Người Việt và 'cú sốc' ngày chủ nhật ở Đức

Siêu thị đóng cửa, đường phố vắng lặng và luật cấm tiếng ồn (luật Ruhetag) vào chủ nhật ở Đức khiến nhiều người Việt vất vả học cách thích nghi.

Bốn năm trước, vài ngày sau khi chuyển đến Stuttgart, anh Hồ Sĩ Trúc, 38 tuổi, mời bạn bè về nhà ăn uống. Gần đến bữa, anh ra ngoài mua thịt cá, đinh ninh chỉ mất vài phút. Đi qua nhiều tuyến phố, anh không tìm được nơi nào bán thực phẩm. Ngoài nhà hàng và một số tiệm đồ ăn nhanh, các cơ sở khác đều đóng cửa. Cả nhóm sau đó phải ra nhà hàng dùng bữa.

"Tôi thấy như lạc vào một thế giới khác nơi tất cả đang chìm trong giấc ngủ sâu", anh Trúc nói. Năm đó, gia đình anh rời Ukraine sang Đức để tránh chiến sự nên chưa kịp tìm hiểu nếp sinh hoạt sở tại.

Trước đó, dù sống ở Việt Nam hay Ukraine, Trúc đều quen với cuối tuần nhộn nhịp. Đây là lúc mọi người mua sắm, ăn uống, gặp gỡ bạn bè. Cơ sở kinh doanh của anh tại Ukraine cũng có doanh thu cao nhất vào thứ 7, chủ nhật.

Sau lần đó, anh Trúc được chủ nhà khuyên mua đủ thực phẩm từ thứ 7, vì phần lớn siêu thị và cửa hàng tại Đức đóng cửa vào ngày nghỉ. Tuần tiếp theo, anh nhận ra sự yên tĩnh này được duy trì bằng các quy tắc nghiêm ngặt: khu phố không có tiếng khoan tường, cắt cỏ hay máy móc. Vốn quen dọn nhà và tụ tập bạn bè vào cuối tuần, anh ban đầu gò bó. Mỗi khi có khách, anh đều lo tiếng trò chuyện vọng sang nhà hàng xóm và bị báo cảnh sát, phạt tiền.

Những người Việt sống lâu năm giải thích ngày này tại Đức là Ruhetag - thời gian nghỉ ngơi và giữ yên tĩnh. Nhiều gia đình Đức sử dụng khoảng thời gian này để đi bộ, đạp xe, chèo thuyền, thăm người thân hoặc dắt chó đi dạo. Họ cũng không nhận email, cuộc gọi, trao đổi liên quan đến công việc.

Từ đó, anh Trúc chuyển việc mua sắm, dọn dẹp sang thứ 7. Khi mời khách, anh báo trước với chủ nhà hoặc hàng xóm. "Tôi nhận ra ở đây tự do của mình không nên ảnh hưởng đến sự bình yên của người khác", anh nói.

Ông Burkhard Schrage ở Đức. Ảnh Nhân vật cung cấp

Điều 140 Luật Cơ bản Đức quy định chủ nhật là thời gian nghỉ và phục hồi tinh thần. Quy định về giờ mở cửa do từng bang quyết định, nhưng phần lớn siêu thị và cửa hàng trên cả nước đều không hoạt động. Theo Cơ quan Thống kê Liên bang Đức năm 2025, chỉ 15% người lao động phải làm việc vào chủ nhật, chủ yếu trong lĩnh vực y tế, cứu hộ, giao thông và nhà hàng.

Khi cần mua đồ, người dân có thể tìm đến nhà thuốc trực, trạm xăng hoặc điểm bán hàng tại sân bay và nhà ga. Cổng thông tin của Chính phủ Đức đưa nội dung này vào hướng dẫn dành cho lao động nước ngoài mới đến. Tài liệu cũng khuyến nghị họ xác định trước những địa điểm còn hoạt động trong trường hợp cần mua nhu yếu phẩm.

Giáo sư người Đức Burkhard Schrage, Đại học RMIT Việt Nam, cho biết cách tổ chức ngày chủ nhật tại Đức bắt nguồn từ Kitô giáo. Người dân dành ngày này đi nhà thờ, nghỉ ngơi, sum họp, và điều này dần được đưa vào luật. Hiến pháp Đức hiện bảo vệ chủ nhật và các ngày lễ như thời gian nghỉ ngơi.

Cách tổ chức này tạo ra khoảng nghỉ chung, giúp phần lớn người dân tạm gác công việc, dành thời gian cho gia đình hoặc theo đuổi sở thích. Tuy nhiên, người chưa quen có thể thấy gò bó, nhất là khi cần mua sắm nhưng hầu hết cửa hàng đều đóng cửa. Trạm xăng vì thế trở thành nơi mua một số nhu yếu phẩm vào chủ nhật.

Ông Schrage nhận định chủ nhật ở Việt Nam linh hoạt hơn vì hàng quán vẫn hoạt động. Đổi lại, thời gian nghỉ ngơi dễ bị việc nhà, mua sắm lấn sang. Ông khuyên người Việt sang Đức có thể xem đó là cơ hội sống chậm, ở bên gia đình hoặc làm điều mình thích.

Chị Vân Anh tận hưởng cuối tuần ở hồ Alster, Hamburg, Đức. Ảnh Nhân vật cung cấp

Chị Vân Anh, sống tại Hamburg 13 năm, cũng mất thời gian dài để thích nghi. Khi ở TP HCM, chị thường dọn nhà, mua sắm vào cuối tuần. Sang Đức, chị phải chuyển việc nhà sang thứ 7. Chủ nhật, chị đọc sách, đi công viên hoặc gặp bạn bè.

Chị mất 6 tháng để làm quen với nếp sống này. Mọi cuộc gặp đều phải sắp xếp trước, thậm chí đi uống cà phê với bạn thân cũng cần lịch hẹn. "Có khi muốn gặp bạn cũng phải hẹn trước cả tháng và không thể tự tiện đến nhà họ", chị Vân Anh nói.

Về sau, chị nhận ra việc lên lịch giúp mọi người chủ động, bảo toàn trọn vẹn thời gian nghỉ ngơi mà không bị công việc hoặc những cuộc gọi bất ngờ chen ngang.

Ngọc Ngân