Nôn nóng muốn vượt Nhật, Hàn, ô tô Trung Quốc gặp khó

Kỷ lục khiếu nại trong quý 2

Ngày 6/7/2026, nền tảng tiếp nhận khiếu nại chất lượng xe Chezhiwang công bố báo cáo phân tích quý 2. Trong ba tháng, nền tảng này ghi nhận 78.103 khiếu nại hợp lệ, tăng 58,3% so với quý trước và 83,4% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là mức cao nhất kể từ khi nền tảng bắt đầu vận hành. Lũy kế nửa đầu năm vượt 120.000 khiếu nại, riêng tháng 6 có 30.561 khiếu nại.

Cơ cấu khiếu nại cho thấy vấn đề nằm ở đâu. Nhóm sự cố pin động lực lần đầu tiên lọt vào 20 hạng mục bị khiếu nại nhiều nhất và đứng ngay hạng 6. Lỗi nâng cấp hệ thống qua mạng là điểm lỗi dịch vụ đứng đầu bảng. Nhóm khiếu nại mang nội dung không đúng như quảng cáo thì gắn phần lớn với hệ thống hỗ trợ lái.

Ba nhóm này đều thuộc phần công nghệ mới, tức đúng phần mà các hãng Trung Quốc dùng làm luận điểm chính khi so sánh mình với các thương hiệu Nhật Bản và Hàn Quốc.

Một ca cụ thể phía sau nhóm khiếu nại về pin

Phần tăng của nhóm khiếu nại về pin chủ yếu đến từ các mẫu xe của GAC Aion. Từ đầu năm 2026, các xe kinh doanh vận tải lắp cell pin lithium sắt phosphate 177Ah của CALB đồng loạt xuất hiện lỗi phồng cell, rò dung dịch điện phân và tụt điện trở cách điện, có xe mất điện đột ngột khi đang chạy. Số km lăn bánh của các xe gặp lỗi gần như đều nằm trong khoảng 150.000 đến 250.000 km.

Ngày 18/7, GAC Aion phát thông cáo xin lỗi và kéo dài bảo hành pin cho các mẫu liên quan lên 8 năm hoặc 300.000 km, kèm kiểm tra sửa chữa miễn phí. Riêng từ ngày 1 đến 18/7, Chezhiwang ghi nhận 182 khiếu nại liên quan đến pin của một thương hiệu xe.

Triệu hồi tăng gần bảy lần

Ngày 3/7/2026, cùng nền tảng công bố bản tổng kết triệu hồi nửa đầu năm. Lượng xe bị triệu hồi thuộc các thương hiệu nội địa Trung Quốc đạt 308.431 xe, tăng 681,2% so với cùng kỳ năm 2025.

Con số này không đến từ nhiều đợt nhỏ cộng lại. Đợt lớn nhất là NIO triệu hồi 246.229 xe vì lỗi phần mềm gây đen màn hình.

Một đợt khác cho thấy quy mô tương đối rõ hơn. Ngày 24/7/2026, Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường Nhà nước Trung Quốc công bố XPeng triệu hồi 33.473 xe X9 sản xuất từ tháng 8/2023 đến tháng 8/2025, thực hiện từ ngày 28/8, do dao động trong công nghệ chế tạo khiến giảm xóc khí phía trước giảm độ kín và rò khí chậm trong môi trường nóng ẩm. Tính đến tháng 6/2026, X9 mới vừa vượt 60.000 xe bàn giao trên toàn cầu, nghĩa là đợt triệu hồi bao phủ khoảng 60% tổng lượng đã giao kể từ khi mẫu này ra mắt.

Nửa đầu năm, cơ quan quản lý phát 50 thông báo triệu hồi liên quan 26 thương hiệu với tổng khoảng 1,65 triệu xe. Nhóm triệu hồi liên quan pin động lực tăng rõ rệt so với cùng kỳ năm 2025.

