Nhiều ngân hàng hạ lãi suất, thị trường chứng khoán có được hưởng lợi?

Đầu tháng 4-2026, Ngân hàng Nhà nước đã có buổi làm việc với các ngân hàng thương mại nhằm giảm lãi suất huy động để từ đó hạ nhiệt lãi suất cho vay. 

Sau cuộc họp này, nhiều ngân hàng thương mại đã giảm lãi suất tiền gửi từ 0,1-0,5%/năm, tập trung ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên.

Tín hiệu tích cực cho chứng khoán

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Nguyễn Anh Tùng - Trưởng bộ phận phân tích doanh nghiệp Chứng khoán KVSV - cho rằng việc các ngân hàng hạ lãi suất là tín hiệu tốt cho thị trường chứng khoán. Nếu các ngân hàng đảm bảo có đủ nguồn cung vốn giá rẻ này, thị trường sẽ hưởng lợi trực tiếp nhờ 3 tác động.

Đầu tiên là nới lỏng gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp. Lãi suất giảm giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn giá rẻ để cắt giảm chi phí tài chính. Điều này trực tiếp làm sạch bảng cân đối kế toán và cải thiện biên lợi nhuận ròng. 

Những ngành có đòn bẩy tài chính cao như bất động sản, xây dựng hay các công ty chứng khoán (vay vốn để cấp cho vay ký quỹ) sẽ được hỗ trợ lên đầu tiên nhờ chi phí lãi vay giảm mạnh.

Thứ hai là dòng tiền dịch chuyển sang kênh đầu tư rủi ro. Khi lãi suất tiền gửi không còn đủ sức hấp dẫn, dòng tiền nhàn rỗi trong dân cư sẽ có xu hướng "chảy" sang thị trường chứng khoán để tìm kiếm tỷ suất sinh lời cao hơn. 

Đồng thời, lãi suất cho vay margin thường giảm tỉ lệ thuận với lãi suất huy động. Khi chi phí vay margin rẻ đi, nhà đầu tư sẽ mạnh dạn giải ngân, giúp tăng thanh khoản thị trường.

Thứ ba là kích cầu tiêu dùng, tạo hiệu ứng lan tỏa. Lãi suất giảm giúp người dân dễ dàng tiếp cận các gói vay mua nhà, vay tiêu dùng hay mua xe. Điều này không chỉ giúp phá băng thị trường bất động sản, mà còn tạo động lực tăng trưởng doanh thu cho ngành bán lẻ và tiêu dùng. Khi sức mua hồi phục, lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết tăng trưởng, kéo theo đà tăng bền vững của chỉ số VN-Index.

Phân hoá giữa các ngân hàng

Chuyên gia KBSV đánh giá ở mặt tích cực, việc hạ lãi suất cho vay giúp ngân hàng dễ dàng giải ngân hơn. Khi dòng vốn trở nên rẻ, nhu cầu vay từ doanh nghiệp và cá nhân sẽ tăng mạnh, giúp các ngân hàng đảm bảo hoàn thành chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng và kế hoạch lợi nhuận đã đề ra từ đầu năm. 

Cùng với đó, nền lãi suất thấp cũng sẽ giảm áp lực lên chi phí lãi vay của khách hàng, qua đó giảm khả năng hình thành nợ xấu mới.

Tuy nhiên, các ngân hàng sẽ đối mặt áp lực từ nguồn vốn huy động - vốn đã khá căng thẳng từ trước. Số liệu 3 tháng đầu năm 2026 cho thấy tăng trưởng huy động đang thấp hơn khoảng 2% so với tăng trưởng tín dụng. 

Nếu hạ lãi suất huy động (Thị trường 1) quá sâu khiến tiền gửi chảy ra ngoài, các ngân hàng sẽ rơi vào tình trạng thiếu hụt thanh khoản. 

Khi đó nếu Ngân hàng Nhà nước không có các biện pháp hỗ trợ thanh khoản kịp thời, các ngân hàng buộc phải tìm đến các nguồn vốn chi phí cao khác trên thị trường liên ngân hàng hoặc thị trường quốc tế. Điều này sẽ bào mòn lợi nhuận và gây áp lực ngược lại lên hệ thống.

Chứng khoán ACB (ACBS) cho biết Ngân hàng Nhà nước đã có những động thái tích cực hỗ trợ thanh khoản cho thị trường thông qua nhiều công cụ chính sách tiền tệ (OMO; hoán đổi ngoại tệ - swap; tái cấp vốn); tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng tín dụng theo hướng linh hoạt.

Ngân hàng Nhà nước cũng xem xét nới lỏng quy định liên quan đến Thông tư 22. Đặc biệt, việc cho phép tính tiền gửi kho bạc vào tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) và loại trừ vốn vay liên ngân hàng ngắn hạn khỏi mẫu để tính LDR.

Ông Tùng đánh giá lợi nhuận ngành ngân hàng năm 2026 phụ thuộc rất lớn vào khả năng cân đối giữa "đầu vào" và "đầu ra". Những ngân hàng có lợi thế vốn rẻ với tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao và được hỗ trợ thanh khoản tốt sẽ giữ vững được phong độ lợi nhuận trong làn sóng hạ lãi suất này.

Ông Huỳnh Anh Huy, CFA, Giám đốc phân tích ngành Chứng khoán Kafi, cho biết hồi cuối tháng 12-2025, chênh lệch lãi suất huy động giữa các ngân hàng nhỏ với ngân hàng quốc doanh chỉ khoảng 2% và đã tăng lên trên 3% vào cuối tháng 3. 

Chi phí vốn tăng sẽ ảnh hưởng tới NIM, đặc biệt với nhóm có nền huy động yếu. Tác động này sẽ rõ hơn từ quý 2-2026.

Do đó, những ngân hàng có CASA thấp, danh mục cho vay trung dài hạn lớn sẽ nhạy cảm hơn với áp lực NIM trong năm 2026.