Nhiều doanh nghiệp phụ thuộc vào tài sản thế chấp

Doanh nghiệp “khát” vốn

Ngày 20/5, tại “Diễn đàn tài chính 2026: Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức, ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - cho biết, báo cáo kinh tế tư nhân 2025 cho thấy nhiều điểm nghẽn đáng lo ngại như doanh nghiệp (DN) khó tìm kiếm khách hàng, tiếp cận vốn vẫn phụ thuộc nặng vào tài sản thế chấp... DN vẫn chủ yếu dựa vào vốn tín dụng ngân hàng dù sức tải của hệ thống ngân hàng có giới hạn và yêu cầu tài sản bảo đảm ngày càng chặt chẽ.

Toàn cảnh diễn đàn tài chính 2026.

“Các kênh dẫn vốn như trái phiếu DN hay thị trường chứng khoán, dù đã trải qua quá trình tái cấu trúc và minh bạch hóa nhưng vẫn cần thêm chiều sâu để trở thành bệ đỡ cho DN. Trong khi đó, các nguồn vốn mới như tài chính xanh, tài chính khí hậu quốc tế hay quỹ đầu tư tư nhân vẫn khó tiếp cận đối với DN nhỏ và vừa do rào cản kỹ thuật cao” - ông Phòng phân tích.

Ông Nguyễn Phi Lân - Vụ trưởng Vụ Dự báo Thống kê, Ổn định tiền tệ tài chính Ngân hàng Nhà nước (NHNN) - nhận định, kinh tế thế giới năm 2025 và những tháng đầu năm nay tiếp tục đối mặt với nhiều bất định. Đặc biệt, xung đột Trung Đông leo thang từ cuối tháng 2 đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng, đẩy giá dầu tăng mạnh và tạo thêm áp lực lạm phát toàn cầu.

Dù chịu nhiều tác động từ bên ngoài, kinh tế Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. Quý I, GDP tăng khoảng 7,83% so với cùng kỳ năm trước. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 249,5 tỷ USD, tăng 23%, vốn FDI thực hiện đạt khoảng 5,41 tỷ USD, tăng 9,1%.

Áp lực lớn lên hệ thống tín dụng

Tuy nhiên, theo ông Lân, nền kinh tế vẫn đang đối mặt với nhiều sức ép như giá năng lượng thế giới tăng mạnh, áp lực tỷ giá, lãi suất quốc tế neo ở mức cao, chi phí vốn và logistics gia tăng. Nhiều DN vẫn gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh, đặc biệt ở các ngành chịu tác động trực tiếp từ suy giảm nhu cầu toàn cầu.

Doanh nghiệp vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng.

Trong bối cảnh đó, NHNN tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ theo hướng chủ động, linh hoạt nhằm kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng. Đến ngày 20/4, lãi suất cho vay bình quân đối với các giao dịch phát sinh mới ở mức 8,38%/năm, giảm 0,44% so với cuối năm 2025.

Theo kết quả điều tra xu hướng kinh doanh của các tổ chức tín dụng quý I/2026, nhiều tổ chức tín dụng lo ngại nguy cơ nợ xấu gia tăng trong bối cảnh chi phí vốn tăng, khả năng hấp thụ vốn của DN còn hạn chế và môi trường kinh doanh quốc tế tiềm ẩn nhiều bất định. Bên cạnh đó, mặt bằng lãi suất huy động có thể chịu áp lực tăng trong thời gian tới do cạnh tranh huy động vốn và áp lực tỷ giá, từ đó ảnh hưởng đến khả năng duy trì lãi suất cho vay thấp như giai đoạn trước.

Áp lực đối với hệ thống tài chính - ngân hàng đang gia tăng khi chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn tiếp tục mở rộng. Theo ông Lân, tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam hiện ở mức rất cao so với nhiều quốc gia trong khu vực, phản ánh mức độ phụ thuộc lớn của nền kinh tế vào vốn tín dụng ngân hàng.

Trung tâm tài chính quốc tế và các công cụ tài chính mới nổi được kỳ vọng trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả.

TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn - Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright - cho biết, quy mô tín dụng hiện đạt khoảng 145% GDP, tương đương khoảng 19,4 triệu tỷ đồng tính đến tháng 4 năm nay. Đây là một sức ép khổng lồ lên hệ thống ngân hàng. Theo ông Tuấn, kênh tín dụng ngân hàng vẫn là nguồn tài trợ chính cho đầu tư tư nhân nhưng sự phụ thuộc này đã chạm tới ngưỡng rủi ro.

PGS, TS. Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM - nhìn nhận, mục tiêu duy trì tăng trưởng hai con số đến năm 2045 sẽ kéo theo nhu cầu vốn rất lớn trong 20 năm tới. Trong khi đó, hệ thống ngân hàng nội địa đang gánh phần lớn nhu cầu vốn của nền kinh tế. Theo các chuyên gia, một tín hiệu đáng mừng là các mô hình như trung tâm tài chính quốc tế và các công cụ tài chính mới nổi đang được kỳ vọng sẽ góp phần huy động thêm nguồn lực quốc tế, từ đó giảm áp lực lên hệ thống tín dụng trong nước.