43 minutes ago
3
Thảo luận về dự thảo luật Nhà ở xã hội sửa đổi chiều 21.8, đại biểu Phan Thị Thúy Linh, Chủ tịch Liên đoàn lao động TP.Đà Nẵng nêu bất cập giá thuê và giá bán nhà ở xã hội so với khả năng chi trả của người lao động.
Theo bà, thu nhập bình quân của người lao động cả nước hiện nay khoảng 9 triệu đồng/tháng, nhiều địa phương cũng chỉ từ 6 - 8 triệu.
Đại biểu Phan Thị Thúy Linh, Chủ tịch Liên đoàn lao động TP.Đà Nẵng
ẢNH: QUOCHOI
“Nhưng một căn nhà ở xã hội khoảng 50 m2 mở bán đầu năm nay đã trên 1 tỉ đồng, bằng khoảng 10 năm thu nhập của người lao động. Tiền thuê mỗi tháng khoảng 5 triệu đồng. Nếu theo công thức tính hiện nay, người lao động rất khó có khả năng chi trả”, bà Linh nói.
Nữ đại biểu cho hay, dự luật đưa ra công thức tính giá, nhưng đều xuất phát từ chi phí đầu tư, mà không có điều nào dựa vào khả năng chi trả của người dân. Trong khi đó, Nghị quyết 21 đã yêu cầu phát triển nhà ở cho thuê với giá phù hợp - hướng tới phù hợp với khả năng chi trả, không chỉ phù hợp với chi phí.
Cùng quan điểm này, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc, Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ TP.HCM, cho rằng mục tiêu của chính sách nhà ở xã hội là tạo ra một cơ chế công bằng để người lao động có thể mua, thuê hoặc thuê mua một chỗ ở phù hợp, yên tâm lao động và vun đắp gia đình.
Nhấn mạnh luật phải xác định đúng đối tượng được hưởng chính sách, theo bà Trúc, điều 61 dự thảo luật đã xác định các nhóm thụ hưởng, nhưng còn thiếu tiêu chí thống nhất để xác định thế nào là người thu nhập thấp và thế nào là nhà ở cách xa nơi làm việc.
“Dự thảo luật quy định xử lý vi phạm nhưng chưa có cơ chế kiểm tra, sàng lọc ngay từ khâu xét duyệt. Khoảng trống này có thể sẽ tạo kẽ hở để trục lợi chính sách”, bà Trúc chỉ rõ và đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định điều kiện thu nhập theo tiêu chí khách quan, kiểm chứng được, có thể gắn với mức thu nhập chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân hoặc thu nhập bình quân theo vùng, do Chính phủ quy định.
Đặc biệt, đại biểu đoàn TP.HCM cho rằng nhà ở xã hội phải được bố trí đúng chỗ. Dự thảo luật đã cho phép thực hiện nghĩa vụ về nhà ở xã hội bằng 3 phương án: dành đất trong dự án nhà ở thương mại, bố trí đất ở vị trí khác hoặc đóng tiền tương đương.
Nhà ở xã hội phải đến đúng người, đúng giá
Theo đại biểu Võ Thị Ngọc Trúc, sự linh hoạt này là cần thiết, nhưng nếu thiếu ràng buộc thì phương án đóng tiền sẽ dễ được lựa chọn vì thuận lợi cho chủ đầu tư. Khi đó, nhà ở xã hội lại dồn ra xa nơi làm việc và các dịch vụ thiết yếu, buộc người lao động phải gánh thêm chi phí đi lại và đánh đổi thời gian dành cho gia đình.
Một căn nhà có giá thấp trên hợp đồng vẫn có thể trở thành một nơi quá đắt đỏ trong đời sống thực tế. Giải pháp cho điều này, theo bà, cần đưa vào luật quy định theo hướng ưu tiên bố trí quỹ đất nhà ở xã hội ngay trong dự án. Nếu không khả thi thì bố trí tại khu vực lân cận có hạ tầng tốt và khả năng tiếp cận việc làm thuận lợi.
Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long)
ẢNH: GIA HÂN
Đặc biệt, phải xác định đúng giá và bảo vệ chặt chẽ người mua. Điều 69 dự thảo luật đang giao chủ đầu tư tự xây dựng, thuê tư vấn thẩm tra và tự phê duyệt giá bán, giá thuê mua. Cách làm này, theo đại biểu Trúc, dù giúp rút ngắn thủ tục nhưng nếu thiếu hậu kiểm độc lập thì nguy cơ chi phí bị "tính vống" lên rất cao.
“Với người thu nhập thấp, chỉ một khoản chênh lệch giá nhỏ cũng có thể khiến họ mất đi khả năng tiếp cận nhà ở”, bà Trúc nói và cho rằng, luật cần yêu cầu chủ đầu tư công khai đầy đủ cơ cấu giá trước khi ký hợp đồng. Sau khi dự án hoàn thành, chi tiết thực tế phải được quyết toán và hậu kiểm độc lập.
“Luật phải bảo đảm nhà ở xã hội đến đúng người, đúng chỗ, đúng giá và không để người dân phải gánh chịu rủi ro”, đại biểu Võ Thị Ngọc Trúc nhấn mạnh.
Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cũng cho rằng, câu hỏi quan trọng không chỉ là xây dựng được bao nhiêu căn hộ, mà còn là những căn nhà đó cuối cùng đến tay ai?
Ông dẫn lại báo cáo thẩm tra đã chỉ ra nguy cơ có trường hợp "một người đã có nhà và đang sinh sống tại một địa phương nhưng vẫn có thể đủ điều kiện mua nhà ở xã hội tại địa phương khác", từ đó phát sinh nguy cơ trục lợi và đầu cơ chính sách. Cơ quan thẩm tra yêu cầu cần phải kiểm soát chặt chẽ, minh bạch và bảo đảm đúng đối tượng.
Đồng tình với yêu cầu này, song ông Bình đề nghị không giải quyết bằng cách yêu cầu người dân phải đi xin thêm nhiều loại giấy tờ xác nhận. Nếu Nhà nước đã có các cơ sở dữ liệu về dân cư, đất đai, nhà ở, thuế và bảo hiểm xã hội thì nguyên tắc phải là các cơ quan nhà nước tự kết nối, đối soát dữ liệu, người dân không phải đi chứng minh lại những thông tin mà Nhà nước vốn đã có sẵn.
