Như một đồng nghiệp Cuba trong tòa soạn Báo Tuổi Trẻ

Cách đây vài ngày, tôi có vinh dự được đến thăm trụ sở Báo Tuổi Trẻ tại TP.HCM. Trong buổi gặp gỡ thân tình với ban lãnh đạo tòa soạn, do Tổng Biên tập Lê Thế Chữ đứng đầu, chúng tôi đã trao đổi về hợp tác giữa Cuba và Việt Nam, về nghề báo và nhiều vấn đề khác.

Khi đi dọc các phòng làm việc và trò chuyện với các phóng viên, trong tôi dâng lên những ký ức đầy hoài niệm về hơn một thập kỷ làm việc sôi nổi tại tờ báo Juventud Rebelde ở Cuba. 

Có lẽ vì thế mà tại Báo Tuổi Trẻ, tôi cảm thấy mình như đang ở giữa những người đồng nghiệp thân quen. Đồng thời, tôi cũng có dịp quan sát quá trình sáng tạo báo chí trong bối cảnh nghề nghiệp này đang trải qua những biến đổi sâu sắc.

Một niềm bất ngờ thú vị là tôi gặp tại đây một nhóm sinh viên, những người mà tôi chỉ kịp trao đổi đôi lời. Trong số họ có những người sẽ trở thành nhà báo trong tương lai. Họ sẽ gánh vác một sứ mệnh không hề dễ dàng: phân định giữa sự thật và dối trá, truyền tải thông tin bằng những ngôn ngữ mới trong một thế giới số, nơi các thuật toán thường đề cao tính hời hợt hơn là tính khách quan, và tin giả có thể len lỏi vào nhận thức xã hội chỉ trong chớp mắt.

Thực trạng đó cũng đang phản ánh rõ nét trong cách thông tin về Cuba được lan truyền. Những ngày gần đây, các tiêu đề liên quan đến hòn đảo Caribe này xuất hiện dày đặc. Bên cạnh những khó khăn do lệnh cấm vận kéo dài suốt nhiều thập kỷ, Cuba còn phải đối mặt với các biện pháp cưỡng chế đơn phương mới từ Chính phủ Mỹ, một vòng siết chặt về năng lượng khiến việc nhập khẩu nhiên liệu bị cản trở, cùng với những lời đe dọa quân sự lặp đi lặp lại.

Trong những thời khắc gian khó ấy và cả trong mọi thời điểm khó khăn khác, Cuba luôn nhận được sự sẻ chia chân thành, nghĩa tình từ Việt Nam. 

Từ mạch nguồn tình cảm ấy, tập thể Báo Tuổi Trẻ đã chuyển hóa thành những hành động cụ thể khi phối hợp cùng nhiều tổ chức, trong đó có Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba TP. Hồ Chí Minh, khởi xướng sáng kiến giàu ý nghĩa "Mặt trời không biên giới". Sáng kiến này hướng tới việc trang bị các hệ thống điện mặt trời cho các trường học tại Cuba, góp phần giảm bớt tình trạng thiếu hụt năng lượng mà đất nước tôi đang phải đối mặt.

Song hành với đó là dự án xây dựng các nhà máy điện mặt trời mà Việt Nam sẽ triển khai trong thời gian tới tại tỉnh Mayabeque, gần La Habana. Đây không chỉ là hành động kịp thời và thiết thực của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam, mà còn là thông điệp đoàn kết sâu sắc, được nhân dân Cuba trân trọng và đánh giá cao.

Ở một lĩnh vực khác, những hạt gạo Việt Nam được gieo trồng ngay trên chính đất đai Cuba đang dần hiện diện trong bữa ăn của người dân nơi đây. Các doanh nghiệp đến từ đất nước Việt Nam anh em đã đạt được những kết quả đáng khích lệ trong việc canh tác các giống lúa năng suất cao, nhờ áp dụng các phương thức quản lý kinh tế đổi mới.

Đồng thời, các sản phẩm dược - sinh học của Cuba cũng sẽ sớm được sản xuất và phân phối tại Việt Nam, khi một nhà máy do doanh nghiệp liên doanh Cuba - Việt Nam vận hành đi vào hoạt động. Dự án này không chỉ mở ra cơ hội chuyển giao công nghệ, mà còn góp phần hình thành năng lực nghiên cứu và phát triển các sản phẩm mới, trong một lĩnh vực mang ý nghĩa chiến lược đối với sức khỏe cộng đồng và sự phát triển kinh tế - xã hội của cả hai quốc gia.

Các dự án hợp tác giữa Việt Nam và Cuba hôm nay chính là sự tiếp nối ở một tầm vóc mới, mang ý nghĩa sâu sắc hơn, của những công trình từ những năm tháng đặt nền móng cho đất nước.

Sau chuyến thăm của Tổng Tư lệnh Fidel Castro tới vùng giải phóng Quảng Trị, hàng trăm người Cuba đã góp sức dựng nên những công trình mang dấu ấn biểu tượng như Khách sạn Thắng Lợi, Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cuba tại Đồng Hới, cùng các trang trại chăn nuôi bò sữa, gia cầm và những tuyến đường kết nối.

Cũng chính trong chuyến thăm Báo Tuổi Trẻ, tôi đã có dịp nhắc lại những "bước khởi đầu" của mình với nghề báo - một ký ức gắn bó với Việt Nam. Khi còn là một cậu bé tại thành phố quê hương Holguín, miền Đông Cuba, tôi từng háo hức thực hiện "cuộc phỏng vấn" đầu tiên và đăng trên tờ báo địa phương mang tên ¡Ahora!.

Đó chỉ là một mẩu tin rất ngắn về một công nhân xây dựng vừa trở về từ Hà Nội sau thời gian tham gia các công trình do Cuba hỗ trợ. Thế nhưng đến nay, tôi vẫn còn nhớ rõ, với tất cả sự xúc động, câu trả lời của ông khi tôi hỏi ông đã trải qua ngày lịch sử 30-4-1975 như thế nào. Khi ấy, ông đã so sánh niềm vui ấy với niềm hân hoan vô bờ của chiến thắng Cách mạng Cuba.

Chính vì những điều đó, tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới Báo Tuổi Trẻ vì đã mời tôi cộng tác trên những trang báo của mình và vì đã đón nhận tôi như một độc giả gắn bó, thân thiết.