Phát hiện mới về giao phối giữa đàn ông Neanderthal và phụ nữ loài người

Một hình ảnh được Đại học Tel Aviv (Israel) tái tạo bằng trí tuệ nhân tạo cho thấy một gia đình hỗn hợp giữa người Neanderthal và người hiện đại

ẢNH: REUTERS

Một nghiên cứu công bố ngày 26.2 trên tạp chí Science cho rằng đàn ông Neanderthal và phụ nữ loài người hiện đại (người tinh khôn) đặc biệt có xu hướng giao phối với nhau, một hiện tượng giúp cung cấp hiểu biết về quá trình tiến hóa của bộ gien người hiện đại.

Năm 2010, các nhà khoa học đã tái dựng bộ gien của người Neanderthal, một công trình mang tính đột phá cho phép phân tích và làm rõ rằng loài này từng lai với người hiện đại.

Phần lớn những người đang sống ngày nay đều mang trong mình một số mảnh ADN còn sót lại từ những "người anh em" tiến hóa cổ xưa của chúng ta.

Nghiên cứu cho thấy hai nhóm đều có nguồn gốc từ một quần thể sống ở châu Phi cách đây vài triệu năm. Sau đó, họ dần tách ra, với người hiện đại về mặt giải phẫu tiến hóa tại châu Phi, còn người Neanderthal di cư khắp lục địa Á - Âu.

Tuy nhiên, trong suốt hàng trăm ngàn năm, các làn sóng di cư của con người đã dẫn đến sự lai tạp giữa hai nhóm, theo các nhà nghiên cứu.

Dù vậy, con người hầu như không có hoặc có rất ít ADN Neanderthal trên nhiễm sắc thể X, một trong hai nhiễm sắc thể quyết định giới tính của phôi thai. Điều này được cho là hệ quả của quá trình chọn lọc tự nhiên.

Các nhà nghiên cứu từng đưa ra giả thuyết rằng những gien này có tính bất lợi về mặt sinh học đối với con người và cuối cùng đã bị loại bỏ.

Nghiên cứu mới của các nhà di truyền học tại Đại học Pennsylvania (Mỹ) cho thấy hiện tượng này có nguồn gốc xã hội nhiều hơn, và thực chất là kết quả của "những sở thích giao phối tồn tại lâu dài".

Nhóm nghiên cứu đã phân tích ADN của người hiện đại được lưu giữ trong bộ gien của người Neanderthal và phát hiện sự hiện diện dồi dào trên nhiễm sắc thể X, hoàn toàn trái ngược với tình trạng ở người hiện đại.

Kết quả này cho phép họ loại trừ khả năng sự sinh sản giữa hai loài là không tương thích về mặt sinh học.

Thay vào đó, dòng chảy gien "chủ yếu diễn ra giữa đàn ông Neanderthal và phụ nữ người hiện đại về mặt giải phẫu", theo ông Alexander Platt, nhà khoa học cấp cao tham gia nghiên cứu.

Vì nữ giới có hai nhiễm sắc thể X còn nam giới chỉ có một, phép tính trở nên hợp lý: nếu đàn ông Neanderthal và phụ nữ người hiện đại giao phối với nhau, sẽ có nhiều nhiễm sắc thể X của Neanderthal đi vào vốn gien của người hiện đại hơn, và ngược lại.

Các nhà nghiên cứu cho biết hiện tượng di cư thiên lệch theo giới tính cũng có thể cung cấp manh mối. Tuy nhiên, "các tập quán giao phối thời cổ đại đã đưa ra lời giải thích đơn giản nhất", ông Alexander Platt nói.

Câu hỏi lớn hơn về việc vì sao họ có xu hướng giao phối như thế vẫn chưa có lời giải. Đàn ông Neanderthal và phụ nữ người hiện đại có thể đã giao phối do tự nguyện, hoặc cũng có khả năng có yếu tố bạo lực và ép buộc. Các nhà nghiên cứu cho biết hiện họ hy vọng sẽ phân tích sâu hơn quá trình hình thành mô hình giao phối này.