1 hour ago
1
Kể từ khi viên pin Lithium-ion thương mại đầu tiên xuất xưởng vào năm 1991, thế giới công nghệ đã chứng kiến một bước chuyển mình vĩ đại. Từ những chiếc smartphone mỏng nhẹ cầm trên tay cho đến những chiếc xe điện (EV) thông minh gánh vác cả hệ thống giao thông tương lai, tất cả đều vận hành dựa trên sự di chuyển của các ion Lithium giữa hai đầu cực. Công trình nghiên cứu vĩ đại này đã mang về giải thưởng Nobel danh giá vào năm 2019 cho các nhà khoa học.
Tuy nhiên, việc pin Lithium-ion sở hữu mật độ năng lượng cao không đồng nghĩa với việc chúng là những linh kiện 'bất tử'. Giới chuyên gia phần cứng cảnh báo chính sự chủ quan và những thói quen sạc pin 'ngược đãi' của người dùng đang là nguyên nhân hàng đầu khiến các cell pin bị thoái hóa cấu trúc, chai lì linh kiện và thậm chí là đối mặt với nguy cơ cháy nổ.
Pin Lithium tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao
ẢNH: GEMINI AI
Những sai lầm chí mạng đang 'bức tử' pin smartphone
Sai lầm phổ biến nhất của người dùng di động là thói quen tắt bỏ các tính năng tối ưu, sạc thông minh chỉ vì muốn thiết bị luôn đạt mức sạc 100% trong thời gian ngắn nhất. Về mặt kỹ thuật, việc ngâm viên pin ở mức điện áp đỉnh 100% liên tục, đặc biệt là thói quen cắm sạc qua đêm không có kiểm soát, sẽ tạo ra áp lực vật lý lớn lên các cell pin, đẩy nhanh quá trình thoái hóa. Các chuyên gia khẳng định 80% chính là điểm lý tưởng nhất để duy trì trạng thái cân bằng và kéo dài tuổi thọ pin.
Bên cạnh đó, việc sử dụng các củ sạc, cáp sạc giá rẻ trôi nổi của bên thứ ba không có chứng nhận an toàn cũng là một hành động gây hại viên pin. Những phụ kiện kém chất lượng này thường có dòng điện không ổn định, thiếu các chip kiểm soát nhiệt lượng, dễ gây ra hiện tượng quá nhiệt.
Pin smartphone dễ bị phồng vì thói quen sạc 'ngược đãi'
ẢNH: GEMINI AI
Pin Lithium-ion cực kỳ nhạy cảm với nhiệt độ. Việc sạc điện thoại khi đặt trên các bề mặt giữ nhiệt như nệm, gối hoặc sạc dưới ánh nắng mặt trời gay gắt trong xe ô tô sẽ làm bẻ gãy cấu trúc hóa học bên trong, hình thành các lớp mạ Lithium vĩnh viễn gây sụt giảm dung lượng không thể phục hồi. Ngược lại, việc cắm sạc trong môi trường quá lạnh (dưới mức đóng băng) mà không làm ấm máy cũng tạo ra hiện tượng mạ Lithium kim loại tương tự lên cực dương, bóp nghẹt chu trình điện phân của pin.
Khi sạc nhanh DC phá hủy pin xe điện
Nếu như trên smartphone, các thuật toán quản lý năng lượng đã tương đối hoàn thiện để gánh vác các củ sạc công suất lớn, thì trên xe điện (EV) - ngành công nghệ đang bùng nổ - câu chuyện sạc nhanh lại là một bài toán cơ khí áp lực hơn nhiều. Do nhu cầu tiện lợi, nhiều chủ xe có thói quen liên tục tìm đến các trạm sạc nhanh dòng điện một chiều (DC) có công suất trên 100 kW để làm đầy pin trong vòng chưa đầy một tiếng.
Các số liệu nghiên cứu thực tế chỉ ra một kết quả gây bất ngờ: Trong khi các xe điện sử dụng phương thức sạc thông thường chỉ có tỷ lệ thoái hóa pin tự nhiên khoảng 1,5% mỗi năm, thì những chiếc xe thường xuyên bị nạp bởi dòng sạc nhanh DC công suất cao có tỷ lệ thoái hóa tăng lên gấp đôi, khi chạm mức 3% mỗi năm.
Điện áp cao từ sạc nhanh liên tục đẩy nhiệt độ của khối pin lên mức cực hạn, làm căng các cell pin và kích phát sự hình thành của các tinh thể Lithium dạng nhánh cây trên cực dương, vốn là nguyên nhân gây ra hiện tượng đoản mạch và hỏng hóc toàn bộ hệ thống pin trị giá hàng trăm triệu đồng.
Công thức bảo trì cho hệ sinh thái Lithium
Để bảo vệ tài sản năng lượng, người dùng cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc vận hành khoa học dưới đây:
- Tránh xa các mức sạc cực đoan: Tuyệt đối không để pin smartphone hay xe điện rơi vào trạng thái cạn kiệt về mức 0% (xả sâu) rồi mới cắm sạc, hãy kết nối nguồn điện khi thiết bị tiến về ngưỡng 20%. Đồng thời, nếu có kế hoạch lưu kho xe điện hoặc không dùng thiết bị trong thời gian dài, hãy đưa mức pin về trạng thái cân bằng lý tưởng là 50%.
- Làm mát hệ thống: Luôn sạc điện thoại trên các bề mặt phẳng, cứng và thông thoáng. Đối với xe điện, hãy ưu tiên đậu xe trong các garage mát mẻ, có mái che để hệ thống quản lý nhiệt không phải làm việc quá tải. Chỉ sử dụng sạc nhanh DC trong các tình huống thực sự khẩn cấp trên đường dài, hãy ưu tiên sạc chậm AC tại nhà để bảo vệ các ô pin luôn khỏe mạnh theo năm tháng.
