Nhận diện vụ 7 cầu thủ nhập tịch "lậu" của Malaysia

Nhìn toàn bộ diễn biến từ ngày 26-1 đến sáng 27-2, khả năng CAS sẽ không xóa kết luận vi phạm của Liên đoàn Bóng đá quốc tế (FIFA), mà chỉ điều chỉnh mức độ và hệ quả của án phạt.

Biện pháp tạm thời không phải "minh oan"

Từ cuối tháng 1-2026, CAS chấp thuận biện pháp tạm thời: đình chỉ hiệu lực án treo giò 12 tháng đối với 7 cầu thủ nhập tịch Malaysia trong thời gian chờ xét xử. Quyết định này tạo ra nhiều cách hiểu trái chiều, nhưng về bản chất pháp lý, đây chỉ là biện pháp bảo vệ quyền lao động. CAS ở giai đoạn này không xét đúng - sai, mà chỉ xét có nên cho án phạt tiếp tục hiệu lực ngay hay không để tránh thiệt hại không thể khắc phục nếu người bị phạt thắng kiện sau này.

7 cầu thủ nhập tịch “lậu” của đội tuyển quốc gia Malaysia .Ảnh: NEW STRAITS TIMES

Điều quan trọng là CAS chưa hủy và cũng chưa phủ nhận kết luận của FIFA về việc Liên đoàn Bóng đá Malaysia (FAM) vi phạm quy định tư cách cầu thủ. Hồ sơ FIFA công bố cho thấy giấy tờ về nguồn gốc thân nhân của nhóm cầu thủ nhập tịch không trùng khớp với dữ liệu xác minh độc lập. Đây là dạng vi phạm mang tính quản trị và gian dối thủ tục, không phải sai sót hành chính đơn thuần.

Vì sao CAS không thể xử nhanh?

Không dễ vì CAS không xử theo sức ép dư luận. Đây là tòa án trọng tài thể thao, mọi phán quyết phải dựa trên hồ sơ pháp lý đầy đủ và chuẩn mực cao nhất. Thế nhưng vụ FAM vướng ở đâu mà phải kéo dài? Đó là vướng ở "tư cách thi đấu" - lĩnh vực rắc rối nhất của luật bóng đá. CAS phải xem xét từng giấy tờ về quốc tịch, huyết thống, thời điểm nhập tịch… Chỉ một chi tiết sai là toàn bộ phán quyết có thể bị khiếu kiện ngược.

Có ý kiến cho rằng FIFA đã xử rồi, sao CAS còn phải làm lại? Đơn giản vì CAS không đóng dấu cho án của FIFA. CAS xét xử độc lập, nghe cả hai phía, đối chiếu luật, chứng cứ và tiền lệ. FIFA nói một đằng, FAM phản biện một nẻo, CAS phải tự kết luận.

Vậy có hay không CAS đang né trách nhiệm? Chắc chắn là không. CAS đang né rủi ro pháp lý. Án này có thể làm thay đổi kết quả trận đấu, bảng xếp hạng và suất dự giải. Xử nhanh mà sai, hậu quả còn lớn hơn việc chậm vài ngày.

Tóm lại, vì đây là vụ có khả năng làm đảo lộn cục diện bóng đá Đông Nam Á. CAS chọn chậm nhưng chắc, thay vì nhanh mà tạo ra một phán quyết… không đứng vững.

CAS xem xét mức phạt, không xóa bản chất vụ việc

Từ logic đó, kịch bản dễ xảy ra nhất là CAS giữ nguyên kết luận vi phạm nhưng điều chỉnh án treo giò hoặc tách trách nhiệm giữa cầu thủ và liên đoàn nếu chứng minh được cầu thủ không trực tiếp thao túng hồ sơ. Trách nhiệm pháp lý của FAM vẫn tồn tại. Khả năng CAS tuyên các cầu thủ Malaysia "trắng án" là rất thấp, bởi điều đó đồng nghĩa phủ nhận toàn bộ kết luận trước đó của FIFA - điều hiếm gặp trong hệ thống pháp lý bóng đá.

Ở tầng tiếp theo, vai trò của Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) mới là yếu tố then chốt về hệ quả thể thao. FIFA xử lý hành vi gian lận hồ sơ và tư cách thành viên liên đoàn; AFC quản lý hệ thống thi đấu, trong đó có vòng loại Asian Cup 2027. Dù CAS điều chỉnh án phạt cầu thủ ra sao, nếu phán quyết cuối cùng vẫn xác định FAM sử dụng cầu thủ không đủ tư cách, AFC có đầy đủ cơ sở pháp lý để xem xét lại các trận đấu liên quan, trong đó có các chiến thắng trước Nepal và Việt Nam.

Việc toàn bộ ban chấp hành FAM đồng loạt từ chức không làm thay đổi bản chất vụ việc, nhưng cho thấy nỗ lực giảm nhẹ hệ quả quản trị. Đây là động tác mang tính chính trị thể thao nhằm gửi tín hiệu cải tổ, song CAS phán quyết dựa trên hồ sơ, không dựa trên việc ai còn tại vị.

Nếu CAS xóa hoàn toàn án phạt và phủ nhận kết luận của FIFA, hệ thống pháp lý bóng đá sẽ rơi vào thế tự mâu thuẫn. Vì vậy, cách hiểu hợp lý nhất là CAS sẽ không "lật án", mà phân tầng trách nhiệm. 

Khi đó, câu chuyện chuyển sang AFC: Xử lý thế nào với các kết quả đã diễn ra để bảo vệ tính hợp lệ của giải đấu.

Với bóng đá Việt Nam, vấn đề không nằm ở việc chờ đối thủ bị xử thua, mà ở nguy cơ vòng loại Asian Cup 2027 vận hành trong tình trạng tư cách cầu thủ chưa được xác định dứt điểm. Nếu phán quyết cuối cùng giữ kết luận vi phạm, các trận đấu diễn ra trong thời gian "tạm đình chỉ án" sẽ trở thành bài toán lớn về công bằng. Ngược lại, nếu CAS giảm án cho cầu thủ nhưng vẫn giữ kết luận FAM vi phạm, AFC vẫn có cơ sở xử lý các kết quả liên quan.

Nói cách khác, CAS đang quyết định đúng - sai về mặt pháp lý; AFC sẽ quyết định công bằng - bất công trên sân cỏ. Hai việc đó tách biệt, nhưng cùng dẫn tới một thông điệp: nhập tịch không thể là con đường tắt nếu thiếu nền tảng pháp lý hợp lệ.