Phao hơi và cảnh báo chết người ở đường đua sân tròn

Sự ra đi của tay đua sinh năm 1997, Đinh Hoàng Quốc Hiếu, là tâm điểm ở chặng 2 giải đua xe mô tô sân tròn cúp vô địch quốc gia lần thứ II năm 2026 tại sân vận động Cần Thơ ngày 30-4.

Phao hơi gây tranh cãi

Ở đường đua sân tròn, phao hơi gần như là lá chắn thép về an toàn so với đua đường thẳng. Bởi lẽ sau những khúc cua không chỉ là cơ hội vượt lên mà nguy hiểm tính mạng rình rập. Quốc Hiếu trượt ngã ngay khi vào cua số 3 ở vòng cuối cùng chung kết Exciter 150cc.

Quốc Hiếu là tay đua đầu tiên thiệt mạng trên đường đua sân tròn. Khoảnh khắc Hiếu trượt dài cùng con xe số 12 thẳng vào dãy phao hơi màu đỏ ám ảnh không ít đồng nghiệp và khán giả. Anh nằm bất động, đa chấn thương và tử vong ở bệnh viện vào rạng sáng ngày 1-5. 

Thời điểm va chạm, Quốc Hiếu húc trúng 2 trong 3 bao trấu lẻ chắn trước phao hơi. Anh tiếp xúc, hất tung tấm phao hơi lên và lọt phía dưới phao chứ không tiếp xúc phía trên. Ngay phía sau phao hơi mới là dãy bao trấu đặt một hàng và tựa vào hàng rào sắt, bê tông sát phía sau.

Việc phao hơi bị hất lên trời khi va chạm là điều khán giả đều thấy. Phao hơi được buộc 2 đầu và liên kết với nhau, được đặt vòng quanh sân vận động, che chắn bê-tông và hàng rào sắt. Giải năm 2025, phao hơi cũng được đặt như vậy. Bao trấu được kê phía sau phao hơi.

Ban tổ chức nói gì?

Ông Trương Công Quốc Việt - Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ đã nói: "Xung quanh đường đua bố trí phao hơi, phía dưới là bao trấu để che chắn, đảm bảo theo yêu cầu tiêu chuẩn của Liên đoàn Xe đạp Mô tô thể thao Việt Nam. Song song đó, trước khi đua, bộ phận kỹ thuật kiểm tra tất cả mô tô theo đúng yêu cầu điều lệ".

Để tìm đọc điều lệ giải năm 2026 là chuyện không dễ. Trên website của Liên đoàn Xe đạp Mô tô thể thao Việt Nam mới chỉ có bản điều lệ mùa giải 2025. Dựa vào điều lệ giải năm ngoái, điều 4.3 có đề cập đến "Đánh giá điều kiện kỹ thuật đường đua" như sau:

"Việc đánh giá điều kiện kỹ thuật của đường đua được tham khảo các tiêu chuẩn của Liên đoàn Xe đạp- Mô tô thể thao Việt nam. Việc đánh giá được thực hiện dưới sự góp mặt của đại diện Liên đoàn, đơn vị tài trợ chính của giải đấu, nhà tổ chức".

Ở một số trường đua sân tròn khác, bao trấu được xếp phía trước phao hơi nhằm giảm xung lực và hạn chế tay đua bị lọt xuống rãnh phao. Còn ở đường đua trong sân Cần Thơ, bao trấu được xếp đằng sau phao hơi, riêng chỗ xảy ra tai nạn, lại có 3 bao trấu bên ngoài.

"Có phao hơi cũng như không. Nài té toàn lòn phía dưới, ăn thẳng vào tường. Đã bao nhiêu nài té vào tường mà không rút kinh nghiệm. Tăng cường lớp trấu dày 1-2 lớp là đỡ cho anh em", tài khoản có tick xanh H.Đ.Thịnh viết.

Tiêu chuẩn phao hơi quốc tế

FIM - Liên đoàn Mô tô Quốc tế - có khuyến cáo về phao hơi và phân loại tiêu chuẩn thành 2 loại A và B. Danh sách này gồm những đơn vị sản xuất phao hơi đã được FIM thẩm định.

Airfence IS/IIS, Alpina Air-Module, SPM AirPADS, và Trackcare Inflatable Barrier - tất cả đều trải qua kiểm định va chạm bằng máy phóng vật thể có đo lực gia tốc theo chuẩn SAE J211.

FIM khuyến cáo 2 điểm cốt lõi của phao hơi là: chống trượt xuống rãnh phao và bị bật ngược ra sau khi tiếp xúc. Trượt xuống rãnh phao là hiện tượng mà Quốc Hiếu gặp ở Cần Thơ.

Cải tiến mới của phao hơi mới là đan thêm phần đệm lót để tay đua không lọt qua rãnh phao. Trong khi để tay đua không bị bật ngược trở lại. Phao hơi mới có nắp mở túi khí để giảm áp suất bên trong, giải phóng khí nén để vận động viên không bật ngược ra ngoài.

FIM nhấn mạnh phao hơi không phải là giải pháp an toàn tuyệt đối. Từ 2029, FIM bắt buộc các giải đua thuộc hệ thống phải sử dụng rào chắn được chứng nhận theo tiêu chuẩn FRHPba-01 - tập trung vào bảo vệ toàn diện hơn, giảm nguy cơ trượt xuống dưới phao và bật lại.

Sự cố chết người trên sân Cần Thơ cần được ban tổ chức, liên đoàn xem xét đánh giá lại tiêu chuẩn an toàn ở các chặng đua sân tròn trước khi tính tiếp chuyện tổ chức chặng 3.