Ở xã này tỉnh Lào Cai, thứ quả lắm gai ngọt nước này cứ cắt là bán được giá tốt, cả làng phấn chấn, ra ngõ đụng nhà giàu

Cây dứa gai ở Lào Cai từng có thời điểm lao đao vì điệp khúc "được mùa rớt giá", nhưng giờ đây, nhờ sự gắn kết chặt chẽ giữa nông dân, doanh nghiệp và chính quyền, nghề trồng dứa, trong đó có nông dân trồng dứa gai ở xã Bản Lầu đang có nguồn thu nhập hàng trăm triệu đồng/hộ, cả làng phấn chấn, cả làng khá giả.

Cây dứa gai ở Lào Cai với mùa thu hoạch phấn chấn bán giá tốt ở nương dứa chín vàng xã Bản Lầu

Về xã Bản Lầu, tỉnh Lào Cai vào những ngày giữa tháng Tư, cái nắng gay gắt đầu hè dường như bị lấn át bởi bầu không khí hối hả, phấn khởi của bà con nông dân bước vào chính vụ thu hoạch dứa.

Khắp các nương dứa nằm vắt vẻo bên sườn núi đồi, hình ảnh những tốp thanh niên vạm vỡ người Dao, người Mông, người Nùng đang thoăn thoắt bẻ dứa, xếp gùi đưa lên xe tải tạo nên một bức tranh lao động tràn đầy sức sống.

Dưới cái nắng chói chang, nụ cười vẫn bừng sáng trên những gương mặt nhễ nhại mồ hôi của người dân vùng cao khi dứa năm nay vừa được mùa, vừa được giá.

Anh Lý Văn Lợi, một người dân địa phương, cho biết dù công việc gùi dứa thuê trên địa hình dốc rất vất vả nhưng thành quả thu lại vô cùng xứng đáng.

Vườn dứa ở Pạc Bo, xã Bản Lầu, tỉnh Lào Cai đang vào vụ thu hoạch rộ: Ảnh: Hoàng Hữu.

Mỗi ngày, một nhân lực khỏe mạnh có thể thu hoạch hơn 1 tấn dứa, mang về thu nhập từ 700.000 đến 800.000 đồng. Với sự cần mẫn, sau một tháng cao điểm, những người lao động như anh Lợi có thể tích lũy được từ 20 đến 25 triệu đồng.

Anh Lợi chia sẻ: "Một ngày tôi đi từ 6 giờ sáng đến hơn 11 giờ thì nghỉ, chiều lại tiếp tục từ 2 giờ 30 phút đến 5 giờ chiều.

Dù công việc đòi hỏi phải đội nắng gùi hàng trên những địa hình dốc đứng, sức lực bỏ ra không hề nhỏ, nhưng thành quả thu lại rất xứng đáng. Mỗi ngày thu hoạch cho các chủ vườn, tính theo đầu tấn xe, một mình tôi làm cũng được tầm hơn 1 tấn".

Những người như anh Lợi hàng ngày đi làm thuê dù vất vả những cũng có thu nhập khoảng 700 đến 800 nghìn đồng 1 ngày. Ảnh: Hoàng Hữu.

Không chỉ làm thuê, gia đình anh Lợi cũng canh tác 0,5 ha dứa. Tuy diện tích không nhiều, nhưng với giá thu mua dao động từ 7.000 đến 9.000 đồng/kg, nương dứa cũng mang lại nguồn thu từ hơn 50 triệu đồng.

Cách đó không xa, gia đình anh Phàn Văn Dũng còn sở hữu quy mô lớn hơn với 10 vạn gốc dứa trên diện tích hơn 2 ha.

Với mức giá thị trường dao động quanh mức 7.000 đồng/kg, vụ dứa này hứa hẹn mang về cho gia đình anh doanh thu hơn 400 triệu đồng.

"Từ lúc trồng đến khoảng một, hai tháng sau khi cây bắt đầu bén rễ thì mình làm cỏ, bón phân.

