người trung niên nay đang có xu hướng xuất hiện ở độ tuổi rất trẻ.

Theo các chuyên gia, người trẻ nên duy trì vận động thường xuyên

ẢNH: QUỲNH QUỲNH

"Điểm chung của phần lớn bệnh nhân trẻ là ngồi trên 8 giờ mỗi ngày, ít vận động, thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh và ngủ không đủ giấc", TS-BS Đặng Ngọc Hùng chia sẻ.

Theo TS Hùng, thực tế tại phòng khám cho thấy số người trẻ mắc các rối loạn chuyển hóa đang gia tăng những năm gần đây. Không ít trường hợp mới ngoài 20 tuổi đã được phát hiện mắc gan nhiễm mỡ không do rượu, tiền đái tháo đường, kháng insulin hoặc rối loạn mỡ máu dù trước đó gần như không có triệu chứng.

Theo ông, người trẻ không nhất thiết phải dành hàng giờ để tập luyện mà có thể chia nhỏ thời gian vận động trong ngày. Chỉ cần đứng dậy đi lại, giãn cơ sau mỗi giờ học hoặc làm việc, ưu tiên đi cầu thang bộ, đi bộ nhiều hơn hoặc dành khoảng 15 - 20 phút tập luyện mỗi ngày, nếu duy trì đều đặn, cũng mang lại lợi ích đáng kể cho sức khỏe.

"Sức khỏe ở tuổi 40 - 50 được quyết định rất nhiều bởi lối sống ở tuổi 15 - 25. Đầu tư vào vận động và dinh dưỡng hợp lý từ sớm là khoản đầu tư có giá trị lâu dài đối với mỗi người", TS Hùng nhấn mạnh.

Ở góc độ tâm lý, PGS-TS Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường ĐH Giáo dục (ĐH Quốc gia Hà Nội), nhìn nhận lối sống hiện đại đã làm thay đổi đáng kể cách con người học tập, làm việc và sinh hoạt. Việc dành nhiều thời gian cho máy tính, điện thoại, học tập và công việc khiến phần lớn năng lượng được tiêu hao cho hoạt động trí óc, trong khi vận động thể chất dần trở thành ưu tiên thứ yếu. Bên cạnh đó, sự phát triển của công nghệ, phương tiện giao thông và các dịch vụ tiện ích cũng làm giảm nhu cầu vận động tự nhiên.

"Không thể nói thanh thiếu niên hiện nay chỉ đơn giản là lười vận động. Khi một người phải học tập, làm việc quá tải hoặc chịu nhiều áp lực, họ thường không còn đủ năng lượng để duy trì các hoạt động thể chất", PGS-TS Trần Thành Nam nhận định.

Để cải thiện thực trạng này, ông cho rằng giải pháp không chỉ dừng ở việc kêu gọi mỗi cá nhân tập luyện nhiều hơn mà cần xây dựng môi trường hỗ trợ. Theo ông, gia đình nên làm gương bằng việc cùng con tham gia các hoạt động thể chất; nhà trường cần tăng cường giáo dục thể chất và hình thành thói quen vận động từ sớm; cơ quan, doanh nghiệp cũng nên có các chương trình khuyến khích người lao động tham gia thể dục, thể thao để việc vận động trở thành một phần của lối sống hằng ngày.