14 hours ago
3
Trái đất nóng lên làm gia tăng mầm mống kháng kháng sinh trong đất - Ảnh: Magnific
Mỗi năm hàng triệu người trên thế giới vẫn phải đối mặt với các bệnh nhiễm trùng từng dễ điều trị, trong khi tình trạng kháng kháng sinh (AMR) ngày càng gia tăng và trở thành thách thức y tế toàn cầu.
Một nghiên cứu kéo dài 11 năm vừa công bố trên tạp chí Nature cho thấy không chỉ việc lạm dụng thuốc, mà cả biến đổi khí hậu - đặc biệt là hiện tượng ấm lên toàn cầu - cũng có thể làm gia tăng đáng kể các gene kháng kháng sinh trong môi trường đất.
Cụ thể, nhóm nghiên cứu ghi nhận khi nhiệt độ tăng khoảng 3°C, lượng gene kháng kháng sinh (ARG) trong đất đồng cỏ có thể tăng gần 24%. Nguyên nhân được cho là do điều kiện nhiệt độ cao thúc đẩy sự phát triển của nhóm vi khuẩn Actinomycetota, vốn mang sẵn nhiều gene kháng thuốc trong tự nhiên.
Trong môi trường thuận lợi hơn, các vi khuẩn này sinh sôi mạnh, kéo theo sự gia tăng mật độ gene kháng thuốc và làm chúng dễ dàng lan truyền giữa các loài vi sinh vật khác nhau.
Thí nghiệm thực địa được tiến hành từ năm 2009 - 2020 trên đồng cỏ cỏ cao, với các điều kiện khí hậu được mô phỏng nhân tạo như tăng nhiệt độ, điều chỉnh lượng mưa và mô phỏng hoạt động chăn thả. Các mẫu đất sau đó được phân tích bằng công nghệ giải trình tự gene hiện đại để xác định sự thay đổi của hệ gene vi sinh vật.
Kết quả cho thấy không chỉ số lượng gene kháng thuốc tăng lên, mà mức độ "cơ động" của chúng cũng cao hơn, giúp các gene này dễ dàng lan truyền giữa các vi khuẩn. Đồng thời sự gia tăng của các gene kháng những loại kháng sinh quan trọng như glycopeptide và rifamycin cũng được ghi nhận.
Khi nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, vi khuẩn từ các khu vực đất bị làm nóng thể hiện khả năng kháng tới 22 loại kháng sinh, vượt trội so với nhóm đối chứng.
Các nhà khoa học cảnh báo, nếu không kiểm soát tốt, tình trạng kháng kháng sinh có thể gây ra tới 10 triệu ca tử vong mỗi năm vào năm 2050. Đất và nước - vốn là "kho chứa" gene kháng thuốc tự nhiên - có thể trở thành nguồn lan truyền nguy cơ sang các mầm bệnh.
Nghiên cứu nhấn mạnh biến đổi khí hậu đang không chỉ tác động đến thời tiết hay hệ sinh thái, mà còn âm thầm thúc đẩy quá trình tiến hóa của vi sinh vật theo hướng bất lợi cho sức khỏe con người.
Trong thời gian tới cần thêm nhiều nghiên cứu ở các hệ sinh thái và vùng khí hậu khác nhau để xây dựng cơ sở khoa học vững chắc hơn cho công tác kiểm soát AMR trong bối cảnh khí hậu toàn cầu thay đổi nhanh chóng.