Điều đặc biệt làm nên chất lượng và thương hiệu cho dứa Bản Lầu chính là phương thức canh tác sạch, hạn chế sử dụng phân bón, thuốc hóa học.” Anh Dũng chia sẻ.

Sở hữu diện tích dứa lớn, gia đình anh Phàn Văn Dũng cũng đang hối hả thu hoạch dứa kịp chuyển cho thươnng lái. Ảnh: Hoàng Hữu.

Anh Dũng cho biết thêm, dứa thường được trồng gối vụ, thời gian từ lúc trồng đến khi thu hoạch kéo dài khoảng 13-15 tháng.

Dứa được trồng chủ yếu vào mùa thu (khoảng tháng 9-10) để thu hoạch vào đầu năm sau, chính vụ thu hoạch thường tập trung cao điểm từ tháng 11 dương lịch đến tháng 4, tháng 5 năm sau.

Cây dứa gai đem giàu có, trù phú về xã Bản Lầu, tỉnh Lào Cai

Để người nông dân có được niềm vui trọn vẹn, không thể không nhắc đến vai trò kiến tạo của các doanh nghiệp chế biến trên địa bàn. Sự xuất hiện của các nhà máy ngay tại vùng nguyên liệu từ năm 2020 đã giải quyết triệt để nỗi lo rớt giá từng ám ảnh bà con nhiều năm trước.

Ông Hoàng Phú Cường, Phó giám đốc nhà máy chế biến dứa thuộc Công ty thực phẩm Á Châu, chia sẻ rằng đơn vị đã chủ động liên kết chặt chẽ với các hộ dân và hợp tác xã để bao tiêu sản phẩm với mức giá cố định.

Dù giá thị trường có biến động, việc duy trì mức giá ổn định giúp bà con tránh được mọi rủi ro, đảm bảo lợi nhuận trên mỗi héc-ta dứa đạt hơn 100 triệu đồng.

Công nhân nhà máy chế biến dứa thuộc Công ty thực phẩm Á Châu đóng hộp sản phẩm dứa khoanh tròn xuất khẩu. Ảnh: Hoàng Hữu.

Theo ông Cường, nhà máy ký hợp đồng thu mua với người dân với giá cố định. Ví dụ năm nay, công ty thu dứa với giá 6.000 đồng/kg. Mặc dù đôi lúc giá thị trường có thể lên 7.000 - 8.000 đồng/kg, nhưng ngược lại, cũng có thời điểm giá chạm đáy chỉ còn 2.000 – 3.000 đồng/kg. Việc ký hợp đồng giá cố định giúp bà con tránh được mọi rủi ro của thị trường.

"Hiện tại, nhà máy đang liên kết trực tiếp với hơn 30 hộ dân và HTX Thịnh Phong để sản xuất và bao tiêu sản phẩm. Hiện nay, nhà máy có công suất tiêu thụ, chế biến 40 - 60 tấn dứa tươi mỗi ngày.

Doanh nghiệp luôn sát cánh cùng bà con. Nếu hộ dân nào thiếu giống, phân bón chúng tôi sẽ cung ứng giống, phân bón trả chậm cho bàn con”, ông Cường cho biết.

Những quả dứa Bản Lầu tươi ngon, sau khi được thu hoạch từ nương đồi sẽ được đưa thẳng về nhà máy để sơ chế thành dứa đóng hộp (dạng miếng và dạng khoanh ngâm nước đường).

Thành phẩm này không tiêu thụ nội địa mà 100% xuất khẩu. Thị trường xuất khẩu chủ yếu là các nước Mỹ, Anh, Nga, Ukraine, Belarus... Một năm nhà máy xuất khẩu khoảng hơn 100 container với hơn 4.200 tấn thành phẩm đóng hộp.

Sản phẩm từ quả dứa sauu khi được chế biến, đóng hộp, dán nhãn và đóng thùng để xuất khẩu ra nước ngoài. Ảnh: Hoàng Hữu.

Bên cạnh đó, chính quyền xã cũng đã chủ động tìm kiếm các đối tác mới từ tận Quảng Ngãi để ký hợp đồng thu mua dứa loại 1 với giá cố định, giúp người dân yên tâm dốc sức chăm sóc cây trồng.