Phần bị cắt để ra mắt nhanh hơn

Báo chí Trung Quốc quy nguyên nhân về một chỗ, và dùng ngôn ngữ của chính người trong ngành.

Chu kỳ nghiên cứu phát triển một mẫu xe bị rút từ 36 tháng xuống 18 tháng. Thời gian kiểm thử phần mềm có nơi rút từ 4 tháng xuống 2 tuần. Chu kỳ kiểm chứng độ tin cậy dài hạn của pin, vốn cần 18 đến 24 tháng, bị nén xuống còn 12 tháng hoặc ngắn hơn.

Một kỹ sư lái thông minh từng làm tại một hãng xe đầu ngành nói rằng việc cắt bớt các khâu kiểm thử cần thiết để tăng tốc ra mắt đã là chuyện ai trong ngành cũng biết. Người này kể có phiên bản phần mềm mang nguy cơ phanh trễ vẫn được đẩy ra thị trường, tai nạn va chạm lập tức tăng lên, và sau đó ông từ chức.

Ông Trương Chiêu Hổ, Phó tổng giám đốc cấp cao Chezhiwang, mô tả cách làm xe gấp là làm kỹ ở chỗ nhìn thấy và bỏ qua chỗ không nhìn thấy, phần bị cắt nằm ở kết cấu, kiểm soát chất lượng và kiểm nghiệm, cuối cùng để người tiêu dùng trả giá. Chủ tịch danh dự Hội Kỹ thuật Ô tô Trung Quốc Phó Vu Vũ đặt câu hỏi trong 500 mẫu xe mới ra mắt, có bao nhiêu mẫu đã đi trọn một quy trình phát triển hệ thống hóa đầy đủ.

Sức ép tài chính đứng phía sau tốc độ đó. Theo dữ liệu của Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc, 5 tháng đầu năm 2026, biên lợi nhuận toàn ngành ô tô nước này còn 3,4%, riêng khâu sản xuất xe nguyên chiếc còn 1,5%. Một chiếc xe bán ra ở mức 200.000 nhân dân tệ để lại cho nhà máy khoảng 3.000 nhân dân tệ.

Cơ quan quản lý vào cuộc

Ngày 29/5/2026, cơ quan thuộc Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc ra thông báo rà soát toàn diện nguy cơ an toàn xe năng lượng mới, buộc tất cả hãng xe và doanh nghiệp pin tự kiểm tra toàn bộ dòng sản phẩm và báo cáo trước ngày 1/8/2026. Phạm vi rà soát gồm 5 mảng, trong đó lần đầu tiên an toàn của chức năng lái thông minh được đưa vào diện giám sát trọng điểm.

Ngày 17/7, bộ này họp với các hãng xe trọng điểm, yêu cầu kiên quyết chống cạnh tranh phi lý tính và giữ vững đáy chất lượng an toàn cùng tính nhất quán sản xuất. Đoàn kiểm tra sau đó làm việc trực tiếp tại GAC Aion và XPeng.

Tháng 3/2026, Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin cùng Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường ban hành quy định mới về nâng cấp qua mạng, cấm nâng cấp ép buộc âm thầm và cấm hành vi khóa bớt tính năng sau khi bán. Tiêu chuẩn bắt buộc đầu tiên dành cho hệ thống hỗ trợ lái tổ hợp cấp L2 sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Danh tiếng của xe Nhật Bản và xe Hàn Quốc được xây trên độ bền qua nhiều năm và hàng trăm nghìn kilômét, không phải trên số tính năng có mặt lúc giao xe. Các mẫu xe Trung Quốc bị khiếu nại nhiều nhất nửa đầu năm nay đều rơi vào nhóm pin, phần mềm và hỗ trợ lái, tức những bộ phận chỉ bộc lộ vấn đề sau một quãng vận hành đủ dài.

Những chiếc xe đang được bán ra hôm nay tại các thị trường đang phát triển, trong đó có Việt Nam, sẽ bước vào quãng đó trong vài năm tới.