Ông Nguyễn Tiến Nam bị bắt để điều tra lừa đảo gần 100 tỷ: Người bệnh có đòi lại được tiền?

Sau khi ông Nguyễn Tiến Nam, chủ cơ sở chữa bệnh bằng nước cùng 7 người bị bắt để điều tra hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, số tiền giao dịch gần 100 tỷ đồng, người bệnh có đòi lại được tiền hay không?

Sau khi Công an TP Hà Nội bắt giữ ông Nguyễn Tiến Nam - chủ cơ sở chữa bệnh bằng nước ở xã Bình Minh, Hà Nội cùng 7 người liên quan để điều tra hành vi "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", một trong những vấn đề được dư luận quan tâm là liệu những người từng bỏ tiền chữa bệnh, mua máy lọc nước ion kiềm tại cơ sở này có thể lấy lại được tiền hay không?

Cơ quan điều tra xác định nhóm của ông Nguyễn Tiến Nam đã quảng cáo có thể "chữa bách bệnh" bằng nước ion kiềm, thu tiền điều trị trực tiếp, ông Nam thu 200.000 đồng/người/ngày; người nhà đi cùng bị thu 100.000 đồng/ngày và bán máy lọc nước với giá từ 3 - 40 triệu đồng. Bước đầu, số tiền giao dịch liên quan vụ việc được xác định lên tới gần 100 tỷ đồng.

Đối tượng Nguyễn Tiến Nam tại cơ quan điều tra. Ảnh: Công an TP Hà Nội

Trước đó, Báo Sức khỏe và Đời sống đã có loạt bài về việc tự ý "mổ" u cho người dân tại cơ sở chữa bệnh bằng nước của ông Nguyễn Tiến Nam với nhiều dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng về quy định khám chữa bệnh, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho người dân.

Theo ghi nhận của phóng viên, ngoài việc thu 200.000 đồng/người/ngày tiền lưu trú, điều trị, cơ sở này còn thu thêm tiền "mổ u" đối với nhiều bệnh nhân, dao động từ 3 - 6 triệu đồng/lần mổ.

Trao đổi với phóng viên Báo Sức khỏe và Đời sống, luật sư Nguyễn Văn Nam - Đoàn luật sư TP Hà Nội cho biết, trong các vụ án có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản, người bị hại hoàn toàn có quyền yêu cầu cơ quan tiến hành tố tụng buộc đối tượng phạm tội trả lại số tiền đã chiếm đoạt và yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu chứng minh được thiệt hại thực tế.

Theo luật sư Nam, Điều 174 Bộ luật Hình sự quy định tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" là hành vi sử dụng thủ đoạn gian dối nhằm làm cho người khác tin tưởng và tự nguyện giao tài sản để chiếm đoạt. Trong vụ việc này, cơ quan điều tra sẽ làm rõ việc ông Nguyễn Tiến Nam và những người liên quan có đưa ra thông tin sai sự thật về khả năng chữa bệnh hay không, có biết rõ bản thân không có chuyên môn, không có khả năng điều trị nhưng vẫn quảng cáo chữa khỏi bệnh nhằm thu tiền từ người dân hay không?

Bên cạnh đó, Điều 48 Bộ luật Hình sự cũng quy định người phạm tội phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại, trả lại tài sản đã chiếm đoạt hoặc khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội gây ra.

"Nếu cơ quan điều tra xác định số tiền người dân giao cho ông Nam là kết quả của hành vi gian dối thì đây được xem là tài sản bị chiếm đoạt. Khi đó, các bị hại có quyền yêu cầu hoàn trả tiền trong quá trình giải quyết vụ án hình sự", luật sư Nguyễn Văn Nam phân tích.

Ông Nguyễn Tiến Nam (áo nâu) đứng cạnh theo dõi ông Tuân can thiệp vết mổ ở ngực cho nữ bệnh nhân.

Không chỉ dừng lại ở dấu hiệu của tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", theo luật sư Nguyễn Văn Nam, vụ việc còn có thể được xem xét dưới góc độ vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh.

Cụ thể, Điều 315 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định về "Tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, pha chế thuốc, cấp phát thuốc, bán thuốc hoặc dịch vụ y tế khác". Theo đó, người nào vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khỏe, tính mạng người khác thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức phạt cao nhất lên tới 15 năm tù.

