Nhà khoa học Việt tại Thụy Điển vào đề cử 'Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu 2025'

Từ câu hỏi về nền móng công trình

TS Phạm Anh Tuấn theo đuổi nghiên cứu về địa kỹ thuật và hạ tầng bền vững, trong đó nổi bật là hướng nền móng năng lượng tích hợp – giải pháp kết hợp giữa nền móng công trình và khai thác năng lượng địa nhiệt.

Anh cho biết, cơ duyên đến với hướng nghiên cứu này bắt đầu từ quá trình tìm hiểu sự tương tác giữa cơ học và nhiệt độ trong các công trình địa kỹ thuật. Từ đó, anh đặt ra câu hỏi: Liệu nền móng của một công trình có thể làm được nhiều hơn là chỉ chịu tải?

Nhà khoa học Việt tại Thụy Điển vào đề cử 'Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu' 2025.

“Tôi nhận ra rằng, phần nền móng, vốn nằm âm thầm dưới lòng đất, hoàn toàn có thể được thiết kế để vừa đảm bảo ổn định cho công trình, vừa khai thác năng lượng địa nhiệt để sưởi ấm hoặc làm mát các tòa nhà”, TS Phạm Anh Tuấn nói.

Theo anh, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, các đô thị đang đối mặt với nhiều thách thức như nhiệt độ tăng, mưa cực đoan, ngập lụt hay sạt lở. Khi đó, nền móng công trình có thể trở thành một hạ tầng đa chức năng: Vừa giúp công trình ổn định, vừa cung cấp năng lượng sạch và góp phần nâng cao khả năng thích ứng của hạ tầng.

“Nếu được ứng dụng vào thực tế, các giải pháp nền móng năng lượng có thể giúp các đô thị giảm tiêu thụ năng lượng, giảm phát thải carbon và tăng khả năng chống chịu của hạ tầng”, anh nói.

Nhiều công bố khoa học quốc tế

TS Phạm Anh Tuấn là tác giả của 36 bài báo khoa học đăng trên các tạp chí quốc tế thuộc nhóm Q1, trong đó 33 bài với vai trò tác giả chính. Riêng các nghiên cứu liên quan đến nền móng năng lượng tích hợp, anh có 12 bài tiêu biểu trên các tạp chí quốc tế.

TS Phạm Anh Tuấn là tác giả của 36 bài báo khoa học đăng trên các tạp chí quốc tế thuộc nhóm Q1.

Anh cũng tham gia phản biện khoa học cho hơn 30 tạp chí quốc tế và là thành viên ban biên tập của Geosynthetics International, tạp chí chuyên ngành địa kỹ thuật thuộc nhóm Q1.

Năm 2025, TS Tuấn nhận Giải thưởng Khoa học và Công nghệ 'Quả Cầu Vàng'. Anh cũng được trao giải thưởng quốc tế 'Rising Star in Geotechnical Engineering'.

Theo bảng xếp hạng do Stanford University và Elsevier công bố, anh nằm trong Top 2% nhà khoa học có ảnh hưởng nhất thế giới. Ngoài ra, anh còn nhận Huy chương Bạc dành cho Nhà phản biện xuất sắc của một tạp chí khoa học quốc tế.

Trách nhiệm của nhà khoa học trẻ

TS Phạm Anh Tuấn cho rằng, việc được xếp hạng trong nhóm các nhà khoa học có ảnh hưởng là một sự ghi nhận, nhưng điều quan trọng hơn là trách nhiệm với cộng đồng khoa học.

“Phía sau mỗi kết quả nghiên cứu luôn có sự đồng hành của thầy cô, đồng nghiệp, sinh viên và gia đình. Vì vậy, tôi xem sự ghi nhận này như một lời nhắc nhở để làm khoa học nghiêm túc và có trách nhiệm hơn”, anh nói.

Anh cho biết, bản thân luôn mong muốn kết nối các cơ hội hợp tác nghiên cứu với Việt Nam, từ hướng dẫn sinh viên đến xây dựng các nhóm nghiên cứu chung giữa trong nước và quốc tế.

Tư duy nghiên cứu từ môi trường bền vững

TS Phạm Anh Tuấn từng học tập và làm việc tại nhiều quốc gia như Pháp, Nhật Bản, Anh và hiện là Thụy Điển. Theo anh, việc làm việc trong môi trường chú trọng phát triển bền vững đã ảnh hưởng nhiều đến cách tiếp cận khoa học.

“Tại Thụy Điển, phát triển bền vững không chỉ là khái niệm học thuật mà là nguyên tắc xuyên suốt trong quy hoạch đô thị và xây dựng hạ tầng”, anh nói.

TS Phạm Anh Tuấn nhận Giải thưởng Khoa học và Công nghệ 'Quả Cầu Vàng' năm 2025.

Điều anh học được từ môi trường này là khi làm nghiên cứu, các nhà khoa học luôn đặt câu hỏi kết quả nghiên cứu sẽ đóng góp gì cho xã hội trong dài hạn, không chỉ về mặt kỹ thuật mà còn về môi trường và năng lượng.

Theo TS Phạm Anh Tuấn, để các giải pháp địa kỹ thuật xanh được áp dụng rộng rãi tại Việt Nam, yếu tố quan trọng nhất là nhận thức.

Khi xã hội nhận ra rằng, các giải pháp này không chỉ tốt cho môi trường mà còn mang lại lợi ích kinh tế và sự an toàn lâu dài cho công trình, nhu cầu thị trường sẽ tự hình thành”, TS Phạm Anh Tuấn nói.

Theo TS Tuấn, khi nhu cầu xuất hiện, công nghệ và chính sách sẽ có động lực phát triển. Khi đó, các giải pháp như nền móng năng lượng hay hạ tầng thích ứng khí hậu có thể trở thành một phần tự nhiên của quá trình phát triển đô thị trong tương lai.