Cây dứa ở Lào Cai với khát vọng vươn tầm và chiến lược rải vụ.

Cây dứa ở Lào Cai đã bén rễ sâu vào mảnh đất biên viễn này hơn 3 thập kỷ trước, theo chủ trương giãn dân ra khu vực biên giới để phát triển kinh tế, đồng bào dân tộc Mông từ các xã như Dìn Chin, Tả Gia Khâu được di dời về khu vực Na Lốc, Cốc Phương.

Cây dứa khi đó được đưa vào trồng thử nghiệm bằng cả giống trong nước và giống từ bên kia biên giới.

Trải qua hơn 3 thập kỷ, dứa đã bén rễ sâu vào mảnh đất này. Đến nay, toàn xã có diện tích trồng dứa hơn 2.000 ha với sự tham gia sản xuất của gần 600 hộ dân. Bình quân mỗi hộ trồng 2 đến 3 ha, cá biệt có những hộ sở hữu diện tích lên tới hàng chục héc-ta.

Cây dứa ở Lào Cai đã được bà con xã Bản Lầu trồng được hơn 30 năm qua. Ảnh: Hoàng Hữu.

Ông Lê Thanh Hoa, Phó chủ tịch UBND xã Bản Lầu phân tích: "Cây dứa thích ứng rất tốt với biến đổi khí hậu, là loại cây chịu hạn điển hình. Dù trời không có mưa, chỉ cần đêm xuống có sương đọng trong các kẽ lá là cây đã có thể sinh trưởng tốt, rất phù hợp với địa hình vùng cao".

Đồng bào các dân tộc nơi đây đã gắn bó với cây dứa mấy chục năm, họ thực sự đã trở thành những chuyên gia trồng dứa. Bên cạnh đó nhờ điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp nên dứa ở Bản Lầu có độ ngọt cao, chất lượng vượt trội so với nhiều vùng khác.

Dù có nhiều lợi thế, nhưng quá khứ cây dứa ở Lào Cai cũng từng ghi nhận những thăng trầm khi người dân lao đao vì rớt giá. Bước ngoặt lớn diễn ra từ năm 2020 khi xã thu hút được các nhà máy chế biến như Á Châu và mới đây là sự hợp tác với Tập đoàn Sao Mai (Quảng Ngãi) thông qua Hợp tác xã Thịnh Phong.

Thùng xe tải đang được bốc hàng để được đưa đến các nhà máy chế biến. Ảnh: Hoàng Hữu.

Nhìn về tương lai, ông Lê Thanh Hoa, Phó chủ tịch UBND xã Bản Lầu, cho biết địa phương đã vạch ra những nhiệm vụ chiến lược để nâng cao tính cạnh tranh cho cây dứa ở Lào Cai.

Trọng tâm là việc thu hút thêm các cơ sở chế biến sâu để hướng tới 100% diện tích sản xuất theo chuỗi giá trị. Đồng thời, xã sẽ từng bước chuyển đổi sang các giống dứa năng suất cao như MD2 và quyết liệt triển khai kỹ thuật sản xuất rải vụ.

Bằng cách áp dụng các biện pháp kỹ thuật che phủ để bảo vệ quả khỏi nắng gắt, việc rải vụ sẽ giúp các nhà máy có nguyên liệu hoạt động quanh năm, đồng thời mang lại nguồn thu nhập liên tục cho người dân thay vì chỉ tập trung vào 6 tháng như hiện nay.

Những đồi dứa ở Bản Lầu đã thực sự trở thành cây thoát nghèo cho bà con vùng cao. Ảnh: Hoàng Hữu.

Với dư địa phát triển còn rất lớn từ việc chuyển đổi diện tích trồng ngô kém hiệu quả, sự phối hợp nhịp nhàng giữa nông dân, doanh nghiệp và chính quyền đang từng ngày thay đổi diện mạo kinh tế vùng biên, biến những gùi dứa ngọt thơm thành minh chứng sống động cho nỗ lực vươn lên làm giàu của đồng bào các dân tộc nơi đây.