Theo luật sư Nguyễn Văn Nam, trong vụ việc này, cơ quan điều tra sẽ phải làm rõ nhiều tình tiết như việc ông Nguyễn Tiến Nam không có chứng chỉ hành nghề, không được cấp phép hoạt động khám chữa bệnh nhưng vẫn tổ chức điều trị, "mổ u", can thiệp vào cơ thể người bệnh và quảng cáo chữa các bệnh hiểm nghèo.

"Nếu quá trình điều tra xác định có người bị tổn hại sức khỏe, thương tích hoặc tử vong liên quan đến hoạt động khám chữa bệnh trái phép tại cơ sở này thì ngoài hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, những người liên quan còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 315 Bộ luật Hình sự", luật sư Nguyễn Văn Nam nhận định.

Theo luật sư, trên thực tế, khả năng thu hồi tiền phụ thuộc rất lớn vào việc xác minh dòng tiền, tài sản của các bị can cũng như chứng cứ mà người bị hại cung cấp.

Đối với những trường hợp còn giữ chứng từ chuyển khoản, giấy tờ mua bán máy lọc nước, tin nhắn tư vấn, video quảng cáo hoặc các tài liệu thể hiện việc giao nhận tiền thì việc chứng minh thiệt hại sẽ thuận lợi hơn. Tuy nhiên, nhiều người bệnh có thể đã giao tiền mặt trực tiếp trong thời gian điều trị hoặc "mổ u" mà không có hóa đơn, chứng từ nên quá trình xác minh sẽ phức tạp hơn.

"Không phải cứ không có hóa đơn là không được bảo vệ quyền lợi. Trong tố tụng hình sự, lời khai của người bị hại, dữ liệu điện tử, lời khai của những người liên quan và nhiều tài liệu khác vẫn có thể được sử dụng để chứng minh giao dịch. Tuy nhiên, người dân cần chủ động cung cấp tối đa các thông tin, tài liệu mình có cho cơ quan điều tra", luật sư Nguyễn Văn Nam cho biết.

Cũng theo luật sư Nguyễn Văn Nam, nhiều người đặt câu hỏi rằng việc người bệnh tự nguyện tìm đến cơ sở của ông Nguyễn Tiến Nam để chữa bệnh thì có được xác định là bị hại hay không?

Ông Nguyễn Tiến Nam ngồi tư vấn cho các bệnh nhân.

Về vấn đề này, luật sư Nguyễn Văn Nam cho rằng điểm mấu chốt nằm ở yếu tố gian dối. Nếu người dân giao tiền vì tin vào những thông tin quảng cáo như "chữa khỏi ung thư", "chữa bách bệnh", trong khi người đưa ra thông tin biết rõ điều đó không có căn cứ khoa học, không có khả năng thực hiện thì vẫn có dấu hiệu của hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

"Pháp luật không chỉ xem xét hành vi giao tiền có tự nguyện hay không, mà còn xem xét nguyên nhân khiến họ giao tài sản. Nếu việc giao tiền xuất phát từ niềm tin bị tạo dựng bởi thông tin sai sự thật thì người giao tiền vẫn có thể được xác định là bị hại", luật sư Nguyễn Văn Nam phân tích.

Luật sư Nguyễn Văn Nam khuyến cáo những người từng điều trị, "mổ u" hoặc mua máy lọc nước tại cơ sở của ông Nguyễn Tiến Nam nên sớm liên hệ cơ quan điều tra để trình báo, cung cấp chứng cứ, đăng ký tư cách bị hại nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

"Điều đáng lo ngại trong vụ việc này không chỉ là thiệt hại về tài sản. Nhiều bệnh nhân có thể đã bỏ lỡ "thời gian vàng" để điều trị tại các cơ sở y tế chính thống vì tin vào những quảng cáo chữa bệnh phản khoa học. Đặc biệt, nếu cơ quan điều tra xác định có người bị tổn hại sức khỏe hoặc tử vong do hoạt động khám chữa bệnh trái phép tại đây thì đây sẽ là hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, cần được làm rõ trong quá trình điều tra", luật sư Nguyễn Văn Nam nhấn mạnh.