Nhiều bác sĩ giỏi tuyến huyện bỏ lên thành phố hoặc mở phòng khám tư

Vấn đề được đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, nêu trong phiên thảo luận sáng 20.8 về việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia: văn hóa, giáo dục đào tạo, giảm nghèo và chăm sóc sức khỏe.

Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội

ẢNH: GIA HÂN

Góp ý về chương trình mục tiêu quốc gia chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu đánh giá, việc dành nguồn kinh phí để đầu tư cho xây dựng bệnh viện, trạm y tế và chính sách tăng phụ cấp cho nhân viên y tế cộng với cơ chế đào tạo liên tục, đã tạo động lực lớn cho ngành y phát triển.

Song, từ kinh nghiệm thực tế khi nhiều lần đến những vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, ông nhận thấy cơ chế bất hợp lý ở bệnh viện tuyến cơ sở khi khuyến khích tự chủ bệnh viện ở vùng nông thôn, miền núi.

Theo bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu, bệnh viện cơ sở (bệnh viện tuyến huyện trước đây) đang giữ vai trò then chốt trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Hiện bệnh viện cơ sở đảm nhận cả các trạm y tế xã, chăm lo từ khám chữa bệnh lẫn y tế dự phòng. Đối tượng phục vụ là người dân nghèo hoặc thu nhập chưa cao, nên 99% nguồn thu của bệnh viện cơ sở đến từ bảo hiểm y tế.

"Việc tự chủ chi thường xuyên luôn tạo ra gánh nặng cho nhân viên y tế ở đây và hiện tượng bỏ việc phần lớn do nguyên nhân này. Lương nhiều khi còn chưa nhận đúng kỳ, nói gì đến thu nhập tăng thêm", đại biểu nêu. 

Theo ông, thực trạng này khiến "những bác sĩ giỏi và có kinh nghiệm sẽ tìm đường lên thành phố hoặc mở phòng khám tư". Vì thế, ông góp ý, với y tế cơ sở ở nông thôn, miền núi nên bỏ tự chủ bệnh viện tuyến cơ sở vì áp lực tự chủ tài chính khiến các bệnh viện rất khó khăn, thậm chí nhiều khi đi chệch hướng.

Đề xuất bổ sung nguồn trả lương cứng giữ chân bác sĩ, nhân viên y tế

Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội đề nghị trong chương trình mục tiêu quốc gia bổ sung nguồn tài chính để trả lương cứng cho nhân viên y tế tuyến cơ sở ở vùng nông thôn, miền núi, vùng đặc biệt khó khăn. 

Cạnh đó, ông đề xuất chia nhóm khám sức khỏe theo từng đối tượng. Thứ nhất là nhóm đang khám bệnh mạn tính hoặc có bảo hiểm y tế đăng ký ở bệnh viện cơ sở. Với nhóm này, Bộ Y tế và bảo hiểm xã hội thống nhất cho phép tổ chức khám sức khỏe tổng thể mỗi năm một lần tại chính các bệnh viện họ đang điều trị bệnh hàng tháng.

Nhóm thứ hai là người lao động, công chức, viên chức... được khám sức khỏe theo luật định mỗi năm một lần hoặc 2 năm một lần (với nghề nguy hiểm, độc hại). Với nhóm này, cần tổ chức lại chặt chẽ có tiêu chuẩn cho các cơ sở được khám chữa bệnh, và quan trọng nhất là có lưu trữ bệnh án điện tử. Bởi nếu khám tràn lan, không có dữ liệu minh bạch sẽ dẫn đến việc khám hình thức.

Nhóm thứ ba là người già, trẻ nhỏ, người có hoàn cảnh khó khăn - chính là nhóm chương trình mục tiêu cần tập trung hỗ trợ nhất.

Theo đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, ngân sách cần phân bổ để tổ chức các đợt khám với tiêu chuẩn quốc gia tại ngay địa phương với nhóm này. Ví dụ, khám sức khỏe đồng loạt cho trẻ em trước khi nhập học hàng năm, khám "cuốn chiếu" người cao tuổi chưa đi khám bệnh bao giờ hoặc khám tại nhà cho những người đặc biệt khó khăn không thể di chuyển.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long)

ẢNH: QUOCHOI

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long, cho rằng việc tích hợp là một bước đổi mới quan trọng nhằm khắc phục tình trạng nhiều chương trình cùng triển khai trên một địa bàn có nội dung giao thoa, nhiều đầu mối quản lý, nhiều quy trình và thủ tục, trong khi nguồn lực có lúc còn rất phân tán.

Đáng chú ý, theo bà, việc đánh giá chương trình cần thay đổi một cách căn bản, không lấy tỷ lệ giải ngân làm thước đo cao nhất của thành công. 

"Một dự án giải ngân 100% nhưng sau khi kết thúc người dân vẫn nghèo, mô hình không tự duy trì được thì không thể coi là thành công. Ngược lại, một dự án giúp người dân có sinh kế, tăng thu nhập, thoát nghèo bền vững và tự vận hành được sau hỗ trợ mới chính là hiệu quả thực chất", nữ đại biểu nhìn nhận.

Góp ý về y tế, đồng tình với các mục tiêu về sổ sức khỏe điện tử, song đại biểu Nhi nhấn mạnh cần xác định rõ "chuyển đổi số không thể thay thế con người, thiết bị không thể thay thế năng lực chuyên môn".

"Muốn y tế cơ sở hoạt động hiệu quả phải đảm bảo đủ người, đủ thuốc, đủ thiết bị, có dữ liệu và có cơ chế vận hành phù hợp. Đặc biệt, cần có chính sách đủ mạnh để thu hút và giữ chân bác sĩ, nhân viên y tế tại vùng khó khăn", đại biểu Yến Nhi nhấn mạnh.