Nhà ở xã hội vào thời ‘quay số online’, hàng nghìn người tranh suất mua bằng... một cú click

Gần 3.700 hồ sơ cạnh tranh chưa tới 1.000 căn nhà ở xã hội tại CT3 Kim Chung khiến chủ đầu tư phải triển khai bốc thăm online. Tuy nhiên, tính minh bạch của “hộp đen công nghệ” đang gây nhiều tranh cãi.

Cuộc “quay số” giành nhà ở xã hội với tỷ lệ gần “1 chọi 4”

Liên danh Handico và Viglacera mới cho biết, đang hoàn thiện hệ thống bốc thăm online phục vụ mở bán khu nhà ở xã hội CT3 thuộc Khu đô thị mới Kim Chung, dự kiến triển khai trong tháng 6.

Đây là dự án nhà ở xã hội thứ hai tại Hà Nội áp dụng hình thức bốc thăm trực tuyến, sau dự án nhà ở xã hội Rice City Long Châu (phường Bồ Đề).

Theo chủ đầu tư, dự án ghi nhận tới 3.654 hồ sơ hợp lệ trong khi tổng số căn để bán, thuê mua và cho thuê chỉ có 929 căn. Tỷ lệ cạnh tranh lên tới gần 4 hồ sơ cho một căn hộ.

Hàng nghìn người đăng ký nhưng chưa đến 1.000 căn hộ được mở bán khiến cuộc cạnh tranh mua nhà ở xã hội tại Hà Nội ngày càng khốc liệt. Ảnh: Phương Thảo

Áp lực quá tải hồ sơ được cho là nguyên nhân khiến doanh nghiệp lựa chọn hình thức bốc thăm trực tuyến thay vì tổ chức trực tiếp như trước đây. Người mua sẽ đăng nhập phần mềm bằng thông tin đã đăng ký, xác thực tài khoản và thực hiện thao tác bốc thăm online. Kết quả sẽ hiển thị gần như ngay lập tức trên thiết bị cá nhân.

Về lý thuyết, hình thức này giúp giảm cảnh chen lấn, tiết kiệm nhân lực và hạn chế những tác động chủ quan trong quá trình tổ chức. Nhưng trên các diễn đàn bất động sản và hội nhóm nhà ở xã hội, không ít người lại bày tỏ tâm lý hoài nghi.

“Bốc thăm trực tiếp thì ít nhất còn nhìn thấy quá trình diễn ra thế nào. Còn online thì người dân chỉ nhìn thấy kết quả cuối cùng hiện lên trên màn hình”, anh Tuấn Hùng, người dân nộp hồ sơ tại dự án cho hay

Không chỉ anh Hùng, nhiều người dân đều lo ngại, nếu hệ thống xảy ra lỗi hoặc bị can thiệp, người tham gia sẽ kiểm chứng bằng cách nào?

Giao diện của phần mềm bốc thăm trực tuyến trên điện thoại. Ảnh: Chủ đầu tư

“Minh bạch không thể chỉ dựa vào lời cam kết”

TS. Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cho rằng, việc áp dụng công nghệ vào phân phối nhà ở xã hội là xu hướng tất yếu khi số lượng người đăng ký ngày càng lớn.

Tuy nhiên, theo ông Đính, người dân có quyền nghi ngờ nếu họ không được tiếp cận cơ chế vận hành hệ thống. Một phần mềm bốc thăm muốn tạo niềm tin thì phải có quy trình giám sát độc lập, có khả năng hậu kiểm và công khai dữ liệu cần thiết.

Điểm nhạy cảm nhất của nhà ở xã hội nằm ở chỗ nguồn cung quá ít trong khi nhu cầu rất lớn. Vì vậy, chỉ cần xuất hiện cảm giác thiếu minh bạch cũng có thể tạo phản ứng mạnh trong dư luận.

Ông Đính cho rằng nếu toàn bộ quy trình chỉ do chủ đầu tư tự vận hành thì khó tránh khỏi tâm lý hoài nghi, nhất là trong bối cảnh công nghệ hiện nay hoàn toàn có thể bị tác động bằng kỹ thuật nếu thiếu cơ chế giám sát.

Không phải cứ online là minh bạch hơn offline. Nếu thuật toán là một ‘hộp đen’ mà người dân không biết cách vận hành ra sao thì niềm tin vẫn rất mong manh.

Ông Đính nhận định

Cùng quan điểm, PGS. TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng yếu tố quan trọng nhất không nằm ở hình thức tổ chức mà ở khả năng kiểm chứng của người tham gia.

Theo ông Thịnh, ở nhiều lĩnh vực, các hệ thống số hiện nay đều phải có đơn vị độc lập đánh giá, kiểm thử hoặc giám sát dữ liệu để tránh xung đột lợi ích. Nhà ở xã hội cũng không nên là ngoại lệ.

Tuy nhiên, ông Thịnh còn cho rằng tranh cãi về tính minh bạch thực tế không chỉ nằm ở khâu bốc thăm online mà vấn đề lớn hơn nằm ở quy trình xét duyệt hồ sơ ban đầu.

“Nếu danh sách đủ điều kiện tham gia đã thiếu minh bạch thì việc bốc thăm công khai đến đâu cũng chưa giải quyết được gốc rễ”, ông Thịnh nhấn mạnh.

Về lâu dài, việc kết nối dữ liệu dân cư, thu nhập, bảo hiểm xã hội hay tình trạng nhà ở có thể giúp giảm đáng kể tình trạng khai báo không trung thực hoặc mua nhà ở xã hội sai đối tượng.

Theo các chuyên gia, nhiều năm qua, nhà ở xã hội luôn tồn tại nghi ngờ liên quan tới việc lọt sai đối tượng hoặc tình trạng “suất ngoại giao”. Trong bối cảnh đó, việc chuyển sang online có thể giúp giảm bớt can thiệp thủ công nhưng chưa chắc xóa được hoài nghi nếu thiếu cơ chế kiểm tra chéo.

Thị trường bất động sản Xem thêm